Els vindt onderkaak bij wieden onkruid: 'Ik dacht: wat is dit? Dit kan niet van een beest zijn'

De gevonden onderkaak in Maasland
De gevonden onderkaak in Maasland © wijkagent Ben Eekman
MAASLAND - Een lugubere vondst begin deze week in Maasland. Onder de oprit van een hoekhuis aan de Baanderheer is de onderkaak van een mens gevonden. Vermoedelijk stamt het stuk gebit uit de 16e tot 19e eeuw. Vindster Els had gelijk door dat het niet pluis was: 'Dit kan niet van een beest zijn.'
De 67-jarige Els wilde maandag de voortuin van haar zoon en schoondochter eens flink onder handen te nemen. Tijdens het wieden van onkruid wipte de Maaslandse een tegel van de oprit, waar tot haar grote verrassing een stuk kaak onder bleek te liggen. 'Ik stak de schop 20 centimeter in de grond en haalde toen een onderkaak naar boven', beschrijft de Maaslandse.
'Ik dacht: wat is dit? Dit kan niet van een beest zijn. In de onderkaak zaten namelijk kiezen.' Haar zoon twijfelde geen moment en schakelde de politie in. In de Baanderheer aan de rand van het rustieke Maasland gebeurt zelden iets, maar was maandag het toneel was van rechercheonderzoek. 'Zou het van een vermist persoon zijn?', vroeg Els zich af.
De plaats delict in Maasland werd maandag met rood-wit politielint afgezet
De plaats delict in Maasland werd maandag met rood-wit politielint afgezet © privé
Opgetrommelde politieagenten hadden ook al vlot in de gaten dat de kaak van een mens was. Was er dan vroeger een begraafplaats aan de Baanderheer? 'Nee', zegt Els resoluut. 'Mijn man woont al zijn hele leven in Maasland. Volgens hem lag hier een weiland.'
Een vermist persoon lijkt uitgesloten. Een eerste vermoeden wijst op een kaak uit de 16e tot 19e eeuw, zo meldt het Nederlands Forensisch Instituut. Dus niet uit de Prehistorie, zoals de wijkagent van Maasland eerder op Twitter liet weten.

Foto naar NFI

Jaarlijks melden zich meer dan honderd mensen bij de politie als ze een bot vinden. Maar lang niet elk gevonden bot is interessant genoeg om te onderzoeken. Het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) langs de A4 bij Den Haag kan bepalen hoe oud de vondsten zijn. Mike Groen, forensisch archeoloog bij het NFI: 'De politie maakt een foto van het bot en ik kan eigenlijk altijd wel zien of het dierlijk of menselijk is.'
Lang niet elk gevonden bot is van een mens. 'Je ziet het verschil op basis van de lengte van een bot, maar ook aan de vorm', zegt de onderzoeker. Een koe is een stuk groter dan een mens, dus de botten zijn dat ook. 'Er zijn wel dieren die qua botten op ons lijken, zoals beren, maar die komen in Nederland niet voor.'
De kaak onder de oprit in Maasland
De kaak onder de oprit in Maasland © privé
Om te bepalen of een gevonden bot van een persoon is die recent is overleden of een paar eeuwen geleden, bestudeert archeoloog Mike Groen onder andere de plek waar het bot is gevonden. 'Rondom Noordwijk en Katwijk woonden vroeger al mensen, dus daar vind je oud skeletmateriaal in de bodem', aldus de NFI-medewerker.
Verder is de conserveringsstatus van het gevonden bot heel belangrijk. De conserveringsstatus is de minimale periode dat een lichaam of lichaamsdeel nodig heeft om te skeletteren. Het duurt gemiddeld twaalf jaar voordat een in zand begraven lichaam ontbindt. En om te bepalen of een bot van voor of na 1920 is, vergelijkt het NFI de vondst met de conserveringsstatus van bekende skeletten, dus botten waarvan bekend is hoe oud ze zijn. Ook kijkt het NFI naar gebitsslijtage die veroorzaakt is door het roken van een kleipijp. Deze pijpjes werden gebruikt van de 17e tot en met eind 19e eeuw. Vind je zulke slijtage aan het gebit, dan gaat het dus om een lichaam van voor 1920.
Voorbeeld van een kleipijp, foto ter illustratie
Voorbeeld van een kleipijp, foto ter illustratie © ANP
Geschrokken van de vondst is Els niet. 'Maar ik ga niet meer verder spitten onder de oprit, laat dat de politie maar doen.' Als de kaak bij het NFI is gearriveerd, volgt verder onderzoek. Pas dan wordt besloten of de forensisch archeoloog naar Maasland moet voor verder speurwerk.