Verwarde potloodventer Yusuf laat verstek gaan en krijgt 3 weken cel: 'Gebed zonder einde'

Schrijvers van de rubriek Bij de Politierechter
Schrijvers van de rubriek Bij de Politierechter © Theresa Hartgers
DEN HAAG - De verwarde Yusuf (55) is een potloodventer: hij haalt regelmatig, midden op straat, zijn geslachtsdeel tevoorschijn. Op de Ammunitiehaven in Den Haag is hij een bekende, al mag hij daar vanwege een gebiedsverbod eigenlijk niet komen. Yusuf heeft een GGZ-verleden, al kan je dat ook een GGZ-heden noemen, want hij wordt nog altijd omschreven als een verward, kwetsbaar persoon. Op de dag van de zitting bij de politierechter is hij er niet. Zijn advocaat probeert nog wat voor hem voor elkaar te krijgen, tevergeefs.
Dit is een verhaal uit onze serie Bij de Politierechter.
Het is doodstil op de gang van het gerechtsgebouw in Den Haag. Voor de deur van de zittingszaal zit een advocaat met spierwitte sneakers onder haar toga, zonder cliënt. Ze is er om 'iets' te proberen voor Yusuf, die vandaag voor moet komen vanwege 'schennis van de eerbaarheid op een openbare plaats'. Potloodventen, dus.
Even krijgt ze gezelschap van een donkere man met ruitjes overhemd en rugzak. Hij blijkt een tolk te zijn, ingehuurd om het Nederlands voor Yusuf te vertalen naar Somalisch. Maar Yusuf is er niet, dus staat hij zich wat vertwijfeld af te vragen of hij nu moet blijven. Met de advocaat bespreekt hij hoe frustrerend het is als iemand niet komt opdagen. Na een kwartiertje komt de bode hem vertellen dat hij kan gaan. Gelukkig maar, want hij moet ook nog tolken in Amsterdam.

De grote afwezige

De zaak waarbij hoofdpersoon Yusuf vandaag de grote afwezige is, speelt zich af op 19 mei 2022. Yusuf hangt die dag rond op de Haagse Ammunitiehaven. Dat is eigenlijk al meteen een van de drie dingen waarvoor hij vandaag voor moet komen. Hij heeft een gebiedsverbod voor dat deel van de binnenstad, maar daar houdt hij zich niet aan. De dag ervoor was hij er ook al en ook daarvoor moet hij vandaag terecht staan. Maar wat de zaak echt aan het rollen heeft gebracht, is de aangifte die twee vrouwen tegen hem hebben gedaan vanwege potloodventen.
Het probleem is dat Yusuf verward is, bij de GGZ loopt en met helemaal niemand wil praten. Niet met zijn advocaat, niet met de reclassering, niet met de rechter. Die advocaat is er vandaag wel, maar zonder volmacht van Yusuf. Waarschijnlijk weet hij niet hoe het rechtssysteem werkt en daardoor loopt hij de kans op een verdediging vandaag mis. Want zonder volmacht kan zijn advocaat niet voor hem spreken.

Kwetsbaar persoon

De zaak voor Yusufs zaak loopt uren uit. Het is een emotionele zaak, waarbij het slachtoffer een verklaring via een videoverbinding aflegt en dat heeft wat voeten in de aarde. Er is ook al een keer geschorst. Anderhalf uur nadat Yusufs zaak had moeten beginnen, zit zijn advocaat nog steeds in haar eentje voor de deur. Inmiddels wat gestrest omdat haar parkeertijd bijna afloopt. Dan wordt er weer geschorst in de andere zaak en de rechter besluit om snel de zaak van Yusuf te doen. En snel gaat het.
De rechter, de officier van justitie, de griffier en de advocaat stellen vast dat Yusuf er niet is, dat zijn advocaat geen volmacht heeft en de rechter verleent verstek. De zaak gaat dus door zonder Yusuf. De officier licht de zaak toe. Hij noemt de schennispleging, de overtreding van de gebiedsverboden en het lange strafblad van Yusuf. 'Het is een gebed zonder einde', verzucht de hij en eist drie weken gevangenisstraf.
Yusufs advocaat mag eigenlijk niets inbrengen, maar vraagt toch het woord aan de rechter. Die staat het toe, als ze het kort houdt. 'Ik wil wel onder de aandacht brengen dat het hier gaat om een kwetsbaar persoon. Hij snapt het allemaal niet', betoogt de advocaat. De rechter lijkt het hiermee eens en noemt het een 'triest verhaal'. En dat is alle inbreng van Yusufs advocaat. Meer kan ze niet doen zonder volmacht.

In shock

De rechter gaat nog snel door het dossier. Yusuf is bekend bij mensen die op straat werken in de Ammunitiehaven. Die hebben verklaard dat hij de dag ervoor ook heeft lopen potloodventen. 'Er is dus wel iets aan de hand met hem, dit is niet normaal', concludeert de rechter.
Dan de aangifte van 19 mei, daaruit blijkt dat Yusuf die dag twee vrouwen enorm heeft laten schrikken. 'Hij is wel heel dicht in hun buurt gekomen, op minder dan een halve meter afstand heeft hij zijn geslacht uit zijn broek gehaald. Dat is natuurlijk heel vervelend', zegt de rechter. Ze haalt nog aan dat een van de vrouwen heeft verklaard 'in shock' te zijn geweest na het incident. 'Als je het verhoor leest, zie je wel dat hij het allemaal niet begrijpt', stelt de rechter vast. 'Maar ik heb te maken met het strafrecht en ik moet de impact van de schennispleging ook laten meewegen.'

Triest

Dan komt ze tot een uitspraak: 'Hoe triest het ook is, zie ik geen andere mogelijkheid'. Yusuf krijgt 3 weken gevangenisstraf. 'Meer kan ik er niet van maken', concludeert de rechter. Daarna gaat ze snel door met de eerder zaak die ze even had geschorst. Yusufs zaak heeft alles bij elkaar nog geen kwartier geduurd.
Terug op gang zucht Yusufs advocaat. Ze heeft twee weken de tijd om in hoger beroep te gaan en daarvoor moet ze nu overleggen met haar cliënt die niet met haar wil praten. Ze lijkt nog wel kansen te zien op vrijspraak. 'Maar hoe krijg ik hem zo ver om met me te praten?', verzucht ze.
De namen zijn gefingeerd in verband met de privacy.