Nieuws

Wat zijn toch die rode haakjes aan de lantaarnpaal?

Waarvoor zijn toch die rode haakjes onder de lamp?
Waarvoor zijn toch die rode haakjes onder de lamp? © Omroep West
DEN HAAG - Toegegeven, het is geen zaak van leven of dood, maar soms kan iets je maar net kwellen. Zoals de vraag: waarom zitten er van die rode haakjes aan sommige lantaarnpalen in Den Haag? Om onze hersenen niet langer te pijnigen, besloten we het antwoord te achterhalen. En dat was niet eenvoudig.
We beginnen onze zoektocht bij Louis Kanneworff. Hij weet veel van de geschiedenis van de elektriciteitsvoorziening in Den Haag. Onderaan de palen staat namelijk heel groot 'GEB', een afkorting voor Gemeentelijk Elektriciteits Bedrijf.
'Dat klopt', zegt Kanneworff. 'Onderaan de palen staat inderdaad GEB. 'Maar waarom daar van die rode haakjes aanzitten? Ik heb geen idee, joh.' Volgens hem heeft het in elk geval niet te maken met gasverlichting.

Den Haag was er snel bij met elektrische verlichting

'Nee, na de Eerste Wereldoorlog is Den Haag als een van de eerste steden in Nederland overgegaan op elektrische verlichting. Dus het is niet bedoeld voor de lantaarnopsteker, dat weet ik zeker.' Waarvoor dan wel, weet hij dus ook niet.
Onderaan de lantaarnpalen staat duidelijk 'GEB' te lezen
Onderaan de lantaarnpalen staat duidelijk 'GEB' te lezen © Omroep West
Dan maar eens het GEB bellen. Hun naam staat tenslotte op de lantaarnpalen. Maar helaas, het bedrijf bestaat niet meer. Het is deels overgegaan als energiebedrijf naar Eneco en deels naar Stedin, als netbeheerder. Maar ook de woordvoerders van beide instanties kunnen ons niet verder helpen. Sterker nog, ze kennen beiden het GEB niet eens meer.

Piet Zwart ontwierp de lantaarnpalen

Een simpele zoektocht op internet dan maar. Die leert dat de palen ontworpen zijn door Piet Zwart. Waar die rode haakjes voor zijn, staat er niet bij. Hemzelf kunnen we het helaas niet meer vragen, Zwart overleed in 1977. De man die de kenmerkende Haagse lantaarnpalen ontwierp, was bepaald niet de eerste de beste.
Hij was een gerenommeerd fotograaf, typograaf (iemand die letters ontwerpt) en industrieel vormgever. En we lezen dat de bewuste lantaarnpaal bij Zwart tot onvrede leidde. Hij was namelijk in dienst van de eveneens beroemde ontwerper Berlage.

Boos over Berlage

De lantaarnpalen, een ontwerp uit halverwege de jaren 20, werden in de volksmond en ook door de gemeente 'Berlagelantaarn' genoemd. Hij wilde dat de gemeente zijn naam zou noemen, maar de ambtenaren zouden halsstarrig van 'Berlage' zijn blijven spreken.
'Wat een goeie vraag', zegt de telefoniste van het Kunstmuseum Den Haag enthousiast. Daar staan door Piet Zwart ontworpen banken, achter in de tuin. 'De conservator die er echt verstand van heeft, is met vakantie', vertelt hoofd collecties Doede Hartman.

'Zal wel functioneel zijn'

'Maar ik doe een gok, als argeloze burger. Misschien ter bescherming, dat mensen er niet inklimmen? Of om er iets aan te kunnen ophangen? Oh nee, het is waarschijnlijk bedoeld voor onderhoud. Zodat een monteur erbij kan. Het zal wel functioneel zijn.'
Hij zit er niet ver naast, blijkt later als we de gemeente Den Haag spreken. 'Het zijn ladderijzers', zegt een woordvoerster. 'Om het peertje te kunnen vervangen.' Ze verwijst ons door naar de website van iemand die dit als cultureel geograaf allemaal bijhoudt.

Ladderhaakjes dus

En inderdaad, op zijn website staan allerlei details over de lantaarns. Waarvan overigens drie verschillende types blijken te bestaan. Maar dat is voor een andere keer. Nu eerst even genieten van de oplossing. Ladderhaakjes dus. Al hebben we nog nooit iemand met een ladder tegen die haakjes aan zien staan. Maar we houden het in de gaten.