Briefje met mysterieuze tekst gevonden in fles in Noordwijk

NOORDWIJK - Een bijzondere vondst in Noordwijk: daar werd een fles opgegraven met daarin een keurig opgerold briefje. Op dat briefje staat de mysterieuze tekst '1706 ... hieronder V voeten diep', met daarbij twee tekeningetjes. Experts van Erfgoed Leiden hebben de vondst bestudeerd en vermoeden dat de fles met inhoud begin twintigste eeuw is begraven.
De fles werd al in april van dit jaar gevonden op het terrein Bronsgeest, ter hoogte van de Van Berckelweg in Noordwijk. Archeologen waren daar aan het graven omdat op dat terrein een nieuwbouwwijk komt. De fles werd gevonden halverwege een middeleeuwse waterput die met zand was opgevuld. In die put werden ook potscherven gevonden uit de 13e en 14e eeuw, maar waarschijnlijk raakte de put daarna buiten gebruik. Archeologen vermoeden dat de put aan het begin van de twintigste eeuw zichtbaar moet zijn geweest, omdat de fles daar toen in is begraven.
Op het briefje dat in de fles zat, staan twee tekeningen, van een schatkist en van een dolk. Vanwege de tekst 'vijf voeten diep' zijn archeologen onder de plek waar de fles lag, gaan graven. Maar ze vonden op vijf voeten diep - zo'n anderhalve meter - geen dolk en ook geen schatkist. 'Maar het is heel bijzonder om geschreven tekst terug te vinden', zegt Joris Brattinga, senior archeoloog bij Arhcol, het Archeologisch Onderzoeksbureau van Leiden. 'Vaak vinden we spullen als stenen en aardewerk die makkelijk bewaard blijven, maar dit is echt speciaal. Ook omdat het moedwillig is achtergelaten.'
Het mysterieuze briefje
Het mysterieuze briefje © Erfgoed Leiden en Omstreken
Experts hebben het briefje en de fles inmiddels uitgebreid onderzocht en kwamen tot opvallende conclusies. Zo dateert het papier niet uit 1706, zoals erop staat. Het is namelijk geschreven op overtrekpapier en dat is iets uit de twintigste eeuw.
De fles waarin het briefje zat is wel ouder. Dat is op te maken uit de tekst op de bodem. Daar staat NOF - Calvé Delft. NOF is de afkorting voor Nederlandse Oliefabriek. Die fabriek werd in 1883 opgericht in Delft en produceerde slaolie uit aardnoten. In 1898 fuseerde de fabriek met het Franse bedrijf van de gebroeders Emmanuel en George Calvé, waarna het een tijdje NOF Calvé-Delft heette. Daarna veranderde de naam in Calvé. En dat betekent volgens de onderzoekers dat de fles niet ouder kan zijn dan 1898.

'Een soort tijdcapsule'

'Eigenlijk is het een soort tijdcapsule', zegt archeoloog Brattinga. Maar het blijft gissen wie de fles heeft verborgen in een put die 600 tot 700 jaar ouder is dan de fles zelf. 'Het bollenveld waarin het is gevonden is in de loop van de tijd een paar keer helemaal op z'n kop gezet voor de bollenteelt. Ik denk dat ze de put tijdens die werkzaamheden hebben gevonden, en die fles er toen voor de grap in hebben verborgen.'
Zowel de fles als het stukje papier worden op dit moment onder de juiste omstandigheden bewaard door Archol. Als het onderzoek is afgerond, gaan ze naar het Provinciaal Archeologisch Depot Zuid-Holland in Alphen aan den Rijn.

Nog meer ontdekkingen

Naast de fles werden tijdens de opgravingen nog meer ontdekkingen gedaan op het terrein Bronsgeest. Zo werden onder meer grondsporen van prehistorische greppels en akkers uit de Bronstijd gevonden, dat is de periode van 2000 tot 800 voor Christus.
Erfgoed Leiden en Omstreken maakte de volgende video over de vondst van de fles: