Ongeluk met schip waarbij scholiere omkwam 'geen incident meer' voor burgemeester

Hulpdiensten zijn uitgerukt in Harlingen na het ongeluk
Hulpdiensten zijn uitgerukt in Harlingen na het ongeluk © ANP
DEN HAAG - 'We kunnen niet meer zeggen dat dit een incident is.' Dat stelt burgemeester Ina Sjerps van Harlingen naar aanleiding van het dodelijke ongeluk op een zeilklipper in de buurt van Terschelling. Daarbij kwam woensdag de 12-jarige scholiere Tara van het Dalton in Den Haag om het leven. In de laatste jaren vonden er vaker dodelijke ongelukken plaats met soortgelijke schepen. In 2017 waarschuwde de Onderzoeksraad voor de Veiligheid (OVV) al voor het hoge risico op houtrot onder de zogeheten 'bruine vloot'.
De scholiere van het Dalton raakte zwaargewond toen zij onder een afgebroken giek terechtkwam. Tara overleed ter plekke aan haar verwondingen. Waarom de giek precies afbrak is nog niet bekend, maar het incident heeft wel overeenkomsten met een ongeluk uit mei van dit jaar. Toen vond er ook een dodelijk ongeluk plaats met de giek van een zeilklipper. Dat gebeurde tijdens de oversteek van Terschelling naar Ameland. Daarbij kwam een 79-jarige man om het leven en raakte een vrouw zwaargewond, meldt Omrop Fryslân.
De 'bruine vloot' is de benaming voor de professionele passagiersvaart met traditionele zeil- en motorschepen in Nederland. De vloot bestaat uit zo'n 400 schepen die hoofdzakelijk over het IJsselmeer, Markermeer, de Waddenzee en de Friese Meren varen. Oorspronkelijk waren de zeilen van deze schepen bruin, vandaar de naam 'bruine vloot'.
In 2016 kwamen drie Duitsers om het leven bij Harlingen toen de mast van het historische zeilschip Amicitia afbrak. De oorzaak? De mast was vier jaar lang ernstig verzwakt door houtrot, die onopgemerkt bleef. Of het ongeluk bij Terschelling van afgelopen woensdag ook door houtrot komt moet nog blijken. Het schip is door de politie in beslag genomen voor onderzoek. Het onderzoek naar het incident in mei loopt nog.

Toezicht en kennis binnen sector ontbreken

Als gevolg van het ongeluk met de Amicitia stelde de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) een onderzoek in. In 2017 bracht de raad een vernietigend rapport uit. Daarin werd niet alleen de sector zelf ernstig werd bekritiseerd, maar ook de Inspectie voor Leefomgeving en Transport (ILT), het toezichthoudend orgaan boven de sector. 'De Raad stelt vast dat kennis van deze sector niet aanwezig is binnen de inspectie, waardoor deze dienst ook niet in staat is toezicht te houden op de bruine vloot.'
De giek van deze boot brak af
De giek van deze boot brak af © ANP
In het rapport gaf de OvV adviezen aan de sector, de keuringsinstanties, de ILT en de minister van Infrastructuur. Zo moest onder andere de kennis over het onderhoud van de schepen binnen de sector worden uitgebreid en moesten keuringsinstanties zo snel mogelijk alle masten herinspecteren die langer dan 2,5 jaar geleden gekeurd waren. Het rapport leidde volgens de OvV bij alle partijen tot verbetering. Er kwam een kennisplatform over veiligheid aan boord en de werkwijzen bij de keuringsinstanties werden aangescherpt.

Vloot in geldnood

Toch ging het op 20 maart 2019 weer mis, ditmaal op een scheepswerf in Zaandam. Tijdens een mastinspectie werd een houten mast gestreken met behulp van een walkraan toen het steng (een soort verlenging van de mast) afbrak. Een medewerker van de werf werd geraakt en kwam daarbij om het leven. Ook hier toonde onderzoek aan dat het bovendeel van de mast door houtrot was aangetast. Opnieuw werd er een oproep gedaan door de OvV: 'De Raad ziet dat er veel in gang is gezet, maar wijst hierbij nadrukkelijk op de verantwoordelijkheid van partijen om de plannen ook daadwerkelijk te implementeren.'
In november 2021 riepen meerdere organisaties om extra geld vanuit Den Haag voor het behoud van de bruine vloot, meldde Omroep Gelderland destijds. Door de coronacrisis zouden de schippers niet genoeg financiële middelen hebben om rond te komen, laat staan om onderhoud te plegen. Er zou 2,5 miljoen euro per jaar nodig zijn om de vloot te behouden.

Burgemeester Harlingen: 'onderzoek duurt lang'

Burgemeester Ina Sjerps van Harlingen zegt tegen Omrop Fryslân dat ze het onderzoek naar het incident in mei 'erg lang' vindt duren. Ze wil ook in gesprek met het bestuur van de organisatie achter de bruine vloot. 'We houden van de bruine vloot, maar het moet wel veilig. We kunnen nu niet meer zeggen dat dit een incident is.'
Hulpdiensten in de haven van Harlingen
Hulpdiensten in de haven van Harlingen © ANP
De OvV zegt momenteel geen plannen te hebben om een nieuw onderzoek in te stellen. 'Voorlopig volgen wij de ontwikkelingen van het politieonderzoek', zegt woordvoerder Simone Klein Haneveld. 'Later zullen wij besluiten of wij dit ongeval gaan onderzoeken of niet.'