Boswachter John helpt weidevogels een handje: 'Maak mij echt zorgen'

Boswachter John Pietersen
Boswachter John Pietersen © Omroep West
REGIO - De grutto, kievit of tureluur. Als je een kijkje gaat nemen in een van de natuurgebieden die ons Zuid-Hollandse Landschap rijk is, dan kan je al deze en nog meer andere weidevogels spotten. Maar de toekomst van deze dieren in onze regio ziet er niet rooskleurig uit. 'Het is een heel kwetsbare populatie, dus ik maak mij echt zorgen', vertelt boswachter John Pietersen van Natuurmonumenten. In het Omroep West-programma Vogelvrij bespreken we daarom met ecologen, boeren, vogelaars en boswachters hoe we deze bedreigde diersoorten kunnen behouden in ons prachtige landschap. Maandag trappen we af met de eerste aflevering waarin alles draait om de zwarte stern.
Deze vogel leeft en broedt vooral in de Bovenlanden, een weidevogelreservaat in Woerdens Verlaat vlakbij de Nieuwkoopse Plassen. Daar leven zo'n 400 paren van de zwarte stern en dat is bijna een kwart van de totale populatie van deze vogel in Nederland. 'Het is een rank en gestroomlijnd vogeltje dat heel goed kan vliegen, zo kunnen ze libelle gewoon in de lucht vangen', legt John enthousiast uit.
'Daarnaast is deze vogel, zoals de naam al verraadt, heel donker van kleur. De kop, nek en buik is helemaal zwart. Dat maakt het ook een heel mooi vogeltje', zegt de boswachter enthousiast. De zwarte stern is vooral te vinden in de Bovenlanden vanwege het vele water. 'Ze broeden namelijk op drijvende waterplanten', voegt hij toe.

'Drastisch in gevaar'

Maar ondanks het vele water in dit gebied, gaat het toch slecht met de populatie van de zwarte stern. 'Door de verslechterde waterkwaliteit en klimaatveranderingen van de afgelopen jaren zijn veel waterplanten verdwenen. En als die verdwijnen, kan de zwarte stern niet meer broeden en komt hun voortbestaan drastisch in gevaar', vertelt de boswachter.
Om ervoor te zorgen dat deze weidevogels toch genoeg plekken hebben om te kunnen broeden, helpen de boswachters van Natuurmonumenten een handje met het uitzetten van 'vlotjes'. 'Dat is een plaatje van verschillende materialen, zoals hout of licht kokosmateriaal, die we op het water leggen in de Bovenlanden', legt John uit.
Het vlotje wordt alleen niet zomaar in het water gegooid om de zwarte stern meer ruimte te geven om te broeden. 'Als wij zo'n kaal vlotje in het water gooien, dan is dat heel onaantrekkelijk voor deze weidevogel en gaat hij er niet op zitten', vertelt de boswachter. Dus wordt het vlot 'mooi versierd'. 'We binden er een dotje droog maaisel om, een soort hooi, en daarna leggen wij de vlotjes in een rijtje in het water', gaat John verder. 'Als het goed is, vinden de zwarte sterns dat wel aantrekkelijk en maken zij de rest af op het vlot.'
Volgens John is het moeilijk om als leek zelf iets te doen om de weidevogels te helpen. 'Het is namelijk geen koolmees waarvoor je een vogelhuisje in de tuin kan hangen. Een zwarte stern zal van zijn-lang-zal-ze-leven niet in jouw tuin komen, want die leven in kolonies in een specifiek gebied', legt de boswachter uit. 'Maar mocht je een kolonie tegen komen in een natuurgebied, blijf dan vooral uit de buurt', benadrukt hij.

Snackbar van de Nieuwkoopse plassen

'De kuikens kunnen namelijk van het vlotje afspringen. En als er dan een snoek onder zwemt, dan worden de beestjes opgegeten', legt John uit. 'Daarnaast kan het voor jezelf gevaarlijk zijn, want zwarte sternen zijn heel fanatieke baasjes die er niet voor schromen om jou in het hoofd te pikken.'
Ondanks dat John vooral aanraadt de weidevogels met rust te laten, is het wel goed mogelijk om de dieren te spotten. 'Als je naar natuurgebied de Groene Jonker gaat, kan je de zwarte sternen goed zien. De Groene Jonker is namelijk de snackbar van de Nieuwkoopse plassen', lacht hij. 'Daar is water met veel insecten en vliegen ze graag naartoe. Als je dus een beetje goed kan zien, kan je ze daar makkelijk spotten.'
De vierdelige serie Vogelvrij zie je iedere maandag om 17.00 uur op TV West, met een herhaling op ieder heel uur.