Celstraffen en forse geldboetes: wat hangt De Mos en Guernaoui boven het hoofd?

Voormalig wethouders Richard de Mos (l) en Rachid Guernaoui (r)
Voormalig wethouders Richard de Mos (l) en Rachid Guernaoui (r) © ANP
DEN HAAG - Op veel misdrijven waarvan oud-wethouders Richard de Mos en Rachid Guernaoui worden verdacht staat een jarenlange celstraf of hoge geldboete. Dit blijkt uit een inventarisatie op basis van de acht pagina's lange tenlastelegging die beide politici hebben ontvangen.
De Mos, Guernaoui en zes medeverdachten moeten vanaf vrijdag voor het eerst in de rechtbank verschijnen, voor twee regiezittingen. Daarbij wordt gekeken wat er nog moet gebeuren voor de zaak echt van start kan gaan en dient het Openbaar Ministerie (OM) de tenlastelegging in, waarop precies staat waarvoor de verdachten worden vervolgd.
Uit die tenlastelegging blijkt dat de verdenkingen tegen De Mos en Guernaoui grote overeenkomsten tonen, al wordt De Mos ook nog verdacht van illegale werkverschaffing aan een klusjesman. Alle overige verdenkingen gelden voor beide politici - en voor alle vermeende misdrijven geldt een gevangenisstraf van minimaal een jaar. De verwijten op een rij.

Deelname aan een criminele organisatie

De Mos en Guernaoui worden samen met de andere verdachten beschuldigd van diverse misdrijven. Volgens het OM hebben de verdachten gezamenlijk plannen gemaakt met het doel om deze misdrijven te plegen. Hierdoor is er volgens het OM sprake van een criminele organisatie. Er zouden twee organisaties zijn geweest: één rond vastgoedondernemers en één rond de horecawereld. De Mos en Guernaoui worden verdacht van lidmaatschap van beide organisaties.
Op deelname aan een criminele organisatie staat een maximale gevangenisstraf van zes jaar, of een boete van 90.000 euro. De bestuurders en oprichters van een criminele organisatie kunnen zelfs een celstraf van acht jaar krijgen, maar zowel De Mos als Guernaoui worden niet verdacht van het leiden van de organisaties.

Poging omkoping van een ambtenaar

De Mos en Guernaoui werden zowel tijdens hun raadslidmaatschap als wethouderschap gezien als ambtenaar. Tussen 2017 en 2019 hebben ze volgens het Openbaar Ministerie totaal 113.000 euro aan verdachte donaties ontvangen. In ruil hiervoor zouden de twee politici geheime informatie hebben verstrekt aan ondernemers en deze een voorkeursbehandeling hebben gegeven.
Op het omkopen van een ambtenaar staat, net als voor lidmaatschap van een criminele organisatie, een gevangenisstraf van zes jaar en een geldboete van 90.000 euro. Voor een wethouder die zich om laat kopen is de straf hoger; daarvoor geldt een maximale gevangenisstraf van acht jaar.

Schending van de geheimhoudingsverplichting

De Mos en Guernaoui zouden in hun periode als wethouder geheime informatie hebben gelekt. Zo zouden de twee delen van een collegebesluit over cultuurcomplex Amare hebben gelekt. De Mos schrijft hierover in zijn boek dat hij leden van zijn klankbord om advies vroeg toen vlak na de collegevorming ruzie ontstond, omdat wethouder Boudewijn Revis plots zei toch nog meer geld nodig te hebben.
Volgens het OM zouden De Mos en Guernaoui ook informatie hebben verstrekt aan de horeca-broers Akyol over de aanvraag van nachtvergunningen, voor deze officieel bekend werd gemaakt. Hierdoor zouden de Akyols, van zalencentrum Opera, een voorsprong hebben gehad bij de aanvraag. Opera krijgt uiteindelijk twee van de vijf uitgedeelde vergunningen. Mocht het lekken door de rechter bewezen worden verklaard, dan kunnen de oud-wethouders maximaal een jaar gevangenisstraf krijgen of een boete van 20.000 euro.

Omkopen van kiezers

Eén van de criminele organisaties waar De Mos en Guernaoui lid van zouden zijn, die rond de horecaondernemers, zou kiezers hebben omgekocht bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2018. Deze verdenking rees nadat het Openbaar Ministerie in een afgetapt gesprek Erdinç Akyol hoorde praten over het kopen van stemmen.
Het Openbaar Ministerie wil De Mos en Guernaoui op twee manieren vervolgen voor stemfraude, namelijk via het wetboek van strafrecht en de kieswet. Gaat het om omkoping van iemand om te stemmen (of niet), dan is de maximale gevangenisstraf zes maanden of een boete van 9.000 euro, aldus het strafrecht. Gaat het om het hebben van volmachten of stembiljetten die de wethouders niet hadden mogen hebben, is volgens de kieswet een gevangenisstraf van twee jaar mogelijk, met een boete van 22.500 euro.

Meineed

Meineed is het liegen onder ede. De Mos en Guernaoui zouden dit hebben gedaan toen ze plaatsnamen in de gemeenteraad of als wethouder. Bij de start van hun ambtsperiode moeten ze namelijk beloven dat ze geen giften hebben ontvangen of geen gunsten hebben beloofd om iets te doen als ze in hun ambt zijn gekozen. Dit gebeurt dus onder ede. Beide politici hebben hierbij verklaard: 'Dat verklaar en beloof ik.'
Voor het OM is dit een leugen en vandaar dat ze beiden voor meineed worden vervolgd. Hierop staat een maximale gevangenisstraf van zes jaar of een geldboete van 22.500 euro.

Een illegale klusjesman in dienst hebben

Naast deze gezamenlijke verdenkingen wordt Richard de Mos ook verdacht van het in dienst hebben van een illegale klusjesman. De Mos zou deze man werk hebben gegeven terwijl hij had moeten weten dat deze illegaal in Nederland verbleef. Hierdoor heeft De Mos deze klusjesman de mogelijkheid gegeven om in Nederland te verblijven, zo betoogt het OM. Omdat De Mos financieel baat had bij het inhuren van de klusjesman, is er volgens de aanklacht sprake van winstbejag.
Op deze verdenking staat een maximale gevangenisstraf van zes jaar, of een geldboete van 90.000 euro. Mocht de rechter dit niet bewezen achten, dan vindt het OM het in ieder geval bewezen dat De Mos de klusjesman werk heeft gegeven terwijl hij had moeten weten dat de man illegaal in het land was. Dit is een lichter vergrijp, waardoor de maximale gevangenisstraf een jaar is, met nog steeds een mogelijke boete van 90.000 euro.

Maximale straf zelden opgelegd

Het Openbaar Ministerie kan de tenlastelegging nog wijzigen tot aan de start van de inhoudelijke behandeling. Deze begint halverwege januari en duurt twaalf dagen.
Uiteraard willen de maximumstraffen ook niet zeggen dat de De Mos en Guernaoui die ook gaan krijgen. Het gebeurde zelden dat een rechter de maximale straf oplegt, en het belangrijkste is bovendien: de twee politici moeten eerst nog schuldig worden bevonden.