Zitting afgelopen, geen bewijs om De Mos en Guernaoui te vervolgen volgens advocaat Plasman

Richard de Mos als verdachte in de rechtbank, naast advocaat Peter Plasman
Richard de Mos als verdachte in de rechtbank, naast advocaat Peter Plasman © ANP
DEN HAAG - Meer dan drie jaar na de inval is vrijdag het strafproces begonnen tegen de oud-wethouders Richard de Mos en Rachid Guernaoui van Hart voor Den Haag. In een regiezitting werd de tenlastelegging tegen de verdachten besproken. Het Openbaar Ministerie (OM) verdenkt de politici van corruptie, omkoping, schending van het ambtsgeheim en deelname aan criminele organisaties. De Mos en Guernaoui legden zelf ook een verklaring af. Lees het verloop van de zitting terug in ons liveblog.

13.40 uur: Bekijk hier de interviews met De Mos en Guernaoui na afloop van de eerste zittingsdag terug

Richard de Mos na eerste zittingsdag rechtszaak Richard de Mos en Rachid Guernaoui
Rachid Guernaoui na eerste zittingsdag rechtszaak Richard de Mos en Rachid Guernaoui

12.50 uur: Advocaat Plasman reageert na afloop: 'Er blijkt nu geen bewijs te zijn'

De advocaat van de verdachte oud-wethouders De Mos en Guernaoui stelt dat het Openbaar Ministerie geen bewijs heeft tegen zijn cliënten. Dat baseert hij op de uitspraken van de officier van justitie tijdens de zitting vrijdag. Daarin zei de officier dat het OM 'sterke aanwijzingen' heeft van corruptie. Dat is volgens Plasman heel wat anders dan 'bewijs hebben'. 'Dat is opmerkelijk', stelt de advocaat. 'Normaal gesproken dagvaardt het Openbaar Ministerie als ze zelf vindt dat ze bewijs heeft. Als je het nu zelf duidt als sterke aanwijzingen, ontken je eigenlijk bewijs te hebben.'
Bekijk hier het hele interview met advocaat Peter Plasman:
Peter Plasman na eerste zittingsdag rechtszaak Richard de Mos en Rachid Guernaoui
Plasman noemt de zaak dan ook een 'proefproces'. 'Het OM zegt eigenlijk dat de rechtbank nu maar moet bepalen of dit gedrag van de heren de grenzen van het strafrecht overschrijden. De lading tot nu toe - en alles wat er naar buiten is gekomen - wekte de suggestie dat het OM zelf zegt: we beschikken over bewijs. Dat wordt nu eigenlijk ontkend', zegt de raadsman in een interview na afloop van de zitting.
Advocaat Plasman vindt het vooral schadelijk dat het OM hoog van de toren heeft geblazen met de beschuldigingen. 'Er is daarmee veel schade aangericht, en als je dan nu niet verder komt dan: we hebben sterke aanwijzingen... dan zeg ik eigenlijk: dit is foute boel.' De raadsman ziet het vervolg in januari dan ook met vertrouwen tegemoet. 'We gaan er als verdediging vol in, met gestrekt been.' De advocaat verwacht dan ook dat er uiteindelijk vrijspraak komt voor de verdachten.

12.20 uur: Kijk hier de statements van De Mos en Guernaoui terug

Verklaring Richard de Mos
Verklaring Rachid Guernaoui

12.17 uur: Zitting ten einde

Daarmee zijn alle punten voor de eerste regiezitting afgehandeld, en de rechtbank verlaat de zaal. Maandag dient de tweede zitting, dan verschijnen de vastgoedondernemers Edwin Jansen en Michel Zaadhof, horecabaas Atilla Akyol en voormalig raadslid Nino Davituliani.

12.13 uur: OM niet niet-ontvankelijk verklaard

De zitting wordt hervat. De voorzitter begint gelijk met het verwerpen van Manders' verzoek om het OM niet-ontvankelijk te laten verklaren vanwege willekeur. De onderbouwing van Manders, dat er tijdens is gesproken over de integriteit van oud-wethouder Revis, is volgens de rechtbank te mager om echt te kunnen spreken van willekeur. Ook het verzoek om de ambtenaar, horeca-adviseur en zijn advocaat wordt afgewezen. De ambtenaar en adviseur zijn ook al eerder verhoord door advocaten van de verdachten. 'U had op dat moment de gelegenheid om hier meer over te vragen.'

11.43 uur: Zitting geschorst

De rechtbank trekt zich nu terug om zich te beraden over de verzoeken van Manders. Over ongeveer een kwartier spreken ze zich uit.
Richard de Mos met op de achtergrond Rachid Guernaoui (l) en advocaat Peter Plasman
Richard de Mos met op de achtergrond Rachid Guernaoui (l) en advocaat Peter Plasman © ANP

11.40 uur: 'Opnieuw verhoren niet nodig'

De officier van justitie reageert nu op het verzoek van advocaat Manders om het OM niet-ontvankelijk te laten verklaren, voor het niet onderzoeken van Revis. 'Er is op geen enkele manier sprake van een gelijk geval.' Het gaat volgens haar om een verwijzing die een getuige terloops maakt. 'Als er hardere aanwijzingen waren geweest, was dit verder onderzocht door de Rijksrecherche. Dat is blijkbaar niet het geval.' Volgens de officier ziet het OM geen noodzaak om de ambtenaar, horeca-adviseur en de advocaat van de adviseur (nogmaals) te verhoren.

11.35 uur: Erdinç Akyol als derde verdachte achter spreekgestoelte

Het woord is nu aan Erdinç Akyol: 'Ik ga niet emotioneel worden. Die andere mannen zijn alles kwijt. Ik niet, ik heb niks.' Onderliggend patroon in zijn verhaal is dat hij een jongen van de straat is. Dat hij heeft gepraat over het kopen van stemmen, wat is gehoord door de Rijksrecherche, noemt hij bluf. 'Zo ben ik. Dat is typisch Turks. Wij zeggen over Richard de Mos dat hij het Vredespaleis heeft gemaakt.'
Richard de Mos en Rachid Guernaoui in de rechtbank
Richard de Mos en Rachid Guernaoui in de rechtbank © Omroep West

11.25 uur: Rachid Guernaoui legt statement af

Nu is Guernaoui aan de beurt. 'Ik had nooit gedacht dat ik blij zou zijn om in de rechtbank zou staan.' Want de schade voor zijn carrière, zegt Guernaoui, is al zo groot dat hij zich geen zorgen meer maakt over het proces. 'Zeker omdat ik helemaal niks verkeerd heb gedaan.'
Guernaoui zegt dat hij nooit heeft gehandeld om donateurs te bevoordelen, maar om de stad te verbeteren. Volgens hem leiden de verdenkingen daarover ook tot twijfels bij ambtenaren op het stadhuis, 'die vragen zich nu af of ze iets verkeerd hebben gedaan'. Emotioneel sluit hij af dat hij de komende maanden met vertrouwen tegemoet zien.

11.10 uur: Richard de Mos is aan het woord

Na de pauze, waarvoor advocaat Mark Teurlings nog heeft betoogd dat zijn cliënt Dennis Buis letterlijk ziek van de zaak is, is Richard de Mos aan de beurt. Hij opent zijn verhaal met de woorden: 'Ik beken', waarop hij in een betoog vol grappen en relativeringsvermogen ingaat op dat hij het goed kon vinden met de donerende ondernemers. 'Met Atilla Akyol ga ik graag naar de wellness, vanavond is het weer feest.' Hij vervolgt: 'U ziet, ondanks alles behoud ik mijn Haagse humor.'
Dan volgt een serieuzere noot. Volgens hem is het onderzoek een 'aanslag op het democratisch proces', want waar grote partijen als VVD en D66 volgens hem miljoenen krijgen gedoneerd, wordt hij om een ton verdacht van corruptie. 'Terwijl ik altijd overal transparant over ben geweest.' Voor wie de rest van zijn verhaal wil horen, verwijst hij nogmaals naar zijn boek. 'Voor de excentriekelingen die het niet gelezen hebben: dat is zo voor iedereen in de zaal gratis verkrijgbaar.'

10.53 uur: Bekijk hier de hele tenlastelegging van het Openbaar Ministerie terug: waar wordt iedereen van verdacht?

Bekijk hier de hele tenlastelegging van het Openbaar Ministerie terug

10.46 uur: 'Vergunningen te koop op het stadhuis'

Manders, advocaat van Akyol, plaatst ook vraagtekens bij de start van het onderzoek. Dat is begonnen omdat een ambtenaar van een horeca-adviseur een gerucht hoorde dat er vergunningen te koop zouden zijn op het stadhuis, via Hart voor Den Haag. De adviseur heeft altijd ontkend dat hij dit heeft verteld en de ambtenaar is ook gaan twijfelen waar het gerucht nou vandaan kwam. Bovendien zou het volgens beiden onmogelijk zijn om een vergunning illegaal te kopen. 'Dus waarom doet die ambtenaar dan toch die melding', vraagt Manders zich af.
Volgens Manders is er meer voorgevallen rond de horeca-adviseur. Deze heeft verklaard dat hij onder druk is gezet door de Rijksrecherche om te verklaren dat hij wél de bron is geweest van het gerucht. Hier zou ook de advocaat van de adviseur bij zijn geweest. Manders roept daarom de ambtenaar, de adviseur en de advocaat van de adviseur nogmaals op als getuigen.

10.39 uur: 'Wethouder Revis had boter op zijn hoofd'

Ed Manders, advocaat van Erdinç Akyol, komt aan het woord. Hij wil het OM niet-ontvankelijk laten verklaren, omdat er volgens hem sprake is van willekeur. Hij onderbouwt dit met een gebeurtenis tijdens een van de recente verhoren. Toen de voormalig bestuursadviseur van De Mos daarbij zei dat er personen op het stadhuis 'boter op hun hoofd hadden', heeft Manders gevraagd wie. Daarop noemde de bestuursadviseur Boudewijn Revis, voormalig wethouder stedelijke ontwikkeling.
Vervolgens zei de bestuursadviseur dat hij ooit een integriteitsmelding heeft willen doen over Revis, op basis van iets wat hij had gehoord van een andere ambtenaar. 'Het is misschien weinig om het OM niet-ontvankelijk te laten verklaren, maar ik vraag me toch af waarom heeft het OM hier geen verder onderzoek naar heeft willen doen.'
Advocaat Ed Manders
Advocaat Ed Manders © Omroep West

10.30 uur: 'Niet voldoende bewijs'

Volgens advocaat Peter Plasman is er niet genoeg bewijs om De Mos en Guernaoui te vervolgen.

10.26 uur: Veel publicitaire schade volgens Plasman

Het woord is nu aan Peter Plasman, advocaat van Richard de Mos en Rachid Guernaoui. Hij wil het kort houden, omdat zijn cliënten zelf graag het woord willen voeren. Ook hij komt terug op de duur van het onderzoek. Hij zegt dat zijn cliënten graag hadden gezien dat de zaak zo snel mogelijk inhoudelijk was behandeld, en dat er daarom vanuit hun ook geen extra onderzoekswensen zijn gevraagd. Plasman vraagt zich ook af waarom het OM, terwijl het volgens hem had kunnen zien dat de zaak complex was, zo snel is binnengevallen, met alle publicitaire schade als gevolg.
Advocaat Peter Plasman spreekt de rechtbank toe
Advocaat Peter Plasman spreekt de rechtbank toe © Omroep West

10.20 uur: 'Omkoping is geen standaard delict'

De officier van justitie gaat verder in op de verdenkingen. 'Omkoping is geen standaard delict. Met een dader en een slachtoffer', zegt zij. 'Er zijn altijd twee daders nodig, die elkaar wat gunnen. En de samenleving is het slachtoffer. Het is anders dan een winkeldiefstal.'
Dit onderzoek is gecompliceerder dan omkopingszaken die we in het verleden hebben gehad, zegt de officier, omdat het draait om meerdere personen. Het belang van deze groep was om één partij groot te maken, Hart voor Den Haag, om daarmee invloed uit te oefenen op het beleid, vooral op het gebied van ondernemers. En uiteindelijk om geld te verdienen. Dit gebeurde zo planmatig, dat er volgens het OM geen sprake is van normale donaties, maar van corruptie. Het draaide niet om de ombudspolitiek van De Mos, zegt de officier: 'Dit is geen politiek proces.'

10.14 uur: Waarom heeft het zo lang geduurd?

Ook de officier van justitie wil nog ingaan op het tijdspad van de zaak. Ze vindt het begrijpelijk en terecht dat er vragen zijn over de duur van de zaak, mede omdat deze van grote invloed is geweest op de gemeenteraadsverkiezingen en de coalitievorming. Als oorzaak van het lange wachten noemt zij de complexiteit van de zaak: 'Bij de invallen zijn bijvoorbeeld ontelbare hoeveelheden aan digitale gegevens verzameld.'
Ook het verhoren van meer dan tachtig getuigen vergde veel tijd, helemaal door tussenkomst van de coronapandemie. En net als de rechtbank had het OM graag eerder een regiezitting gezien, maar de officier vindt het begrijpelijk dat de verdachten dit destijds afwezen om de onderzoekswensen meer in eigen handen te nemen.
De officier van justitie van het Openbaar Ministerie
De officier van justitie van het Openbaar Ministerie © Omroep West

9.58 uur: OM leest tenlastelegging voor

De officier van justitie leest nu de tenlastelegging van de verdachten voor. Zoals eerder bekend wordt het viertal verdacht van deelname aan één of meerdere criminele organisaties. Onder meer vanwege stemfraude, schending van het ambtsgeheim en voordelen verlenen aan donerende ondernemers: corruptie dus. De Mos en Guernaoui zouden de giften hebben aangenomen, terwijl ze hadden moeten weten dat daar iets tegenover moest staan.

9.51 uur: Hoe gaat het tijdspad eruit zien?

De rechter wil ook nog iets zeggen over het tijdspad van de zaak. Hij zegt dat hij in november 2020 al een poging heeft gedaan om een regiezitting in te plannen, maar dat de verdachten zelf meer onderzoek wilden laten doen om vervolging te voorkomen. Dat vond hij jammer: 'In een grote zaak als dit met veel publiciteit is het prettig als er snel een zitting plaatsvindt.'
In plaats daarvan is onderzoek door het OM overgedragen aan de rechter-commissaris, die meer getuigen heeft laten verhoren en waardoor de zaak extra vertraging opliep. De rechter vertrouwt erop dat de zaak nu klaar is om te behandelen, mede door het uitgebreide onderzoek.

9.45 uur: Rechter ziet dat De Mos er zin in heeft

Voordat de officier van justitie aan het woord komt, richt de rechter zich nog even tot Richard de Mos. Hij heeft op Twitter gelezen dat De Mos zin heeft in vandaag. De Mos beaamt dat: 'We hebben 30.000 kiezers die achter ons staan. Dan kan je niet gaan sikkeneuren. Dan ga je met goede moed van het mooie Den Haag naar Rotterdam.'
Dit is de tweet waar de rechter aan refereert:

9.38 uur: De zitting is, met 38 minuten vertraging, begonnen

De zaak is begonnen. De rechtbank heet iedereen welkom. De officier van justitie van het OM houdt zo een voordracht. Daarna krijgen de advocaten het woord, vervolgens de verdachten.
De Mos zegt er vertrouwen in te hebben, hij zit inmiddels in het verdachtenbankje
De Mos zegt er vertrouwen in te hebben, hij zit inmiddels in het verdachtenbankje © Omroep West

9.28 uur: Verdachten in de zaal, De Mos inclusief boek

Richard de Mos, Rachid Guernaoui en Erdinç Akyol zijn binnen in de rechtszaal. De vierde verdachte die vandaag wordt behandeld, Dennis Buis, is niet aanwezig. Hij is in het buitenland, zegt zijn advocaat. In afwachting van de start van de zaak maakt De Mos nog even reclame voor zijn boek, waarmee hij onder de arm naar binnen is gekomen.
V.l.n.r.: Rachid Guernaoui, Peter Plasman en Richard de Mos
V.l.n.r.: Rachid Guernaoui, Peter Plasman en Richard de Mos © Omroep West

9.17 uur: Richard de Mos met vertraging aangekomen

9.12 uur: 'Het duurt nog wel even'

De zitting is nog niet begonnen. 'Het duurt nog wel even', zegt de partijvoorzitter van Hart voor Den Haag, Bram Reitsma. Richard de Mos is nog altijd niet gearriveerd bij de rechtbank.

8.47 uur: Guernaoui komt aan bij rechtbank, De Mos staat in file

Richard de Mos staat nog in de file, maar zijn voormalig collega-wethouder Rachid Guernaoui is gearriveerd bij de Rotterdamse rechtbank. Hij heeft uitgekeken naar deze dag: 'Ik hoop dat er eindelijk een einde komt aan die nachtmerrie die nu al drie jaar duurt.' Hij is vol vertrouwen over de afloop: 'Ik heb helemaal niks verkeerd gedaan.'

De zaak samengevat in twee alinea's

Op 1 oktober 2019 viel de Rijksrecherche de woningen en werkkamers binnen van De Mos en Guernaoui. Al snel bleek dat de zaak onder meer draaide om het verlenen van nachtvergunningen aan horecaondernemers, die donateur zijn van de partij van De Mos. Naar aanleiding van de zaak viel op het stadhuis de coalitie uiteen en moesten De Mos en Guernaoui opstappen als wethouder.
Vorige week werd duidelijk dat het OM in totaal een bedrag van 113.000 euro aan donaties verdacht vindt. Het gaat om donaties die Hart voor Den Haag kreeg van vastgoed- en horecaondernemers. In ruil voor de donaties zouden de oud-wethouders de ondernemers toegang hebben gegeven tot geheime informatie en ze een voorkeursbehandeling hebben gegeven, zo stelt het OM. Deze ondernemers zijn ook verdachte in de zaak, evenals een voormalig raadslid van Hart voor Den Haag. Op maandag 23 januari 2023 begint de inhoudelijke behandeling van de zaak.