Bouw tenminste 145.000 woningen in Zuid-Holland op losse schroeven

© ANP
REGIO - Door te hoge stikstofuitstoot bestaat er onzekerheid over de bouw van zeker 145.000 woningen in Zuid-Holland, een aantal dat verder kan oplopen aangezien de Raad van State een streep zet door de bouwvrijstelling. Dat maakte de Raad van State woensdag bekend. Er komt echter geen algehele bouwstop, het blijft mogelijk om per project onderzoek te doen naar de mogelijke gevolgen van de uitstoot van stikstof.
De provincie Zuid-Holland heeft 235.000 nieuwe huizen in 2030 beloofd aan woningbouwminister Hugo de Jonge. Geen andere provincie beloofde zoveel. En zelf bouwde Zuid-Holland in de afgelopen tien jaar ongeveer de helft. Een hele opgave dus, zeker nu de bouwvrijstelling van tafel is geveegd.
Nu er geen bouwvrijstelling meer is, kan een project pas beginnen wanneer er een natuurvergunning is. Die moet per project worden aangevraagd bij de provincie. Alle lopende vergunningsverzoeken moeten opnieuw worden beoordeeld. Er moet eerst worden uitgerekend hoeveel stikstofschade een project oplevert. Wat de gevolgen van de uitspraak precies zijn voor de bouwprojecten in Zuid-Holland, wordt later pas duidelijk.
De bouwvrijstelling is een juridisch geitenpaadje dat het kabinet nam toen de Raad van State in 2019 de hele stikstofaanpak verwierp. Om de natuur te beschermen moest voortaan alle stikstofuitstoot ergens anders worden gecompenseerd. Maar omdat uitstootvermindering lang duurt en intussen de woningbouw kwam stil te liggen, besloot het kabinet onderscheid te maken in soorten uitstoot.
Uitstoot bij de bouw is eenmalig, beargumenteert het kabinet, en zou daardoor minder permanente schade veroorzaken dan het gebruik van woningen. Daarom stelde het bouwuitstoot vrij van de vergunningsverplichting. Dat is nu teruggedraaid door de Raad van State.

'Europese regels kennen geen onderscheid'

Het balletje ging rollen toen natuurorganisatie Mobilisation for the Environment (MOB) zei dat Europese natuurbeschermingsregels zo'n onderscheid tussen eenmalige en permanente schade helemaal niet kennen. MOB spande een rechtszaak aan tegen een groot project in de Rotterdamse haven. In die zaak besloot de Raad van State woensdag in het gelijk van MOB.
Dat terwijl de ruimte voor woningbouw al beperkt is. De provincie Zuid-Holland heeft berekend dat bij 145.000 nieuwe woningen de stikstofeffecten 'onwenselijk groot' zijn. Dit betekent niet dat deze huizen per definitie niet kunnen worden gebouwd: als er in de buurt voldoende uitstoot wordt verminderd, kan er ruimte ontstaan. Omdat die ontwikkeling onzeker is, valt volgens de provincie nog niet aan te wijzen welke bouwprojecten mogelijk stilvallen.

Meer woningbouwprojecten in de knoop

Toch is het zeer waarschijnlijk dat meer woningbouwprojecten in de knoop komen nu de Raad van State de vrijstelling afschiet. De provincie heeft in haar berekeningen vooral gekeken naar de uitstoot door woningen als ze eenmaal in gebruik zijn, bijvoorbeeld door het verkeer wat ze aantrekken. Met de vrijstelling in het achterhoofd is er naar eigen zeggen weinig rekening gehouden met uitstoot bij de bouw.
Mede hierdoor is het onduidelijk hoeveel huizenplannen er sneuvelen nu de vrijstelling van tafel wordt geveegd. Er is ook geen overzicht van projecten die gebruik maakten van de vrijstelling, omdat hiervoor geen meldplicht geldt.

Vooral aan de kust

De stikstofsituatie in onze regio is anders dan op veel andere plekken in Nederland. De beschermde natuurgebieden waar het vooral om draait in de discussie, de zogeheten Natura 2000-gebieden, liggen vooral aan de kust en verder verwijderd van gebieden met veel landbouw.
De natuur in de duingebieden is ook minder overbelast dan veel natuurgebieden met landbouw in de buurt, maar doordat meer stikstof hier afkomstig is van zeevaart en het buitenland is het probleem wel complex. Eén natuurgebied in de regio, de Nieuwkoopse Plassen, is wel omringd door landbouw. De provincie heeft nog geen plannen om deze bedrijven uit te kopen en wil vooral innovatie stimuleren.