'Een rechter is niet altijd een oude, wijze, grijze man in een toga'

© ANP
DEN HAAG - 'Jongeren hebben een bepaald beeld bij een rechter: een wijze, oude, grijze man in een toga', zegt Robine de Lange, president van de rechtbank in Den Haag. De Week van de Rechtspraak is een uitgelezen kans om dat beeld bij te stellen. 'We laten zien wat de rechter werkelijk doet. Niet alleen straffen uitdelen, maar veel meer dan dat.' En met een personeelstekort onder rechters van 5 procent is de week ook bedoeld om het werk in de Haagse rechtbank onder de aandacht te brengen.
Deze week zet de rechtbank alles op alles om jongeren te bereiken tijdens gastlessen, zogeheten livesessies op Facebook en video's op het socialmediaplatform TikTok. 'We richten ons dit jaar speciaal op hen. We willen laten zien dat er ook een jonge vrouw in een toga kan zitten en dat een rechter laagdrempelig en toegankelijk kan zijn,' vertelt de rechtbankpresident in haar kantoor op de dertiende verdieping van het gerechtsgebouw in Den Haag.
'We willen het besef bijbrengen dat de rechtspraak niet alleen bestaat uit rechters, maar ook uit jonge mensen zoals juridisch en administratief medewerkers. En dat je dat ook kunt worden.' Robine de Lange is een paar maanden geleden gestart in Den Haag. Eén van haar plannen is interessant zijn als werkgever voor een brede groep mensen. 'Met name de functie gerechtsjurist is heel boeiend, vooral voor jonge juristen. Daar gaan we over in gesprek op universiteiten en hogescholen.'

Personeelstekort

Belangrijker nog is de doorlooptijd van zaken verkorten. 'We willen dat mensen niet te lang moeten wachten op de afhandeling van hun zaak.' De Haagse rechtbank heeft 5 procent rechters tekort. 'Dat valt nog mee. Maar andere gerechten, zoals het gerechtshof waar zaken in hoger beroep worden behandeld, werven bij ons. We moeten dus meer mensen opleiden dan dat er door natuurlijk verloop met pensioen gaan. We staan voor een flinke opgave.'
Rechtbankpresident Robine de Lange I
Rechtbankpresident Robine de Lange I © Rechtbank Den Haag
Het Openbaar Ministerie vroeg de rechtbank in september ruim 50 zaken te schrappen vanwege capaciteitsproblemen in de hele strafrechtketen. 'Je kunt niet 1-op-1 zeggen dat het tekort wat we hebben hiertoe heeft geleid', vindt De Lange. 'Dat we niet voldoende zittingsruimte hadden, was een van de oorzaken, waardoor deze strafzaken te lang hebben gelegen. Daar voeren we ook met elkaar het gesprek over: hoe we de capaciteit die we hebben zo goed mogelijk kunnen benutten.'
Een volledige personeelsbezetting zou daar natuurlijk bij helpen, geeft de rechtbankpresident toe. 'We streven naar 100 procent bezetting, maar er zijn altijd rechters die met pensioen gaan, naar het gerechtshof gaan of de MH17-zaak doen. Het is een enorme inspanning om te zorgen dat we vol bezet raken, daar is alles op gericht'

MH17-zaak 'heel intensief'

De rechtbank in Den Haag is belast met het MH17-proces, dat ruim 2,5 jaar geleden begon. 'Dat is voor de rechters en het hele zittingsteam heel intensief geweest, tegelijkertijd is er alles aan gedaan om de zaak te behandelen als iedere strafzaak.'
De uitspraak tegen de vier mannen die verdacht worden van betrokkenheid bij het neerhalen van vlucht MH17 is aanstaande donderdag om 13.30 uur. Via een livestream van de rechtbank is de zitting te volgen.
'Het was een buitengewone strafzaak, door alles wat er omheen kwam kijken en doordat het oog van de wereld op ons was gericht. Maar ook doordat het heel lang geduurd heeft. Er is een hele zittingscombinatie plus twee reserve-rechters en twee griffiers voor vrijgesteld. Alles bij elkaar kosten grote zaken heel veel tijd en deze was buitengewoon groot.'

Schrijnende zaak van politieman

De MH17-zaak was uitzonderlijk in alle opzichten. Het dagelijks werk van de Haagse rechtbank is niet minder heftig, benadrukt De Lange. 'Maandag was de zaak van het 14-jarige meisje dat is omgebracht in Leiden, daar was heel veel belangstelling voor. In de zaal ernaast een schrijnende zaak van een politieman die verdacht wordt van het neerschieten van een man met een hakbijl in Scheveningen. Dat is ons dagelijks werk en die zaken zijn altijd voor publiek toegankelijk.'
Robine de Lange nodigt iedereen uit om eens een rechtszaak bij te wonen. 'Zie wat we doen, snap wat er gebeurt. Niet alleen wat een rechter doet, maar ook een officier van justitie van het Openbaar Ministerie en een advocaat van de verdachte of een slachtoffer. Dat is een heel bijzonder proces, niet alleen in de Week van de Rechtspraak, maar elke dag.'

Zoeken naar ingang

Het gerechtsgebouw moet als het aan de president ligt ook letterlijk toegankelijker worden. 'Het gebouw is verouderd en wordt verbouwd. In de plannen hebben we meegenomen dat de ingang beter te vinden wordt. Nu is het vaak zoeken. Straks gaat dat er heel anders uitzien.'