Traumachirurg: eerste diagnose bij ouderen na ongeluk klopt vaak niet

Traumachirurg Alexander Leijdesdorf
Traumachirurg Alexander Leijdesdorf © HMC
DEN HAAG - Op het oog relatief onschuldige verwondingen bij ouderen na een verkeersongeluk, kunnen toch desastreuse gevolgen hebben. De ernst van het letsel wordt vaak pas te laat herkend. Dat zegt traumachirurg Alexander Leijdesdorf. De arts van het HMC in Den Haag promoveert donderdag op een onderzoek naar verkeersongelukken. Hij deed een studie naar de meest voorkomende verwondingen na een ongeval. Ook als verwondingen mee lijken te vallen, kunnen ouderen na een ongeval complicaties krijgen en overlijden.
Voor zijn proefschrift bestudeerde hij gegevens van duizenden verkeersongevallen en de behandeling van de slachtoffers. Opvallende conclusie: ouderen kunnen bij een relatief licht verkeersongeval toch zwaargewond raken zonder dat je dat direct ziet. Dat wordt op straat na zo'n ongeluk geregeld niet goed onderkend, waardoor de slachtoffers naar een algemeen ziekenhuis worden gebracht. Leijdesdorf zegt dat ambulancepersoneel extra alert moet zijn op verwondingen bij ouderen na een ongeluk, ook als dat geen zwaar ongeluk lijkt.
'Er kan overwogen worden om deze patiënten eerder naar een 'level 1-traumacentrum' te brengen dan nu gebeurt', zegt de promovendus. Nederland kent elf van dit soort grote traumacentra. In onze regio zijn er drie: Haaglanden Medisch Centrum (HMC), HagaZiekenhuis in Den Haag en Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). Samen vormen zij Traumecentrum West. In zo'n ziekenhuis zijn meer specialisten 24 uur per dag beschikbaar voor de meest uiteenlopende verwondingen dan op een standaard eerste hulp post.

Langer zelfstandig met alle gevolgen van dien

De traumachirurg ontdekte dat de groep ouderen die op de eerste hulp belandt na een ongeval erg groot is. In zijn proefschrift wijdt hij dat aan de toenemende vergrijzing van Nederland en de trent om steeds langer zelfstandig te blijven wonen. 'Dat lijkt een heel positieve ontwikkeling, maar het betekent ook dat ouderen mobieler blijven en ook over langere afstanden zelfstandig reizen.'
Dan pakken ze vaak, zo zegt hij, de (elektrische)fiets, de scootmobiel of een scooter. En juist die raken vaak betrokken bij ongelukken. Jaarlijks belanden zo'n zeshonderd ouderen van boven de 75 jaar in het ziekenhuis na een ongeluk met de scootmobiel. Daar komt ook nog eens bij dat Nederland geen helmplicht kent voor een fietsers en mensen op een scootmobiel. Zijn studie heeft er al wel toe geleid dat er vanaf 1 januari 2023 op snorscooters een helm moet worden gedragen.

Persoonlijke bescherming moet beter

Uit zijn onderzoek komt naar voren dat hersenletsel na een ongeval de meest voorkomende verwonding is. Daarom pleit hij voor meer bescherming. De helm is daar heel belangrijk bij, schrijft de promovendus. Niet alleen bij scootersrijders, maar ook bij fietsers en zelfs op een scootmobiel.
Uit zijn onderzoek blijkt ook dat motorrijders onder de 25 jaar een erg groot risico lopen op zware verwondingen en zelfs de dood bij een ongeluk. Motorrijders dragen uiteraard wel een helm, maar zij overlijden dan aan zware verwondingen aan hun lichaam. Dit kan volgens hem deels worden voorkomen door kleding te dragen die vitale lichaamsdelen beschermt. Maar ook betere rijlessen en het opknappen van wegen draagt bij aan de verkeersveiligheid.

Minder blijvende hersenschade bij alcoholgebruik

In zijn proefschrift komt Alexander Leijdesdorf tot nog een opmerkelijke ontdekking: mensen die na een ongeval met hersenletsel in het ziekenhuis belanden, hebben meer kans om er redelijk goed vanaf te komen als ze flink gedronken hebben. Internationaal wijzen studies dit ook uit, merkt hij op. Om erachter te komen waarom dit zo is, moet nog extra onderzoek gedaan worden.
Zijn conclusie over alcoholgebruik is overigens geen pleidooi voor drank in het verkeer. Hij merkt op dat, zoals eigenlijk iedereen weet, de kans op een ongeluk een stuk groter is als je alcohol hebt gedronken in het verkeer dan wanneer je nuchter bent.