Relatie wethouder met raad bekoeld, megaverbouwing Den Haag Zuidwest mag doorgaan

Veel woningen in Den Haag Zuidwest verkeren in slechte staat
Veel woningen in Den Haag Zuidwest verkeren in slechte staat © ANP
DEN HAAG - Twintig jaar gaat de enorme vernieuwingsoperatie in Den Haag Zuidwest duren. Duizenden woningen worden gesloopt, meer nog komen er voor terug. Maar terwijl de eerste paal nog niet eens de grond in is gegaan, is de relatie tussen de Haagse gemeenteraad met de wethouder die de plannen vormgeeft, Martijn Balster, bekoeld. Ondanks de excuses van de PvdA'er voor zijn optreden, blijft een flink deel van de raad hem met argusogen volgen.
Dat bleek in de nacht van woensdag op donderdag, na een vele uren durend debat over een zeer kritisch rapport over de handelswijze van de wethouder. Een raadsenquête hoeft er niet te komen, oordeelde een speciale onderzoeksommissie van de raad, eerder deze maand. Maar Balster had de politiek wel veel beter moeten informeren over misschien wel grootste vernieuwingsoperatie van Nederland, stond ook in een uitgesproken rapport.
De wethouder begreep die kritiek, vertelde hij. Hij neemt die ook ter harte. Bood zelfs opnieuw excuses aan voor de fouten die hij had gemaakt. Beloofde ook de raad veel meer en beter op de hoogte te gaan stellen over het project.

Crisis

Maar daarmee was, zo werd duidelijk, voor veel partijen in de raad de zaak nog lang niet afgedaan. De toon van het debat werd misschien al gezet door een kritische bewoner die schetste dat er straks al wel delen van Bouwlust en Vrederust worden gesloopt, maar dat het vanwege de crisis allerminst zeker is dat er straks ook de vele beloofde woningen en voorzieningen voor terugkomen. Volgens haar is sprake van wensdenken op papier. 'In de realiteit gaan deze plannen niet door. De wereld is de afgelopen maanden sterk veranderd.' De bewoonster pleitte voor een Plan B. Maar dan niet de B van Balster.
Daarna volgden de partijen zelf. Het zouden als het om sociale woningbouw gaat eigenlijk bondgenoten van de PvdA-wethouder moeten zijn: SP, Haagse Stadspartij, Partij voor de Dieren. Maar juist in de traditioneel linkse hoek lijkt de gunfactor voor de wethouder compleet verdwenen.

Massief blok

Aangevuld met ChristenUnie/SGP en de grootste partij in de raad, Hart voor Den Haag, vormden deze fracties een massief blok dat soms op detail, interruptie na interruptie, wilde weten hoe het precies zit met mogelijke niet-toegestane staatssteun. Geld van Rijk en gemeente naar een ontwikkelaar. Mag dat in deze vorm? Balster erkende dat sprake is van staatssteun. Er gaat overheidsgeld naar het project. Maar verboden? Hij blijft ervan overtuigd dat dit zeer waarschijnlijk niet het geval is. Eind december zou daarover duidelijkheid moeten komen.
De komende twintig jaar ondergaat Den Haag Zuidwest een metamorfose. Duizenden woningen zullen worden gesloopt voor nieuwe huizen en daarnaast komen er maar liefst tienduizend extra huizen bij. Reden is dat veel woningen in slechte staat verkeren en de leefbaarheid in de wijk onder druk staat.
Ook is er nog de vraag of - de inmiddels bij gemeenten die willen bouwen - de zeer bekende uitspraak van de Hoge Raad over concurrentie (het Didam-arrest) het hele project kunnen doen stranden. Het zou er namelijk op neer komen dat de klus niet zomaar had mogen worden gegund aan bouwer Heijmans, maar dat ook andere ontwikkelaars een kans hadden moeten krijgen om in Zuidwest aan de slag te gaan.

Risico afgewend

Balster denkt op basis van een advies van een door de gemeente ingeschakeld advocatenkantoor dat het risico dat andere bouwers nog bezwaar kunnen maken is afgewend. Hij zei dat ook duidelijk in een gesprek met Omroep West, afgelopen maandag. Maar veel partijen vonden dat een veel te optimistische uitleg. Zij verwezen naar de advocaten die door de adviescommissie waren ingeschakeld en juist voorspelden dat deze kwestie nog lang zou kunnen door-etteren.
Balster hield voet bij stuk, maar beloofde toch nog de beide adviezen van de kantoren goed met elkaar te gaan vergelijken. Waarop de partijen toch weer een gaatje meenden te zien in zijn redenering dat het Didam-arrest geen probleem vormt.

Champagne

Ook zijn er in de politiek nog zorgen over de financiën. De wethouder erkende dat de bouwwereld stevig aan het veranderen is. De tijd dat ontwikkelaars en bouwers de champagne ontkurken als ze kunnen intekenen op een groot project is voorbij. Maar, beloofde hij ook: de raad wordt van alles goed op de hoogte gehouden. De gemeente gaat geen contracten sluiten die de stad aan de rand van het bankroet kunnen brengen.
Martijn Balster
Martijn Balster © Gemeente Den Haag/Valerie Kuypers
Ook zegde hij toe nog meer informatie naar de raad te gaan sturen. Halfjaarlijkse rapportages komen er. Bij belangrijke ontwikkelingen nóg weer eerder een brief.

Vergeving

Alle beloften van de wethouder stemden de coalitiepartijen ver na middernacht redelijk tevreden. 'Wij zijn een partij van vergeving', had CDA-raadslid Hinke de Groot in haar bijdrage gezegd.
Maar het kritische blok kon er niet 10 procent door worden overtuigd. 'Wij hebben vergeving ook hoog in het vaandel staan. Maar er moet wel verbetering optreden', aldus Judith Klokkenburg van ChristenUnie/SGP halverwege de avond, nadat zij had geconstateerd dat het stadsbestuur wel steeds beloofd meer informatie over grote bouwprojecten naar de raad te sturen, maar dat het in de praktijk volgens haar niet altijd gebeurt. Het tekende het debat.

Vertrouwen

PVV'er Chis Faddegon vroeg het uiteindelijk Balster maar op de man af. Verwacht de wethouder nog dat de raad vertrouwen in het college van burgemeester en wethouders kan hebben? En moet de wethouder niet de eer aan zichzelf houden en opstappen? Balster reageerde kort. 'Het antwoord op de eerste vraag is 'ja' en het antwoord op de tweede vraag is 'nee'.'
Zeker omdat de coalitie het vertrouwen in de wethouder houdt, kan hij door blijven gaan met de volgens hem zo noodzakelijke vernieuwing van Zuidwest. Maar, sprak Richard de Mos van de grootste oppositiepartij Hart voor Den Haag, na afloop: 'Dit levert hem toch wel een krasje op.'