Hoe verhuis je vier miljoen boeken uit de bekendste bibliotheek van Nederland?

Vier miljoen boeken inpakken
Vier miljoen boeken inpakken © Omroep West
DEN HAAG - Wanneer je alle boekenplanken in de KB Nationale Bibliotheek in Den Haag achter elkaar legt, kom je op zo'n 125 kilometer boekenplank. Daarop staat en ligt de collectie boeken, kranten en tijdschriften van de KB: zo'n vier miljoen stuks. En die worden nu één voor één schoongemaakt en ingepakt. Sommige in een eigen, op maat gemaakte, kartonnen doos. In 2026 moet het inpakken klaar zijn, want dan verhuist het magazijn van de KB van Den Haag naar de Harnaschpolder.
'Het is echt heel veel', zegt Foekje Boersma, hoofd collectiebehoud van de KB met een gevoel van understatement. Want van elk boek, van elk tijdschrift, van elke krant die in Nederland wordt uitgebracht, bewaart de KB een exemplaar. 'En alles gaat de komende vier jaar door onze handen', zegt Boersma.
De KB gaat secuur te werk bij het inpakken van de collectie voor de verhuizing naar een nieuw, hightech magazijn in de Harnaschpolder in Midden-Delfland in 2026. 'De kwetsbare boeken worden eerst met een laser heel precies opgemeten. We hebben een speciale machine aangeschaft die dan vervolgens een op maat gemaakte doos maakt voor dat boek', legt Boersma uit. Een medewerker moet de doos met de hand in elkaar vouwen, voordat de publicatie erin verpakt kan worden voor de verhuizing.
Neem hier een kijkje in het magazijn waar de voorbereidingen in volle gang zijn:
Monsterklus in nationale bibliotheek Den Haag: 4 miljoen boeken inpakken
Het is verhuizen voor gevorderden waarbij voorzichtigheid geboden is. Er moeten bijvoorbeeld bijzondere publicaties ingepakt worden, waaronder ingebonden oude kranten. Die staan in een soort mottige ordners op de boekenplanken in de kelder van de KB, met kaften waarvan de rug afbladdert. De oudste krant die de bibliotheek bewaart komt uit 1626.
Voordat de boeken worden ingepakt, worden ze schoongemaakt. Een medewerker in een witte jas en een mondkapje op, stofzuigt de boeken. 'Dat is niet met een gewone stofzuiger', haast de conservator zich te zeggen. 'We hebben een speciaal afzuigsysteem en door de lange slang is er maar weinig zuigkracht. Je wil natuurlijk niet een deel van het boek opzuigen.'

Gerobotiseerd magazijn

Het schoonmaken en inpakken van de collectie gebeurt zo secuur, omdat in het nieuwe boekenpakhuis de boeken niet teruggezet worden op planken. 'Er komt een gerobotiseerd magazijn, waarbij de collectie in containers in 14 meter hoge stellingen komt te staan. Vraag je een boek aan, dan haalt een computergestuurde robot de container met het boek uit de stelling.'
Mede daarom is het belangrijk dat er heel precies wordt vastgelegd welk boek, in welke doos, in welke container, in welke stelling terechtkomt in het nieuwe magazijn. In het hypermoderne nieuwe pand staan de boeken overigens ook veilig voor water en vuur.

Minder energieverbruik

Ook is er meer ruimte. Elke week komt er namelijk 10 meter aan nieuw materiaal bij waardoor het huidige magazijn uit zijn voegen zal barsten. Naast ruimtegebrek is ook duurzaamheid een belangrijke reden voor de monsteroperatie. Omdat het werk in de Harnaschpolder dichter op elkaar opgeslagen wordt, is er minder klimaatbeheersing nodig. En daarmee dus minder energie. In 2026 moet de verhuizing van de collectie van de KB een feit zijn.