Hoe pakken studentenverenigingen incidenten aan? 'We hebben een eigen tuchtrechtsysteem'

Foto ter illustratie
Foto ter illustratie © ANP
REGIO - Studentenverenigingen halen vaak het nieuws met incidenten en grensoverschrijdend gedrag. Vorige week nog kwam naar buiten dat er een zware mishandeling plaatsvond op de studentenvereniging Minerva in Leiden. Wat je minder hoort, is dat studentenverenigingen ook een eigen 'rechtspraak' hebben om bij incidenten of ruzie het zelf op te lossen. Hoe werkt die handhaving onder studenten: 'Juist door de structuur van verenigingen kan er snel worden gehandeld en kunnen mensen worden aangesproken op hun gedrag.'
Het slachtoffer van de mishandeling raakte bij bewusteloos en gewond, de politie bevestigde vorige week nog dat er een aangifte zou komen voor een 'zware mishandeling'. Wat Minerva-voorzitter Daan Yesilkagit betreft, is dit een geval dat het bestuur nooit zelf kan oplossen. Ze zijn na overleg met het slachtoffer daarom ook naar de politie gegaan met het voorval. 'Dit soort heftige zaken melden wij eigenlijk altijd bij de politie', legt hij uit. 'Terwijl de politie onderzoek doet, is het verdachte lid vervolgens ook niet welkom op de vereniging.'
De vereniging wacht daarom nu ook af wat het politieonderzoek op gaat leveren. Daarna wil het bestuur van de vereniging kijken wat zij verder kunnen. 'Nadat de politie klaar is, gaan wij daarnaast ook kijken wat we er verder mee moeten doen. Juist omdat we hier als studentenvereniging ook wel wat van vinden', gaat Yesilkagit verder. Na een nieuw incident, in de nacht van 7 op 8 december, is een bestuurslid van Minerva op non-actief gesteld, nadat hij een ander lid meerdere keren had geslagen. Dat meldt mediapartner Sleutelstad zaterdag.

Ben je oke?

Volgens de VerenigingsRaad Delft, het overkoepelende orgaan van studentenverenigingen in die stad, hebben eigenlijk alle verenigingen wel een eigen structuur en manier van het oplossen van incidenten. Dat geldt voor zowel Delft als Leiden. 'Maar als overkoepelende organisatie denken wij wel veel mee over studentenwelzijn', legt de VeRa Delft uit. 'Denk bijvoorbeeld aan de 'Ben je oke?' of 'Trek wel aan de bel'-campagnes.'
Die posters hangen verspreid in verenigingspanden in de hele regio. Die campagnes zijn bedoeld om grensoverschrijdend gedrag tegen te gaan en om duidelijk te maken dat studenten altijd moeten melden als er iets aan de hand is. 'Studenten weten daardoor precies waar ze terecht kunnen. We proberen op die manier in samenwerking met verenigingen een zo veilig mogelijke verenigingscultuur te creëren.'

Vaak zelf oplossen

Studentenverenigingen in studentensteden als Delft en Leiden zijn vaak groot, heel groot. Een vereniging als Minerva (de grootste in Leiden) telt bij elkaar al zo'n 2700 actieve leden, een vereniging als Virgiel (de grootste in Delft) is ongeveer net zo groot met 2244 leden. Het is dus niet vreemd dat er soms wat mis gaat en dat verenigingen dat daarna zelf oplossen. Net als iedere andere sportvereniging, stichting of zelfs een politieke partij dat doet.
'Er heerst best een groot gemeenschapsgevoel binnen verenigingen. Het staat toch vaak centraal in je sociale leven in een studentenstad. Als er kleinere dingen gebeuren, denk dan aan ruzies of onenigheden, dan willen we daar als bestuur een actieve houding in hebben. Het liefst willen we het de volgende dag al oplossen', vertelt Minerva-voorzitter Yesilkagit. Vaak kan dat ook volgens hem, juist als er geen sprake is van schade of letsel. 'Dat soort dingen willen we oplossen met een goed gesprek.'

Eigen tuchtrechtsysteem

Toch komt het soms voor dat een slachtoffer bij grensoverschrijdend gedrag de dader even niet kan luchten en die persoon even niet wil zien op de vereniging. 'Dan is het logisch dat je daar een punt van wil maken, de wens van het slachtoffer is daarin leidend. We denken daar als bestuur dan ook actief in mee. Daarom hebben we een eigen tuchtrechtsysteem', gaat de Minerva-voorzitter verder. Het tuchtrechtcollege van Minerva bestaat uit 10 tot 15 leden die zo onafhankelijk mogelijk zaken op proberen te lossen. 'Met dat aantal zit er altijd wel iemand bij die wat meer afstand heeft tot een conflict.'
De beide partijen die ruzie met elkaar hebben komen dan apart van elkaar op gesprek met zo'n tuchtrechtcollege, aan de hand van die gesprekken wordt dan een straf bepaald door de leden die erin zitten. Dan rolt er bijvoorbeeld een schadevergoeding uit, of kan het zijn dat een lid voor een bepaalde tijd geschorst wordt. 'Maar wanneer we het er als bestuur niet mee eens zijn of als een betrokken lid het er niet mee eens is, bijvoorbeeld omdat een straf niet past, kan je altijd in beroep. Dan vragen we reünisten, ofwel oud-leden, om een oordeel. Die zitten dan weer in een hoger orgaan', legt Yesilkagit uit.

Snel aanpakken

In Delft was er ook veel aandacht voor grensoverschrijdend gedrag afgelopen zomer, met daarbij onder meer Virgiel in de schijnwerpers. De TU Delft strafte de vereniging wegens een grensoverschrijdend gedrag. Het ging vorig collegejaar mis tijdens een feest bij de vereniging. Tijdens een feestavond pakten vier of vijf leden van een sociëteit een ander lid vast en scheuren zijn kleding van zijn lichaam tot hij naakt is. Daarna werd hij zo hard geduwd dat hij met zijn hoofd tegen een muur viel en met zijn lichaam in glas terecht komt wat op de vloer ligt.
'Het is destijds goed afgehandeld, waarbij alle betrokken partijen tevreden zijn met hoe het proces verlopen is', vertelt bestuurslid Sam van Haren. 'Verder is het altijd moeilijk om dingen te vergelijken, als er incidenten plaatsvinden zijn deze altijd verschillend, wat er gebeurt is, hoe en in welke omstandigheden', legt zij uit. 'Het is jammer dat er dan altijd meteen negatief gekeken wordt naar verenigingen. Want juist door de structuur van verenigingen kan er snel worden gehandeld en kunnen mensen worden aangesproken op hun gedrag, wat in andere omstandigheden niet het geval is.'
Ook de politie is gevraagd naar een reactie op de eigen tuchtrecht systemen: 'Als politie komen wij pas in beeld bij een aangifte. Als het gaat om zaken die binnen het strafrecht vallen, raden wij mensen aan om aangifte te doen. Als partijen, wat voor partijen dan ook, er zelf uitkomen is dat alleen maar fijn. Belangrijk is dat het slachtoffer hierin de keuze maakt. Als het gaat om ernstige strafbare feiten raden wij slachtoffers altijd aan om aangifte te doen.'

Virgiel ook een eigen structuur

Ook Virgiel heeft een systematische manier van werken wat grensoverschrijdend gedrag betreft. 'Er wordt eerst een melding gedaan bij of een van de vertrouwenspersonen of iemand van het bestuur, hierna wordt de melding onderzocht. Vervolgens wordt overlegd of het intern wordt opgelost, door samen om tafel te zitten en het uit te spreken, of dat er externe partijen zoals de politie ingeschakeld moeten worden', vertelt Van Haren.
Als dan door beide partijen wordt gekozen om het intern op te lossen, wordt vervolgens bepaald of bijvoorbeeld een schorsing passend is. Dat wordt dan vervolgens aan de hele vereniging bekend gemaakt. 'Het intern oplossen van incidenten is op die wijze een transparante manier van handhaven, wat vaak voor betrokkenen de voorkeur heeft', legt de Virgiel-bestuurder uit.

'Fijne omgeving creëren'

Kortom, Minerva, Virgiel en heel wat andere verenigingen hebben naar eigen zeggen goed nagedacht over hoe om te gaan met grensoverschrijdend gedrag. Om zo ervoor te zorgen dat alle leden niet over de schreef gaan binnen de vereniging en niemand benadeeld wordt. 'Het is ook fijn dat we zo'n systeem hebben, want op deze manier kan je altijd dit soort zaken bij een onafhankelijke groep mensen neerleggen.'
'Het is voor ons als bestuur de taak om een veilige en fijne omgeving te creëren voor de leden. Maar op een grote vereniging vinden door de grootte wel eens incidenten plaats onderling. Dat betreuren we natuurlijk, daarom willen we ieder incident zo professioneel mogelijk oplossen', sluit Yesilkagit af.