Eringa vertrekt bij LangeLand: 'Zal niet van iedereen de populariteitsprijs krijgen'

Pier Eringa
Pier Eringa © Frank van Deutekom - Omroep West
ZOETERMEER - Hij zat in bijna iedere talkshow toen de eerste hulp in Zoetermeer drie dagen per week sloot. Hij moest het personeel van het LangeLand Ziekenhuis gemotiveerd houden in onzekere tijden. Hij had knallende ruzie met het Reinier de Graaf Ziekenhuis in Delft. Na veertien maanden vertrekt Pier Eringa als interimbaas bij het LangeLand Ziekenhuis in Zoetermeer. Een terugblik op een roerig periode.
'Kijk, dit zijn de belangrijkste mensen in de zorg!' Pier Eringa loopt door de gangen van het LangeLand Ziekenhuis in Zoetermeer en staat bij de cateringkar. Lachend maakt hij een praatje met de vrouw die zorgt voor brood, beleg, water, thee en andere versnaperingen. 'Dit is zo leuk aan een klein ziekenhuis', zegt hij.
Eringa met personeel van het LangeLand Ziekenhuis
Eringa met personeel van het LangeLand Ziekenhuis © Frank van Deutekom - Omroep West
'De lijnen zijn kort en het is leuk om snel samen dingen voor elkaar te krijgen.' Eringa loopt via het trappenhuis naar de centrale hal. Het is een van zijn laatste dagen in Zoetermeer. 'Ik heb nog bereikbaarheidsdienst tot en met 31 december, dus dat wordt maximaal twee glaasjes wijn met oud en nieuw.'

'Koud bad'

Pier Eringa begint op 1 oktober 2021 als interimbaas bij het noodlijdende Zoetermeerse ziekenhuis. Het Langeland Ziekenhuis zit dan in de Reinier Haga Groep en wordt overeind gehouden door het Haagse HagaZiekenhuis en het Reinier de Graaf uit Delft. Op het moment dat hij binnenkomt wordt er al jaren gesproken over een scheiding, maar de onderhandelingen zitten muurvast. 'De chemie was er niet, vooral niet tussen Reinier de Graaf en Haga. Maar het was bestuurlijk zo moeilijk ingericht dat een flitsscheiding niet kon.'
'Mijn opdracht was duidelijk: zorg dat de groep uit elkaar kan en laat LangeLand fuseren met het HagaZiekenhuis.' Uiteraard is hij voorbereid voor hij aan zijn klus begint, maar als hij daadwerkelijk aan de slag gaat, valt het hem toch wat tegen. 'Het bad was kouder dan ik had verwacht. De verhoudingen tussen de Medische Staven (vertegenwoordiging van de medisch specialisten in ziekenhuizen - red.), de bestuurders en de Raad van Toezicht waren heel kil.'
Het HagaZiekenhuis in Den Haag
Het HagaZiekenhuis in Den Haag © John van der Tol
Het is het begin van de eerste interimklus voor Eringa. 'Meestal zit ik ergens een jaar of vier á vijf, nu niet.' Dat heeft volgens hemzelf tot gevolg dat je als bestuurder minder binding hebt met het ziekenhuis waar je zit. 'Het personeel kijkt je ook aan met zo'n blik van 'Daar is weer een passant die zijn kunstje doet en daarna weer vertrekt'. En de medewerkers hadden al zoveel passanten gehad hier.'
Het LangeLand Ziekenhuis heeft inderdaad een enorme geschiedenis van samenwerkingen die vaak op het laatste moment mislopen. Een met ziekenhuizen in Den Haag en Gouda bijvoorbeeld die zichzelf de A12-combinatie noemt. Ook is er een poging om commercieel te worden met ziekenhuisondernemer Loek Winter. En uiteindelijk is daar de Reinier Haga Groep, die uit elkaar spat.

Personeel zet schouders eronder

Eringa kijkt met bewondering naar zijn personeel. 'Er gingen hier dingen niet goed, dat moest veranderen en tegelijkertijd was er grote onzekerheid over de toekomst. Het personeel is er toch gewoon voor gegaan. Ook de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd werkte mee om de kwaliteit van zorg te verbeteren, dat was echt goed om te zien.'
Mensen die met hem hebben gewerkt zeggen dat Eringa makkelijk benaderbaar is en ook echt staat voor zijn troepen. Bovendien praat hij makkelijk en doet hij het goed in de media. Dat wordt helemaal duidelijk als hij de Spoedeisende Hulp tijdelijk drie dagen per week sluit. Hij zit in bijna iedere talkshow. Daar licht hij keer op keer het besluit toe. De beslissing moest worden genomen omdat door een groot personeelstekort, het nog wel werkende personeel het niet meer aankan. 'We moesten het zelf doen, of we werden gesloten en dan zouden we nooit meer open gaan', zei hij op een bijeenkomst met bewoners van Zoetermeer daarover.
Bord bij de ingang van de Spoedeisende Hulppost van het LangeLand Ziekenhuis
Bord bij de ingang van de Spoedeisende Hulppost van het LangeLand Ziekenhuis © ANP
Maar er is ook de Pier Eringa die harde onderhandelingen voert binnen de Reinier Haga Groep. Na het onverwachte vertrek van Haga-baas Carla van de Wiel, begin 2022, vertegenwoordigt hij opeens ook de belangen van het HagaZiekenhuis in de Raad van Bestuur van de kwijnende ziekenhuisgroep, met medisch directeur Norbert Hoefsmit van het HagaZiekenhuis als secondant naast hem. 'Het opstappen van Van de Wiel was iets van de Raad van Toezicht, ik weet niet wat daarachter zat', zegt Eringa.
En niet veel later stapt ook Jeroen van Roon op. Hij had jaren leiding gegeven aan de 'ontvlechtingsonderhandelingen' en zou de klus afmaken. Niet dus. 'Van Roon had al een andere baan en wilde dit nog afmaken, maar het ging gewoon te lang duren. Daarom is hij opgestapt.' Uiteindelijk bestaat de Raad van Bestuur uit Pier Eringa en Carina Hilders. Die laatste is de baas van Reinier de Graaf.

Forceren doorbraak

Maar begin 2022 moeten er toch echt stappen worden gezet, want de sfeer wordt killer en killer en de financiële situatie van met name het LangeLand is dramatisch. In Tilburg wordt een zaal gehuurd waarin alle betrokkenen zichzelf opsluiten. Aan het einde van de sessie ligt er een akkoord op hoofdlijnen.
'En toen bleef het maar doorkeutelen. Eigenlijk veranderde er niets meer in het hoofdlijnenakkoord, maar definitieve handtekeningen bleven uit. En het einde van mijn contract kwam in zicht', lacht Eringa. In oktober van dit jaar scharen ook de verzekeraars zich dan toch nog definitief achter de plannen. Maar, dan doen de banken nog moeilijk. Het is opnieuw tijd om iets te forceren.

Gordijnen dicht in Nootdorp

'Dat was 31 oktober. We hadden een zaaltje gehuurd bij het Van de Valk hotel in Nootdorp. Toen we binnenkwamen, hebben we eerst alle gordijnen dichtgedaan zodat de pers ons in ieder geval niet kon zien.' Er volgt een uitputtende sessie die pas om twee uur 's nachts eindigt.
'En dan krijg je vervolgens formuleringen als 'De banken hebben een positieve grondhouding', daarna gaat iedereen vragen stellen wat dat dan betekent', zucht Eringa. Maar het betekent uiteindelijk dat ook de banken akkoord gaan met het voorstel, wel worden er flinke voorwaarden aan geplakt door de verzekeraars en de banken. En opeens floept dan het Reinier Haga Orthopedisch Centrum (RHOC) op in de stukken.

De bom barst

'Het Reinier Haga Orthopedisch Centrum was voor Carina Hilders een heel zwaar punt', zegt Eringa. Het gaat in 2020 open en ligt pal naast het LangeLand Ziekenhuis. Verzekeraars worden echter nooit fan van dit centrum. Het draait ook minder goed dan in eerste instantie gedacht. Verzekeraars stellen nu als harde eis dat een evaluatie over het bestaansrecht al in de eerste helft van volgend jaar gebeurt, in plaats van ergens in 2024. En er was al bedongen dat het centrum veel meer met het LangeLand zou moeten gaan samenwerken.
Eringa gaat akkoord, Hilders ziet dat totaal niet zitten. 'Persoonlijk kan ik het prima vinden met Carina, maar beleidsmatig staan we nogal ver uit elkaar', zegt Eringa daarover eufemistisch. Uiteindelijk ontstaat er knallende ruzie die eindigt voor de rechter. Medio november 'mag' Reinier de Graaf vertrekken uit de Reinier Haga Groep en wordt zelfstandig.
Reinier Haga Orthopedisch Centrum
Reinier Haga Orthopedisch Centrum © Frank van Deutekom - Omroep West
Al die tijd hijgt ook de gemeente Zoetermeer in Eringa's nek. De gemeente wordt wel steeds op de hoogte gehouden, maar hoort geen details. Dat hoeft ook niet, want de gemeente is officieel geen partij bij de onderhandelingen. Als het hoofdlijnenakkoord via Omroep West uitlekt, is de boot aan. De gemeente is bang dat het ziekenhuis wordt uitgekleed of zelfs volledig verdwijnt. De huisartsen in Zoetermeer vrezen dit ook.
Op de achtergrond worden gesprekken gevoerd en probeert zorgwethouder Ingeborg ter Laak de partijen tot elkaar te brengen. Het ziekenhuis moet behouden blijven voor Zoetermeer. En dan ook nog met alle disciplines die er waren, hoort de wethouder geregeld vanuit de gemeenteraad die zich ook roert in het verhaal. Want in de plannen staat dat de volwaardige Intensive Care verdwijnt en ook de geboortezorg is een vraagteken.

'Stop met Calimero-gedrag'

'De gemeente Zoetermeer moet stoppen met het Calimero-gedrag', zegt Eringa nu de fusie met het HagaZiekenhuis rond is. 'Zo van: wij in Zoetermeer hebben een klein ziekenhuis en steden van vergelijkbare grootte hebben een groter ziekenhuis. Dat willen wij ook.' Hij vindt dat de gemeente moet denken aan goede gezondheid en slimme zorg in Zoetermeer.
'Maar ik snap de burgemeester en de wethouder ook wel. Je krijgt simpelweg geen applaus als je dat zegt.' Eringa is trots op het plan dat er nu ligt. 'Het LangeLand wordt onderdeel van een topklinischziekenhuis. De zorg wordt beter, de opleidingsmogelijkheden voor het personeel groter en inderdaad gaat de complexe zorg naar Haga.' De bureaucratie zal toenemen en de korte lijntjes die er nu zijn, worden langer. 'Wordt het makkelijker? Nee. Wordt het beter? Ja', is zijn overtuiging.
Ik realiseer me dat ik niet van iedereen de populariteitsprijs zal krijgen.
De deal is nu rond. Reinier de Graaf is zelfstandig, het LangeLand Ziekenhuis fuseert met het HagaZiekenhuis en verdwijnt volgend jaar als naam. Verzekeraars en banken hebben hun nek uitgestoken en het boek dat Reinier Haga Groep heet kan naar het archief. 'De laatste veertien maanden waren bestuurlijk echt machtig interessant en ik heb veel geleerd', zegt Pier Eringa over zijn tijd in Zoetermeer.
Het is hem in die tijd wel duidelijk geworden dat de dominante rol van banken en verzekeraars verstikkend werkt, zeker voor een klein ziekenhuis als het LangeLand. 'Dat zie je niet alleen hier, maar ook bij veel andere ziekenhuizen. Je kunt gewoon geen fatsoenlijk rendement maken door de regels die er zijn. En bij een klein beetje tegenwind dreigt een ziekenhuis al in de problemen te komen. Dat is echt iets voor de minister om te veranderen.'

Spinnenweb

'Het is me niet gelukt om de cliëntenraad van het LangeLand Ziekenhuis achter de fusie te krijgen', reflecteert Eringa op zijn functioneren. 'En ik realiseer me dat ik niet van iedereen de populariteitsprijs zal krijgen. Er zijn ook zoveel belangen, dan is ruis niet te voorkomen. En ik ben geen ijsjesverkoper die het iedereen naar de zin moet maken. Ik heb een klus.'
Eringa loopt naar een flipover en tekent cirkels waar hij streepjes doorheen zet. 'Kijk, je moet zo'n proces zien als een spinnenweb. Daar zitten we allemaal in, op die draadjes. Als een dan gaat bewegen komt er spanning op de draadjes en soms knapt er ook wel eens eentje.'