Richard de Mos verdedigt zich in de rechtszaal: dit was de eerste dag in de rechtszaal

Richard de Mos tijdens de zaak in Rotterdam.
Richard de Mos tijdens de zaak in Rotterdam. © ANP
DEN HAAG - Ruim drie jaar nadat de Rijksrecherche invallen deed in het Haagse stadhuis en enkele woningen, begint de inhoudelijke rechtszaak tegen oud-wethouders Richard de Mos, Rachid Guernaoui en zes andere verdachten. Zij worden verdacht van het vormen van een criminele organisatie, corruptie en het schenden van het ambtsgeheim. Volg het verloop van de zitting in ons liveblog.

18.00 uur: Zitting afgelopen: laatste woorden over nachtvergunning naar morgen

Over de nachtvergunningen zijn de laatste worden bijna gezegd, maar de rechter besluit deze tot morgen te bewaren. De klok slaat zes uur, het tijdstip dat de rechter als eindtijd heeft beloofd. Daar houdt hij zich aan, en schorst de zitting.
Morgen wordt de behandeling om 9:30 hervat. Dan vindt ook het deskundigenverhoor plaats, waarin hoogleraar Gerrit Voerman zal getuigen over de regels op het gebied van partijfinanciering.
Daarmee sluiten we ook het liveblog. Bedankt voor het lezen, dinsdag meer over de zaak De Mos!

17.40 uur: Zijn nieuwe zalencentra tegengehouden?

Het gaat nog even verder over zalencentra. Op een gegeven moment leefde er bij ambtenaren op het stadhuis het idee om twee nieuwe zalencentra te bouwen. De Mos was hier als raadslid al tegen, mede vanwege een onafhankelijk rapport dat zei dat de markt voor zalencentra al verzadigd was. Eerder vanmiddag kwam dat ook al omhoog: nieuwe concurrentie zou alleen maar tot meer faillissementen leiden. Als wethouder bleef hij daarom nieuwkomers tegenhouden.
De rechtbank vraagt of dat dit was om concurrentie voor Akyol te voorkomen. De Mos zegt dat hij alleen consistent is geweest. Bovendien zouden zich ook geen ondernemers hebben gemeld om een zalencentrum te starten.

17.20 uur: Van wie kwam het idee voor de nachtvergunningen?

Als de gemoederen enigszins zijn bedaard, vraagt de rechtbank hoe het idee voor nachtvergunningen is ontstaan, bij De Mos zelf of bij Akyol. Het idee is rond 2016 ontstaan, lijkt het op basis van een notitie van De Mos, tijdens een gesprek tussen De Mos en Akyol.
De rechtbank wil weten of het idee rond die nachtvergunning van één kant kwam. De Mos: 'Het is al sprekend gebeurd. Ik zocht plaatsen waar dancefeesten konden worden georganiseerd en Atilla had zo’n plek', vertelt De Mos daarover.
Berichten tussen De Mos en een andere partijgenoot suggereren dat De Mos dezelfde avond in 2016 ook met Atilla zou spreken over sponsoring, maar volgens beide verdachten zijn donaties pas later een serieus onderwerp geworden, in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen.

17.00 uur: Emoties lopen hoog op bij De Mos

De voorzitter gaat daarna door, over dat De Mos vlak voor bekendmaking van het besluit over de vergunning, de link voor de aanvraag naar Akyol laat appen. 'Waarom heeft u dat gedaan?' De Mos zegt dat hij trots was en wilde laten zien aan zijn aanhang dat hij beloften nakomt, waarop de rechter stelt: 'Of u wilde voorkomen dat, nadat u een donatie had ontvangen en zich hard had gemaakt voor de vergunningen, de vergunning op het laatste moment naar een ander ging.'
Onmogelijk, zegt De Mos, wiens emoties langzaam hoog oplopen. 'Ik kende de markt, er waren genoeg vergunningen voor alle aanvragers.' Als de rechter dat bevraagt, komt alles eruit. 'Niemand kent de stad zo goed als ik. Ik heb altijd geknokt voor de stad en houd van die stad, maar ik moet hier de gekste dingen aanhoren. Ik probeer positief te blijven, maar als ik mijn humor niet had, was ik er misschien al uitgestapt. Ik moet nu kalmeren, want ik ben op mijn best als ik vrolijk ben.'
De zaal valt stil tijdens het betoog en aan de andere kant van de zaal pinkt medeverdachte een traan weg.

16.50 uur: Robbertje vechten met burgemeester Krikke

De Mos laat al de hele dag weten dat hij zich hard heeft gemaakt voor de nachtvergunningen die los kwamen. Hij bevestigt ook dat hij een stevig 'robbertje gebokst heeft' met voormalig burgemeester Pauline Krikke. 'Ik had een breed horecaplan ingediend, dat in twee collegevergaderingen uit elkaar werd gehaald', vertelt De Mos over de mislukte plannen.
Het ging daarbij om bijvoorbeeld vrije openingstijden voor winkels, en vrije openingstijden voor kleinere kroegen. Na een gesprek met de politie werd dat plan gestopt: alleen de nachtvergunningen voor zalencentra bleven open, waar de Akyols van konden profiteren.
Het leverde schade op voor De Mos en vooral veel negatieve aandacht in de kranten. Ook ambtenaren waarschuwden voor publicitaire schade, omdat de regeling erg op Opera toe zou zijn geschreven, maar deze informatie deelde Krikke niet met De Mos. De rechter vraagt waarom ze toch akkoord ging. 'Het lijkt wel alsof ze mij in een publicitaire val wilde laten lopen', zegt De Mos. De rechter heeft een ander idee: 'Misschien heeft u wel veel druk gezet op de burgemeester.'

16.20 uur: Ondernemers kwamen naar De Mos

Na de pauze gaat de voorzitter verder in 2018, wanneer Hart voor Den Haag de grootste partij van de stad wordt. Hij houdt Erdinc Akyol een aantal appjes voor, onder meer berichten naar De Mos over een theehuis dat vrienden van Akyol willen openen in de Schilderswijk. 'Ik gebruik mensen, want ik wil geld verdienen, maar maak geen misbruik', reageert Akyol.
'U bent allemaal wel heel eerlijk', constateert de voorzitter. 'Meneer De Mos zegt ook alles, en zet het in een bepaalde context zodat je er in mee kan gaan.' Dat doet De Mos ook als de voorzitter, na een verhandeling over de noodzaak van nachtvergunningen en De Mos zijn omgang met ondernemers, vraagt of hij bij donaties nooit heeft nagedacht of er eventueel een grens werd overschreden. 'Nee', zegt De Mos. 'Wij zochten de ondernemers niet op voor donaties, ondernemers kwamen naar ons toe.'
'Omringde u zich dan niet met de verkeerde mensen?' vraagt de voorzitter. De Mos kan de rechter bedanken voor die voorzet, want hij gaat verder met een ode aan zijn aanhangers. 'Als ik ergens trots op ben, dan is het op de mensen die mij steunen. Dat een partij overeind blijft in een storm als dit en dat zoveel mensen nog steeds geloven in ombudspolitiek.'

15.25 uur: 'Hard gemaakt voor nachtvergunning, maar niet om één zaak te bevoordelen'

De discussie over de relatie tussen Groep de Mos – het latere Hart voor Den Haag – en de horeca gaat door. Onder meer over de nachtvergunningen. De Mos erkent dat hij zich daar hard voor heeft gemaakt. Maar niet om één zaak te bevoordelen. De rechter: 'Het is niet zo dat je mensen niet mag helpen. Maar het wordt moeilijk als er iets voor terugkomt.'
De Mos: Maar dat zeg ik steeds: dat causale verband is er niet. Wij lopen hard voor de stad. 'Ik heb als wethouder alleen generiek beleid uitgevoerd.' De rechter leest even later appjes voor tussen Erdinç en een Marokkaanse vriend. 'Daaruit lijkt het alsof u De Mos in de achterzak heeft.'
Onzin, vinden Erdinç en diens advocaat. Hij zou dat soort appjes alleen sturen aan wie hij geld wil verdienen of om stoer te doen. 'Stinkt het nu een beetje minder, rechter?', zegt Erdinç na een toelichting, die even daarvoor nog had gevraagd om hoe laat een appje was verstuurd. 'Want na drie uur begin ik te drinken.'
Ondertussen gaat de rechtszaal voor de koffie even in schorsing tot 15.45.

15.00 uur: Rechter vraagt steviger door over corruptie

Na een korte pauze wil de rechter toch meer weten over de reden van Akyol om giften te geven aan De Mos, in totaal iets van 30.000 euro. 'Wat het vooral was: ik vind Den Haag de mooiste stad van Nederland. Daar heb ik toch wel wat voor over', vertelt Akyol.
In 2014/15 voelde hij dat hij oneerlijk werd behandeld. Akyol had toen een enorm zalencomplex met tachtig werknemers en een half miljoen bezoekers per jaar. 'Maar ik werd behandeld als een gewone kroeg. Als iemand met een mes rondloopt of een pakje cocaïne, dan moet je dicht. En dan heb je een groot probleem. Mensen zien dat als jouw tekortkoming', legt de ondernemer uit.
'Nu is onze zaak een ton meer waard'
Hij komt dan - eerst met tegenzin – in contact met De Mos. Die komt op voor het nachtleven in de stad. En stuurt uiteindelijk ook een mail naar een topambtenaar om die te bewegen te regelen dat er een oplossing komt. Uiteindelijk wordt Opera opgesplitst in twee verschillende zaken, zodat er een risicospreiding is op het moment dat er toch iets gebeurt.
Later zet De Mos zich ook nog in voor verlaging van het parkeertarief bij Opera. Als dat lukt stuurt hij Erdinç een appje. Die reageert: 'Nou is onze zaak een ton meer waard', stuurde hij vervolgens in een appje aan de Mos. Als de rechter hem daarmee confronteert, zegt hij: 'Ik vind het nou eenmaal interessant om over geld te praten.' De Mos: ‘Ik wilde voor Den Haag gaan rock 'n' rollen.'
De rechter vraagt nu stevig door. Of De Mos dan nooit dacht: 'Dat is waar corruptie mee begint, elkaar de bal een beetje toespelen.' Dat ontkent een geprikkelde De Mos. En Akyol is het er ook niet mee eens. 'U probeert het verband te leggen: voor wat, hoort wat. Zo zit het niet.'

14.00 uur: Rechtszaak wordt hervat

Na een pauze van één uur wordt de zaak weer hervat. Akyol gaat verder met zijn verhaal over Opera en hoe hij kennis heeft gemaakt met Richard de Mos.

13.00 uur: Pauze ingelast

De rechter heeft bepaald dat de zaak rond een uur of 14.00 uur wordt voortgezet. Na het verhaal over Opera van Atilla Akyol werd besloten om even kort te pauzeren voor de lunch.

12.50 uur: Rechter wil de spotlight op Opera zetten

'Het is buiten zo lelijk, maar binnen is het feest', constateert de rechter over zalencentrum Opera. Atilla Akyol had het zalencentrum jarenlang in handen. Het was een florerend zalencentrum. 'U verdiende veel geld', houdt hij de ondernemer voor. Akyol: 'Het floreerde. U wilt weten wat mijn omzet was?' Waarna hij kort de geschiedenis van het centrum samenvat.
In 2003 was er een zoektocht naar een ondernemer om de markt voor allochtone bruiloften te bedienen. Uiteindelijk ging Opera in 2007 open. Eigenaar was Atilla. Diens broer werkte voor hem. 'Dat is een goede jongen. Hij heeft veel contacten.' Maar toch werd Erdinc er op een gegeven moment ook 'uitgeknikkerd'. Want hij zou een 'flapuit' zijn.

12.35 uur: Het wapenbezit van Atilla Akyol

Bij Atilla Akyol werd nog een wapen aangetroffen. 'Ik was jarenland lid van een schietvereniging. Daarvoor had ik wapens. De meeste heb ik ingeleverd. Maar van deze kon ik niet afkomen', zegt de ondernemer. Het wapenbezit is wat hem betreft dus niet vreemd.
Wat ook meespeelde was dat hij rond 2007 werd bedreigd. Daarvan zou hij aangifte hebben gedaan. 'Maar daar deden ze niets mee. Toen dacht ik: dan moet ik mezelf maar verdedigen.'

12.30 uur: De klusjesman van De Mos

Na de giften gaat het over de klusjesman die De Mos aannam voor een verbouwing. De goedlachse Yevgeni, zoals De Mos hem noemt. Die kwam opdagen op voordracht van de toenmalige vriendin van de oud-wethouder. Ze kwamen beide uit Oekraïne en kenden elkaar via de kerk. En De Mos vertelt dat hij geen moment twijfelde of de man wel gerechtigd was om hier te werken.
Hij sprak vloeiend Nederlands en liet ook een Nederlands rijbewijs zien. Volgens justitie zou de man illegaal in Nederland zijn geweest en had de oud-wethouder hem dus nooit mogen inhuren. Opmerkelijk dat het OM daar zo'n punt van maakt, vindt De Mos. 'Ik kwam hem laatst nog tegen.'

12.20 uur: Nu meer opheldering over giften aan partij De Mos

De rechter wil nu meer opheldering over de giften. Volgens De Mos had zijn partij die ‘hard nodig’. Atilla Akyol was bereid om advertenties in lokale kranten te betalen. Niemand had daar problemen mee, vertellen de betrokkenen in de zaak.
Ook was er nog de campagnebus. Die oude dubbeldekker, volgeplakt met advertenties van donateurs, bleek een 'hoofdpijndossier', omdat die slechts een keer reed. 'De heer Akyol heeft dat ding betaald.’ De limousine waarmee De Mos vandaag bij de rechtbank verschijnt, is niet gesponsord.
Akyol vraagt zich ondertussen af wat er mis met die campagnebus. Die zou door hem en Jelle Meinesz uiteindelijk worden gebruikt als 'partybus' en slechts tijdens de campagne worden gebruikt door de partij. Rachid Guernaoui vertelt dat hij jarenlang lid was van D66 en dat die partij ook een bus had. 'Met het hoofd van Alexander Pechtold erop.' Zo'n bus is wat hem betreft de normaalste zaak voor een partij.
Verder blijken de verdachten met elkaar uit eten te zijn geweest. 'At is een vriend van mij', zegt Richard de Mos, terwijl hij naar Atilla wijst. 'Mag ik met vrienden uit eten?'

11.45 uur: 'Ik ben fan van Ik Vertrek'

De voorzitter zegt tegen De Mos dat burgemeester Pauline Krikke nogal moeilijk keek tijdens de raadsvergadering die werd getoond, en vraagt waarom. 'Wie weet had ze medelijden met me', zegt De Mos. 'Dat ik zo mijn best doe en anderen vraag ook initiatieven in te dienen voor een nachtvergunning en dan dit over me heen krijg', verdedigt De Mos zich.
Als de rechter De Mos vraagt of hij het werk nog leuk vindt, zegt De Mos dat hij weleens over iets anders nadenkt. 'Ik ben fan van Ik Vertrek, zaterdag zat ik weer te kijken en dan overweeg je het soms wel.'

11.40 uur: 'Dat is maatwerk'

De officier van justitie begint met een bondige herhaling van de tenlastelegging. Daar zijn wat aanpassingen gedaan, maar zijn geen grote verrassingen te vinden. De verdachten worden voornamelijk verdacht van het vormen van een criminele organisatie, ambtelijke corruptie en schending van het ambtsgeheim.
De 'inleidende beschietingen' zijn daarmee voorbij. Voordat de feiten werden voorgelegd, werd nog een filmpje getoond van een raadsvergadering uit 2017. De Mos diende toen een motie in om een nachtvergunning te geven aan zalencentrum Opera om 'een impuls te geven aan de Haagse dance-scene'. De Mos werd daar beschuldigd van cliëntelisme.
De voorzitter legt De Mos na afloop voor dat hij met zijn ombudspolitiek wel voor hele specifieke gevallen opkomt, waarbij de belangen soms tegenstrijdig zijn. 'Mooi heh, dat is maatwerk', zegt De Mos.

11.10 uur: Verzoek om de zaak te stoppen verworpen

Het verzoek om het OM niet-ontvankelijk te verklaren, wordt verworpen. Gezien de grootte van het dossier, wil de rechter niet zeggen dat het OM lichtvaardig is overgegaan tot vervolging. Hij zegt wel dat de woorden 'sterk bewijs' onhandig zijn gekozen. Hierop kan de officier van justitie beginnen met de feitenbehandeling.

10.50 uur: Verzoek om OM niet-ontvankelijk te verklaren

In een zogeheten inleidend verweer, stelt advocaat Judith de Boer van vastgoedondernemers Edwin Jansen en Michel Zaadhof dat er sprake is van een proefproces, omdat het Openbaar Ministerie slechts 'sterke aanwijzingen' zou hebben in plaats van hard bewijs.
Het OM heeft tijdens de regiezitting aan de rechter gevraagd om helderheid te scheppen in de regels rond partijfinanciering. Daarover zegt De Boer: 'Als het OM het al niet weet, hoe kan mijn cliënt het dan weten.' Daarom verzoekt zij de rechter om het OM niet-ontvankelijk te laten verklaren vanwege willekeur.
Het OM reageert dat die woorden van 'sterke aanwijzingen' tijdens de regiezitting enkel zijn gekozen omdat er op dat moment nog geen bewijs kon worden getoond. De officier van justitie zegt dat het OM wel degelijk ervan overtuigd is dat er voldoende bewijs is van strafbare feiten. De rechter onderbreekt de zitting voor zo'n tien minuten om te besluiten over het verzoek van De Boer.

10.30 uur: Over het lekken van het strafdossier

Voor het daadwerkelijke begin, maakt De Mos' advocaat Peter Plasman op verzoek van de rechter nog een punt van orde over het lekken van het volledige strafdossier afgelopen weekend. Plasman en De Mos deden daarvoor aangifte. Maar dat is een losstaand feit van deze zaak, zegt Plasman tegen de rechter: 'Daar hoeft u niets mee te doen.'
Plasman voegt daaraan toe dat hij, net als de rechter, graag een open uitwisseling wil van ideeën over partijfinanciering. Om dat debat zo open mogelijk te voeren, zegt Plasman dat hij de rechtbank op geen enkel moment wil wraken. De andere advocaten zeggen dit voornemen, op dit moment, te delen.

10.15 uur: Het programma van vandaag

Nadat de rechter de verdachten stuk voor stuk heeft gevraagd hoe zij zich vandaag voelen, bespreekt hij het programma. Hij wil eerst beginnen met de giften, gevolgd door de horecavergunningen, de afgeketste overname van kantoorpand De Schilde, het raadslidmaatschap van Nino Davituliani, de vermeende stemfraude en het verboden wapenbezit van Atilla Akyol.
De rechter, die ook zegt dat hij ook graag een grapje maakt, waarschuwt de verdachten alvast: 'Soms gaat het niet leuk worden.'

10.00 uur: Verdachten komen de zaal binnen, rechtszaak gaat beginnen

De verdachten komen de zaal binnen gelopen, het betekent dat de zaak gaat beginnen. Zoals gemeld begint men vandaag met het feitenrelaas. De rechtbank houdt bij de feitenbehandeling delen uit het onderzoek voor aan de verdachten en stelt hen er vragen over. De verdachten hoeven hier geen antwoord op te geven en kunnen zich beroepen op hun zwijgrecht.
De ruimte in de rechtszaal is zo beperkt dat het zelfs plek zoeken is voor de verdachten en hun advocaten. Met het resultaat dat advocaat Ed Manders, raadsheer van Erdinc Akyol, plaatsneemt naast zijn cliënt in het verdachtenbankje. De rechter neemt daarna het woord.

Rechtszaak begint iets later

Om 9.30 uur zou de feitenbehandeling eigenlijk moeten beginnen, maar de rij bij de beveiliging is groot. Rachid Guernaoui is bijvoorbeeld nog niet binnen bij de rechtbank. Dat zorgt ervoor dat de start van de zaak iets vertraagd is.

9.10 uur: De Mos bij aankomst vol goede moed

Richard De Mos en Rachid Guernaoui zijn inmiddels aangekomen bij de rechtbank. Ditmaal wel op tijd. ‘Ik ben blij dat het gaat beginnen. Hopelijk, of eigenlijk zeker weten de weg naar het eerherstel. Ik hoop dat we het eindelijk achter ons kunnen laten’, vertelt het raadslid bij aankomst.
Het raadslid van Hart voor Den Haag is in ieder geval onverminderd optimistisch. ‘Je weet immers zelf het best wat je wel en niet hebt gedaan, en ik ben ervan overtuigd dat ik het goede heb gedaan. Zoals je ziet, de steun vanuit de stad is nog steeds groot’, sluit De Mos af.

8.00 uur: Groengele limousine voor De Mos

Tegen achten sluit Richard de Mos zich aan bij zijn aanhang om gezamenlijk richting de Rotterdamse rechtbank te vertrekken. Richard de Mos blijkt voor zichzelf ander vervoer te hebben geregeld dan een touringcar. Hij laat zich naar de rechtbank in Rotterdam vervoeren in een groengele limousine met Hart voor Den Haag logo.
Radio West-verslaggever Lieuwe van Slooten beschrijft Richard de Mos als 'getergd'. Kort voor vertrek naar Rotterdam gaf De Mos aan 'rotsvast' vertrouwen te hebben in de rechtspraak en erop te vertrouwen dat hij wordt vrijgesproken. Daarna wil hij 'als grootste partij in de raad' alsnog toegelaten worden in het college van Burgemeester en Wethouders.
Richard de Mos in de groengele limo
Richard de Mos in de groengele limo © Omroep West

7.00: Aanhang De Mos verzamelt zich

De aanhang van De Mos verzamelt zich maandagochtend al vroeg op de Kalvermarkt bij het Haagse stadhuis. Met bussen vertrekt 'de groengele brigade' naar de rechtbank in Rotterdam om daar de zaak bij te wonen. Volgens de sympathisanten is sprake van 'knotsgekke beschuldigingen'.
Onder de sympathisanten van De Mos is onder andere het Zoetermeerse raadslid Hilbrand Nawijn. Het raadslid geeft in West Wordt Wakker aan dat zijn partij - Lijst Hilbrand Nawijn - een zusterpartij van Hart voor Den Haag is en daarom De Mos in een groengeel tenue steunt.