Beroemd Leids stadsgezicht onder de hamer: 'Hooglandse Kerkgracht ziet er nu nog precies zo uit'

LEIDEN - Het is één van de bekendste geschilderde stadgezichten van Leiden: het iconische schilderij 'De Hooglandse Kerkgracht en het weeshuis te Leiden bij zomer' uit 1871 van Cornelis Springer. Het schilderij geldt als een hoogtepunt van de Nederlandse romantische schilderkunst en bracht in 2002 bij veilinghuis Sotheby's in Amsterdam nog 600.000 euro op. De erfgenamen van de toenmalige koper willen het schilderij nu opnieuw veilen, maar of het weer zoveel geld op zal brengen is de vraag.
Het schilderij is een van vijf schilderijen die Cornelis Springer van Leiden maakte en een van drie schilderijen van de Hooglandse Kerkgracht. De schilder lijkt in Leiden vooral gecharmeerd te zijn geweest van de Hooglandse Kerk. Hij maakte zowel in 1856, 1857 en 1871 schilderijen van deze kerk, gezien vanaf de Hooglandse Kerkgracht. 'Ik vind de details ontzettend mooi', zegt Leiden-kenner Cor Klein. 'Het mooie is ook dat als je nu over de Hooglandse Kerkgracht loopt, het er eigenlijk nog precies hetzelfde uitziet.'
Kunstschilder Cornelis Springer (1817-1891) woonde en werkte in Amsterdam, maar reisde het land door om ter plekken schetsen te maken voor zijn stadsgezichten. Hij heeft in Leiden naast de Hooglandse kerk in Leiden ook Het Stadhuis in Leiden (1870) geschilderd en Het Oude Doelenpoortje te Leiden bij winter (1872). Verder zijn er detailtekeningen van de kerk van zijn hand bewaard gebleven en een krijttekening Gezicht op de Hooglandse kerk gezien van de Nieuwstraat.
Het stadhuis van Leiden, door Springer in baksteen geschilderd in plaats van natuursteen
Het stadhuis van Leiden, door Springer in baksteen geschilderd in plaats van natuursteen
'Ik vind zelf het poortje van het weeshuis heel mooi', zegt Klein. 'Je ziet daar een weesmeisje staan met de kenmerkende kleding. Ze heeft een rode jas, zwarte rok en een blauw schort aan.' Bovenop de poort van het weeshuis zijn twee figuren te zien, in de stad bekend onder de namen Kaatje en Kootje, die ook de kleuren hebben van de kleding die wezen toen droegen. 'Maar op het schilderij van Springer zie je dat ze wit zijn.'

Grillige markt

De waarde van kunst wordt bepaald op de kunstmarkt, en die is grillig. 'De markt is een andere dan in 2002 toen het schilderij nog voor 600.000 euro geveild werd', weet Bert Kraker van veilinghuis Veilinggebouw De Zwaan in Amsterdam. 'Een dergelijk schilderij met zo'n schoonheid en geschiedenis van een in binnen -en buitenland bekende schilder als Springer zou volgens ons minimaal 150.000 euro moeten opbrengen.'
Het schilderij 'De Hooglandse Kerkgracht en het weeshuis te Leiden bij zomer' is te zien tijdens de kijkdagen bij Veilinggebouw de Zwaan in Amsterdam op zaterdag 22 en zondag 23 april en vrijdag 28 april tot en met zondag 30 april. Begin mei wordt het schilderij geveild. Het schilderij verdwijnt dan mogelijk weer generaties uit het publieke zicht.