Geduld De Mos verder op proef gesteld: nog geen knopen doorgehakt

Richard de Mos keert voorlopig niet terug als wethouder
Richard de Mos keert voorlopig niet terug als wethouder © ANP
DEN HAAG - Eén avond blijkt niet genoeg om de wonden te likken die het Haagse corruptieproces in 3,5 jaar heeft geslagen. Dat is vooralsnog het enige waarover de gemeenteraad het donderdagavond eens is geworden, in het extra debat over de vrijspraak van voormalig wethouders Richard de Mos en Rachid Guernaoui. Vanwege een gebrek aan tijd gaat het debat op donderdag 25 mei verder. Dan moeten de knopen over eerherstel worden doorgehakt.
In de raadszaal waren donderdagavond grofweg twee smaken. Namens een deel van de oppositie pleitte de Partij voor de Dieren, met steun van Hart voor Den Haag, voor het aanstellen van een onafhankelijke 'verkenner' die met de raad moet onderzoeken op welke voet Den Haag nu verder moet. De Mos voegde daaraan toe dat deze gesprekken voor hem zo snel mogelijk moeten uitmonden in coalitie-onderhandelingen en een terugkeer als wethouder. Het liefst voor 1 september. ‘We zijn het aan de inwoners van Den Haag verplicht om niet te verzanden in vertragingstactieken.’
Maar de coalitie van D66, VVD, GroenLinks, PvdA en CDA blijft de boot vooralsnog afhouden. De partijen zeggen dat ze graag in gesprek gaan met De Mos, maar lijken huiverig om dit te doen onder leiding van een verkenner, omdat dit al snel op onderhandelingen zou gaan lijken. De VVD wil het lang bediscussieerde coalitieakkoord 'niet zomaar overboord gooien'. GroenLinks en PvdA benadrukken ook dat de inhoudelijke verschillen met Hart voor Den Haag groot zijn.

Nog meer kapot

En voordat er überhaupt over onderhandelingen gesproken kan worden, moet er volgens de partijen eerst nog wat breuken worden gelijmd. Met het openbreken van de coalitie gaat er vooral nog meer kapot, zegt D66.
Want dat het corruptieonderzoek wonden heeft geslagen in de raad, daar is iedereen het donderdagavond wél over eens. Het debat verbreedt zich, op beschuldigingen van navelstaarderij, ook regelmatig naar een algemene reflectie op de onderlinge omgangsvormen in de raad. Het gesprek over transparantie over donaties, waartoe de rechtbank opdracht heeft gegeven, komt daardoor nog niet veel verder dan een voorstel om een aantal partijvoorzitters eens koffie met elkaar te laten drinken. Of een krat bier.

Praatgroepje

De verhoudingen in het ijspaleis verslechterden al fors toen coalitiepartijen VVD, D66 en GroenLinks in 2019 braken met Hart voor Den Haag, na de inval op het stadhuis. Het buitenspel zetten van De Mos na zijn verkiezingswinst in 2022, bracht allesbehalve verbetering.
Met onderlinge argwaan zoekt de raad nu naar een manier om het vertrouwen te herstellen. De coalitie herstelt de relaties het liefst via een raadswerkgroep, maar dat idee wordt door een groot deel van de oppositie afgedaan als een praatgroepje. ‘Mijn idee van een werkgroep is een groep die niet werkt’, zegt PvdD-fractievoorzitter Robert Barker. Lesley Arp van de SP: ‘Ik vraag me af hoe de kiezer duidelijkheid krijgt als we belanden in een ellenlange healing sessie zonder einde.’ De oppositie hoopt dat het aanstellen van een onafhankelijke gespreksleider, ‘of we die nou verkenner noemen of niet’, effectiever is. Zeker gezien de verhoudingen.

Advies van burgemeester

Ondanks de vele interpretaties en uitweidingen lijken de twee eilanden aan het einde van de eerste termijn enigszins in beweging te komen. Vooral nadat PvdD en SP opmerken dat het aanstellen van een verkenner niet direct hoeft te leiden tot nieuwe onderhandelingen, en benadrukken dat ze met hun idealen ook bepaald geen fan zijn van een rechtser college. Zo oppert GroenLinks om te gaan praten onder toezicht van burgemeester Jan van Zanen.
Dat de partijen elkaar nog veel te zeggen hebben, is na veel praten wel duidelijk. Maar in aanloop naar middernacht voelt burgemeester Jan van Zanen zich toch genoodzaakt om de tweede termijn, waarin knopen moeten worden doorgehakt, door te schuiven naar een ander moment. Dat volgt donderdag 25 mei. Voor de tussentijd geeft de burgemeester de raad nog wel een advies mee: ‘Ik roep u op om onderling te kijken of er samenwerkingsvarianten te zijn bedenken, zodat we het de volgende keer snel en begrijpelijk kunnen behandelen.’ Richard de Mos zou niets liever willen.