Gemeenten kunnen vraag naar sociale huurwoningen niet aan, te weinig statushouders gehuisvest

Foto ter illustratie
Foto ter illustratie © ANP
REGIO - Waar het vorig jaar bij gemeenten goed ging met het huisvesten van statushouders, is het beeld dit jaar totaal anders. Bijna alle gemeenten in de regio lopen flink achter op wat wettelijk van ze wordt verwacht, blijkt uit cijfers van het Ministerie van Veiligheid en Justitie. Volgens de provincie en de gemeenten komt het voor het grootste deel door het tekort aan sociale huurwoningen in de regio.
Op het moment van schrijven lijkt het erop dat bijna alle gemeenten zich niet kunnen houden aan de wettelijke taak die zij moeten uitvoeren. In onze regio moeten nog zo'n 2360 statushouders een woning zien te krijgen. De gemeenten in de regio kregen dit jaar bij elkaar geteld de opdracht om 5380 mensen te huisvesten.
Wethouder Karin Schrederhof van de gemeente Delft heeft al aan de provincie Zuid-Holland laten weten dat het knap lastig gaat worden om te voldoen aan de wettelijke opdracht. 'Het merendeel van de gemeenten kampt met deze problemen', vertelt de wethouder in haar brief aan de gemeenteraad. 'Alleen de gemeenten Westland en Rijswijk lijken het dit jaar te gaan halen.'
Statushouders zijn asielzoekers met een verblijfsstatus. Iedere gemeente krijgt ieder half jaar een door het ministerie vooraf bepaald aantal statushouders dat zij moeten huisvesten, op basis van het aantal inwoners in die gemeente. Dat heet een wettelijke 'taakstelling'. Het nakomen van die taakstelling kost gemeenten vaak veel moeite, omdat er veel alleenstaande statushouders zijn of juist grote gezinnen. Woningen zijn daardoor of te groot, of te klein.
Ook in gemeenten waar het ogenschijnlijk beter ging vorig jaar, zoals Delft, lijkt de huisvesting vanwege het gebrek aan sociale huurwoningen vast te lopen. Daar moeten nog 111 statushouders een woning krijgen. Maar de gemeente kondigt dus aan dit niet te redden.
Delft is niet de enige gemeente die in de problemen gaat komen, ziet ook de provincie. De helft van de statushouders heeft na driekwart jaar nog geen huis, blijkt uit cijfers van het ministerie. 'We zijn daarom constant met gemeenten in gesprek over de oplossingen', zegt de provincie.

'Hebben een tekort aan woningen'

Wie een blik werpt op de cijfers die in oktober zijn gepubliceerd door het ministerie van Justitie en Veiligheid, ziet inderdaad dat veel gemeenten in de problemen gaan raken dit jaar.
Volgens een woordvoerder van de provincie Zuid-Holland komen de problemen vooral door het gebrek aan woningen. 'Er zijn gewoon meer mensen die een huis willen, veel meer dan we kunnen bieden in de regio', vertelt een woordvoerder van de provincie. 'Maar er is hoop, veel gemeenten maken doorgaans een inhaalslag aan het einde van het jaar.'
Kijk hier naar hoeveel statushouders jouw gemeente nog van een huis moet voorzien:
De realiteit blijkt dit jaar tot nu toe echter weerbarstig. Waar vorig jaar een hoop gemeenten in kon lopen, lopen de gemeenten nu dus flink achter. De slechtst presterende gemeente is Voorschoten, zij moeten nog 54 statushouders van een woning voorzien. Dat is ruim driekwart van de wettelijke taak dat Voorschoten dit jaar van het Rijk kreeg.
Ook Voorschoten wijt de problemen aan dat de vraag simpelweg groter is dan het aanbod. 'Ook andere woningzoekenden zijn op zoek naar een woning in Voorschoten. Een deel van hen heeft zelfs urgent een woning nodig', meldt een woordvoerder van de gemeente.

Locaties met flexwoningen

Ondertussen moet Voorschoten nog steeds statushouders opvangen. 'We moeten dus op zoek naar een mogelijkheid om versneld extra woningen aan te bieden', gaat de woordvoerder verder. Flexwoningen lijken daar de snelste oplossing voor, later dit jaar beslist de Voorschotense gemeenteraad over 5 mogelijke locaties voor 120 extra woningen. 'Maar ook voor volgend jaar en het jaar erna verwachten wij een hoge taakstelling.'
Maar hoe moet het dan verder? Want volgend jaar gaat de opgave voor gemeenten opnieuw stijgen en veel gemeenten hebben net als Voorschoten dus grote moeite met hun taak. Kortom, er komen nóg meer mensen op de sociale huurmarkt terecht. Het ligt dus voor de hand dat meer gemeenten in de problemen kunnen gaan komen.
De flexwoningen in Rijswijk
De flexwoningen in Rijswijk © Omroep West
De gemeente Rijswijk heeft het voor elkaar gekregen met flexwoningen die zijn neergezet op het oude azc-terrein aan de Lange Kleiweg. Daarmee heeft die gemeente een groot deel van haar taak kunnen invullen. 'Het groeiende aantal mensen dat in Nederland asiel aanvraagt blijft echter vragen om oplossingen naast het huisvesten van statushouders in de reguliere voorraad.'
'Zo werken we met woningcorporaties nu ook aan een locatie met 450 woonruimten de Bordewijkstraat in Rijswijk voor statushouders, Oekraïners en spoedzoekers', vertelt een woordvoerder van de gemeente Rijswijk. Zoals het er nu voor staat zal zo'n 30 procent van de woningen naar statushouders gaan. Maar, veel gemeenten hebben die extra ruimte niet en moeten het dus hebben van andere oplossingen.

'Minder je eigen mensen huisvesten'

Volgens een woordvoerder van de provincie kan de oplossing gevonden worden in een afgesproken percentage statushouders dat vast in de sociale huur terecht komt. 'In de regio Den Haag is het bijvoorbeeld zo dat de gemeenten en de wooncorporaties daar hebben afgesproken dat 30 procent van de woningen die beschikbaar komen naar statushouders gaat. Dat percentage kan je verhogen, dat is een keuze. Natuurlijk, je geeft statushouders dan meer voorrang en dan kan je minder je 'eigen' mensen huisvesten, maar daar kan je afspraken over maken.'
Maar als de afspraken met de gemeenten uitblijven, zal de provincie Zuid-Holland uiteindelijk ook moeten ingrijpen. Daar is een stappenplan voor. 'We gaan eerst kijken wat er precies aan de hand is. Vervolgens gaan we, als er geen verbetering in zit, gemeenten vragen een verbeterplan te maken met duidelijke afspraken.'
Mocht dat nog geen vruchten afwerpen, kan het in het meest uiterste geval zo zijn dat Zuid-Holland op kosten van de gemeente beslist over het huisvesten van de statushouders. In dat geval gaat de provincie zelf woningen kopen voor de huisvesting. 'Dat is overigens nog nooit gebeurd, het ligt niet in de verwachting dat we dat hele proces moeten doorlopen', benadrukt de woordvoerder van de provincie.