Liveblog Tweede Kamerverkiezingen | Wilders viert feest op Scheveningen na uitslag exitpoll

Geert Wilders sprak woensdagavond in het Scheveningse café 't Seepaardje de PVV-aanhang toe na de verkiezingszege
Geert Wilders sprak woensdagavond in het Scheveningse café 't Seepaardje de PVV-aanhang toe na de verkiezingszege © ANP
DEN HAAG - Het is de dag van de Tweede Kamerverkiezingen. Tot 21.00 uur kon Nederland stemmen. Uit de exitpoll blijkt dat PVV de grootste politieke partij gaat worden. In ons liveblog houden we je de hele dag op de hoogte van het laatste nieuws.

23.56 uur: Einde aan verkiezingsdag, vannacht meer uitslagen bekend

Zo komt er een einde aan de verkiezingsdag voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2023. De PVV lijkt dus de grootste partij te worden in Nederland. Met GroenLinks-PvdA, de VVD en de nieuwe partij NSC op enige afstand.
Vannacht zullen de uitslagen in de regio langzaam binnen druppelen. Die uitslagen houden we bij in het onderstaande artikel:

23.35 uur: Eerste voorlopige uitslagen bij stembureaus in Waddinxveen

De gemeente Waddinxveen heeft van de eerste stembureaus een voorlopige uitslag. Bij het wijkgebouw Zonnig Zuid, speeltuin De Overkant en bij Station Triangel werd de PVV de grootste, met de VVD in het kielzog op plek twee en het NSC als derde partij. Een definitieve uitslag in die gemeente is er nog niet, het gaat om uitslagen op lijstniveau.

23.07 uur: Uitslagen in Nederland druppelen binnen

De eerste uitslagen druppelen binnen. In onze regio wordt nog stevig geteld, en is er nog geen uitslag bekend. Maar het uitslagenartikel is al wel te vinden. In de loop van de nacht en donderdag zullen de uitslagen bekend worden. Een coalitie bouwen kan dan in onderstaand artikel:

22.05 uur: Opkomstcijfers Den Haag bekend

In Den Haag gingen 246.354 mensen naar de stembus voor de Tweede Kamerverkiezingen, dat betekent dat de stad een opkomstpercentage neerzet van 68.9 procent. Dat is lager dan bij de vorige verkiezingen in 2021, toen kwam het percentage neer op 71 procent.
Burgemeester Jan van Zanen bedankt de vrijwilligers voor het harde werk: 'Er is geweldig werk geleverd door alle vrijwilligers in en om de stembureaus. In alle acht stadsdelen waar ik kwam vandaag heb ik dat gezien. Maar we zijn nog niet klaar: nu gaan we de stemmen tellen.'

21.55 uur: De eerste reactie van Wilders

Even na de eerste exitpoll kwam Geert Wilders met zijn eerste reactie, vanuit Scheveningen. Kijk hier naar de eerste reactie:

21.50 uur: Definitieve exitpoll bekend, PVV de grootste

Ook bij de definitieve exitpoll van Ipsos is de PVV de grootste partij. De partij zou 35 zetels behalen, een stuk meer dan de verkiezingen van 2021. Het gaat overigens niet om een definitieve uitslag, maar een voorlopige uitslag die één á twee zetels kan variëren.
Kortom, het wordt daarom spannend voor de partijen die aan de onderkant van de streep zitten. Partijen als BIJ1, JA21 en Volt zouden nog flink wisselen in een definitieve uitslag.
Dit is de uitslag van de exitpoll van Ipsos:
  • PVV: 35 zetels (17 zetels in 2021)
  • GroenLinks-PvdA: 25 zetels (17 zetels in 2021)
  • VVD: 24 zetels (34 zetels in 2021)
  • NSC: 20 zetels (0 zetels in 2021)
  • D66: 10 zetels (24 zetels in 2021)
  • BBB: 7 zetels (1 zetel in 2021)
  • CDA: 5 zetels (15 zetels in 2021)
  • SP: 5 zetels (9 zetels in 2021)
  • FVD: 3 zetels (8 zetels in 2021)
  • PvdD: 3 zetels (6 zetels in 2021)
  • ChristenUnie: 3 zetels (5 zetels in 2021)
  • SGP: 3 zetels (3 zetels in 2021)
  • Denk: 3 zetels (3 zetels in 2021)
  • Volt: 2 zetels (3 zetels in 2021)
  • JA21: 1 zetel (3 zetels in 2021)
  • 50PLUS: 1 zetel (1 zetel in 2021)
  • BIJ1: 0 zetels (1 zetel in 2021)

21.20 uur: De ontlading bij de PVV is groot

De ontlading bij de PVV is groot. Met de eerste uitslag van de exitpoll lijkt die partij de grootste te worden bij de Tweede Kamerverkiezingen. Op de beelden uit Scheveningen is te zien dat de blijdschap groot is, de verbijstering heerst. 'De kiezer heeft gesproken, de kiezer is het zat', meldt Wilders als eerste reactie op de exitpoll.

21.10 uur: Geert Wilders (PVV) viert feest

De PVV viert feest. De partij heeft hun uitslagenavond in Scheveningen, waar het feest naar verluidt uitgebarsten zou zijn. Ook de PVV-voorman zelf viert feest.

21.05 uur: Dit is de grootste partij, volgens de exitpoll

De PVV lijkt de grootste partij te worden bij de Tweede Kamerverkiezingen. Dat blijkt uit de eerste exitpoll van Ipsos. Het onderzoeksbureau deed de gehele dag onderzoek, met een eigen schaduwverkiezing, naar de stem van de Nederlander. De PVV zou volgens de exitpoll 35 zetels halen.
Dit is de uitslag volgens de exitpoll met de uitslag tot 20.30 uur:
  • VVD: 23 zetels (34 zetels in 2021)
  • PVV: 35 zetels (17 zetels in 2021)
  • GroenLinks-PvdA: 26 zetels (17 zetels in 2021)
  • NSC: 20 zetels (0 zetels in 2021)
  • D66: 10 zetels (24 zetels in 2021)
  • BBB: 7 zetels (1 zetel in 2021)
  • CDA: 5 zetels (15 zetels in 2021)
  • SP: 5 zetels (9 zetels in 2021)
  • PvdD: 4 zetels (6 zetels in 2021)
  • CU: 3 zetels (5 zetels in 2021)
  • SGP: 3 zetels (3 zetels in 2021)
  • Volt: 2 zetels (3 zetels in 2021)
  • DENK: 2 zetels (3 zetels in 2021)
  • JA21: 1 zetel (3 zetels in 2021)
  • BIJ1: 1 zetel (1 zetel in 2021)

20.03 uur: Zo liep de verkiezingsdag in de regio, nog één uur om te stemmen

Kiezers uit de hele regio vonden de stembureaus voor de Tweede Kamerverkiezingen van deze woensdag. In het gros van de gemeenten ging al meer dan de helft van de kiesgerechtigden naar de stembus. Om 20.00 stond de opkomst van alle alle kiesgerechtigden volgens onderzoeksbureau Ipsos op 66 procent.
Dit is hoe de dag verliep:

19.00 uur: Nog twee uur om te stemmen

Mensen die nog niet hebben gestemd, hebben nog twee uur om te stemmen. De stembussen sluiten vanavond namelijk om 21.00. Het zorgt op een aantal plekken voor drukte bij de stembureaus. Zo staat er bijvoorbeeld bij De Ark in Wateringen een lange rij, en is het volgens de gemeente Gouda erg druk bij Ontmoetingscentrum van Noord.
De rij in Wateringen
De rij in Wateringen © Omroep West

18.15 uur: Helft van de stemmen binnen

Ongeveer 50 procent van de kiesgerechtigden had woensdag om 17.45 uur zijn stem uitgebracht. Dat blijkt uit de tussentijdse opkomstcijfers van onderzoeksbureau Ipsos. Twee uur eerder, om 15.45 uur, was de totale opkomst naar schatting 40 procent.
Met 50 procent is het huidige tussentijdse opkomstpercentage lager dan bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2017, toen om 17.45 uur 55 procent van de kiesgerechtigden zijn stem had uitgebracht.
Rond 18.15 uur had meer dan de helft van de Hagenaren gestemd: 54 procent van de kiesgerechtigden wist de weg naar de stembus te vinden.

18.05 uur: Statushouders krijgen 'verkiezingsles'

In de gemeente Teylingen ging burgemeester Carla Breuer met twee jongeren in een Tuktuk langs 18 stembureaus. In eerste instantie om jonge mensen enthousiast te maken om te gaan stemmen. Maar ook om nieuwe Teylingers uit Syrië stemles te geven op het stembureau. Die krijgen les, omdat ze bij de volgende verkiezingen mogelijk óók aan de beurt zijn.
Kijk hier naar hoe de burgemeester de hele dag rondrijdt in een tuktuk:
Burgemeester geeft verkiezingsles aan statushouders

16.50 uur: Den Haag mag extra stemmen tellen

De vrijwilligers die in Den Haag de stemmen gaan tellen vanavond, hebben het een stuk drukker dan elders. In Den Haag komen namelijk óók de stemmen uit het buitenland binnen. 100.000 Nederlanders uit het buitenland mogen stemmen vandaag. Al meer dan 62.000 stemmen kwamen zo binnen
En de opkomst tot nu toe is al een stuk hoger. Den Haag heeft al 62.808 stemmen uit buitenland binnen. Woensdag zijn er volgens een woordvoerster ook nog 'zakken vol' stembiljetten binnengekomen in Den Haag.
Op sociale media klagen enkele kiesgerechtigden uit het buitenland over dat hun stempapieren niet op tijd aankomen bij het briefstembureau in Den Haag. De biljetten moesten daar woensdag uiterlijk om 15.00 uur binnen zijn. De gemeentewoordvoerster zegt dat niet duidelijk is hoeveel mensen met dit probleem te maken hebben. 'Maar alle mensen die dit kenbaar hebben gemaakt, krijgen van ons een antwoord.'

16.14 uur: Opkomst blijft hangen ten opzichte van 2017

De opkomst bij de verkiezingen blijft hangen ten opzichte van 2017. Tot 15.45 uur had zo'n 40 procent van de Nederlanders gestemd, bij eerdere verkiezingen in 2017 was dat rond hetzelfde tijdstip 43 procent, meldt onderzoeksbureau Ipsos.
Deze vrouw maakt een foto tijdens het stemmen
Deze vrouw maakt een foto tijdens het stemmen © ANP

15.20 uur: 'Stemmen in Den Haag verloopt zonder problemen'

Ook in Den Haag staan bij een aantal stemlocaties lange rijen. Het stemmen verloopt volgens een gemeentewoordvoerder zonder problemen. 'We hebben op het stadhuis een paar reservemensen zitten voor als stembureauleden bijvoorbeeld eerder weg moeten of onwel worden, maar op hen is nog geen beroep gedaan', zegt ze.

14.15 uur: Opkomst tot nu toe lager dan in 2017

Tot 13.45 uur heeft 28 procent van de stemgerechtigden zijn stem uitgebracht. De NOS meldt dat op basis van onderzoeksbureau Ipsos. Het percentage is lager dan bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2017: toen was het aantal 33 procent.
In 2021 waren er ook landelijke verkiezingen, maar vanwege de coronapandemie kon er drie dagen gestemd worden en waren er andere bijzonderheden zoals onder meer een groter aantal briefstemmen. Om een goede vergelijking te maken is er daarom gekozen om de cijfers naast die van 2017 te leggen.
In totaal stemde in 2017 81,6 procent van de stemgerechtigden. In 2021 was dat 78,7 procent.

13.25 uur: Lid Koninklijke familie vergeet ID-kaart om te kunnen stemmen

Eloise van Oranje, de oudste dochter van Prins Constantijn, wilde woensdag gaan stemmen maar was haar ID-kaart vergeten. Dat laat de gravin weten via haar instagramaccount. Eloise gaat alsnog stemmen, kondigt ze aan, maar daarvoor moet ze wel eerst langs huis om haar legitimatie op te halen.
© Eloise van Oranje/Instagram

13.00 uur: Esther Ouwehand stemt als laatste lijsttrekker

In navolging van Rob Jetten (D66), Mirjam Bikker (ChristenUnie), Geert Wilders (PVV) en Laurens Dassen (Volt) heeft Esther Ouwehand van Partij voor de Dieren als vijfde en laatste in onze regio woonachtige lijsttrekker gestemd. Ouwehand deed dat op Den Haag CS.
Esther Ouwenhand stemt in Den Haag
Esther Ouwenhand stemt in Den Haag © ANP

12.30 uur: Scholieren stemmen alvast om te oefenen: 'Belangrijk dat er een vrouw gaat regeren'

Wie dacht dat scholieren geen interesse hebben in de politiek, heeft zich vergist. Een dag voor de Tweede Kamerverkiezingen konden leerlingen van het Coenecoop College in Boskoop en Waddinxveen ervaren hoe het is om gebruik te maken van je stemrecht. Dat leidde tot diepgaande debatten, interessante inzichten en scherpe standpunten.

11.45 uur: Eerste opkomstpercentage Den Haag bekend

14,5 procent van de stemgerechtigde inwoners van Den Haag heeft om 11.00 uur gestemd. Dat meldt het ANP.
Van de vier grote steden heeft Utrecht met 18,5 procent het hoogste opkomstpercentage. Rotterdam staat op 13,4 procent; Amsterdam kan nog geen percentage noemen.

11.00 uur: Opkomst 14 procent

Om 10.30 uur had 14 procent van de stemgerechtigden in Nederland. gestemd. Dat meldt de NOS op basis van onderzoeksbureau Ipsos. Het percentage is lager dan bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2017: toen was dat 15 procent.
In 2021 waren er ook landelijke verkiezingen, maar vanwege de coronapandemie kon er drie dagen gestemd worden en waren er andere bijzonderheden zoals onder meer een groter aantal briefstemmen. Om een goede vergelijking te maken is er daarom gekozen om de cijfers naast die van 2017 te leggen.
In totaal stemden er in 2017 81,6 procent van de stemgerechtigden. In 2021 was dat aantal 78,7 procent.
Stemmen op een van de 283 stembureaus in Den Haag
Stemmen op een van de 283 stembureaus in Den Haag © ANP

10.50 uur: Laurens Dassen (Volt) heeft ook gestemd

Ook bij ProDemos, het Huis voor democratie en rechtsstaat, staat een stembureau. Laurens Dassen van Volt heeft deze locatie uitgekozen om te stemmen.
Laurens Dassen voor de ingang van het stembureau bij ProDemos binnen
Laurens Dassen voor de ingang van het stembureau bij ProDemos binnen © ANP

10.30 uur: Rutte stemt in Den Haag, Van der Staaij in Benthuizen

Demissionair premier Mark Rutte heeft in zijn woonplaats Den Haag gestemd. Dat deed de viervoudig lijsttrekker van VVD op de stemlocatie in het gebouw van Schoolvereniging Wolters, een basisschool.
Premier Mark Rutte maakt een selfie op het stembureau in Den Haag
Premier Mark Rutte maakt een selfie op het stembureau in Den Haag © ANP
Ook een ander scheidend politicus heeft woensdagochtend gestemd: SGP'er Kees van der Staaij. Het langstzittende Kamerlid stopt ermee. Als vanouds stemt hij in Benthuizen, het dorp waar Van der Staaij woont.

10.15 uur: Geert Wilders (PVV) heeft gestemd in stadhuis Den Haag

PVV-leider Geert Wilders heeft even na 9.00 uur zijn stem uitgebracht in het stadhuis van Den Haag. Wilders' komst werd vastgelegd door een grote groep journalisten.
Ook waren er zichtbaar beveiligers met Wilders meegekomen naar het stembureau. Het PVV-boegbeeld wordt al jaren zeer streng beveiligd vanwege bedreigingen.
Geert Wilders stemt in het stadhuis van Den Haag
Geert Wilders stemt in het stadhuis van Den Haag © ANP

9.45 uur: ChristenUnie-lijsttrekker stemt in Gouda

Mirjam Bikker, lijsttrekker van ChristenUnie, heeft haar stem uitgebracht voor de Tweede Kamerverkiezingen. Ze stemde op basisschool het Schateiland in Gouda.
Mirjam Bikker in het stemhokje
Mirjam Bikker in het stemhokje © ANP

9.10 uur: Lange rij stemmers op station Den Haag Centraal

Lange rij stemmers op station Den Haag Centraal

8.30 uur: Rob Jetten stemt in Den Haag

Als eerste van de politieke kopstukken in Nederland heeft Rob Jetten zijn stem uitgebracht. De lijsttrekker van D66 deed dat vroeg in de ochtend in het gebouw van Muziekacademie Den Haag.
D66-leider Rob Jetten stemt in Den Haag voor Tweede Kamerverkiezingen
D66-leider Rob Jetten stemt in Den Haag voor Tweede Kamerverkiezingen © ANP

8.00 uur: Kiezers willen minder asielzoekers en hulp bij voltooid leven

Nederland moet minder asielzoekers opvangen, bedrijven die het milieu vervuilen moeten meer belasting betalen en wie vindt dat hun leven voltooid is, moet met professionele hulp een einde mogen maken aan hun leven. Dat vindt een grote meerderheid van de mensen die de stemhulp van Omroep West voor de Tweede Kamerverkiezingen hebben ingevuld.
Meer dan 58.000 mensen hebben de stellingen van Kieskompas en Omroep West beantwoord. Potentiële kiezers vinden dat Nederland beter kan bezuinigen dan de belastingen verhogen als er een begrotingstekort is. Maar ook dat er niet meer geld dan nu uitgegeven moet worden aan ontwikkelingshulp.
Klik op de link hieronder om te lezen hoe alle Kieskompas-stellingen zijn ingevuld en wat onze regio per thema belangrijk vindt:

7.40 uur: Extra stemlokalen in Leiden

De stembureaus in alle gemeenten zijn klaargemaakt voor de Tweede Kamerverkiezingen. In Leiden moeten er bijvoorbeeld 61 stembureaus ingericht worden. Dat gebeurt allemaal vanuit één centraal opslagpunt waar alle stemhokjes, potloden en zogenoemde stembusstampers bewaard worden.
In een loods op industrieterrein De Waard staan alle zaken die nodig zijn voor het houden van verkiezingen bij elkaar. Vanuit de gemeente Leiden coördineert het zogeheten Team Verkiezingen de Leidse stembusgang samen met een aantal vrijwilligers.
'Het is een belangrijke taak', zegt Menno Geltink van het verkiezingsteam. 'En het is ook iedere keer wel spannend, want je weet dat een klein foutje best grote gevolgen kan hebben.'
Team Verkiezingen met een zogenaamde 'stembusstamper'
Team Verkiezingen met een zogenaamde 'stembusstamper' © Omroep West
De verwachting is dat de opkomst hoog zal zijn en daarom worden er nu dertien stemlokalen meer ingericht dan bij de laatste Provinciale Statenverkiezingen. 'Je merkt het al in het land, want er is veel aandacht voor deze verkiezingen', legt Geltink uit.
'Wij merken bijvoorbeeld dat het aantal vervangende stempassen dat aangevraagd wordt een stuk hoger is. En dat geldt ook voor kiezerspassen waarmee je in een andere gemeente kan stemmen, of iemand een volmacht kan geven.'
Leiden heeft ook twee plekken waar nog nooit gestemd kon worden aangewezen als stemlokaal. ‘Dat kan nu ook bij Minerva in de Breestraat en bij de Leidse Hogeschool op het Bio Science Park', weet Geltink. 'We willen daar ook zijn in verband met de verwachte drukte en we hopen dan ook stembureaus daar in de buurt iets te ontlasten.'

7.30 uur: Stembureaus zijn open

Klokslag half acht zijn de stembureaus in Nederland opengegaan. Tot 21.00 uur kan gestemd worden voor een nieuwe Tweede Kamer. Volgens de meest recente peilingen wordt het een nek-aan-nek-race tussen VVD, PVV, GroenLinks-PvdA en NSC wie als grootste partij uit de bus gaat komen.
In totaal staan er 1128 kandidaten verdeeld over 26 partijen op het stembiljet. Dat zijn er minder dan bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen in 2021. Toen deden er 1579 kandidaten mee, verdeeld over 37 partijen.
Wat vind jij belangrijke thema's bij de Tweede Kamerverkiezingen? En welke politieke partij past het beste bij de kwesties die zich bij jou in de achtertuin afspelen? Maak gebruik van de stemhulp van Omroep West en zoek een partij op wie jij kunt stemmen. Klik op de link hieronder om Kieskompas in te vullen.