Binnenkijken bij asielzoekers Kijkduin: wij gingen undercover in hotel

De eerste van ongeveer 120 asielzoekers die in het hotel opgevangen gaan worden
De eerste van ongeveer 120 asielzoekers die in het hotel opgevangen gaan worden © ANP
DEN HAAG - Plotseling waren ze er: tientallen asielzoekers in het hotel op Kijkduin. Pas vlak voor hun aankomst maakte de gemeente Den Haag het officieel bekend. Dat leidde tot bezorgde buren, veel aandacht in de landelijke pers en zelfs een bliksembezoek van Geert Wilders. Zijn die zorgen terecht of is er niks aan de hand? Wij van Omroep West besloten zelf te gaan kijken en boekten een kamer in het hotel.
De belangrijkste punten:
  • Meerdere etages verhuurd aan COA
  • Veel beveiliging in en rond hotel
  • Asielzoekers mogen geen gebruik maken van faciliteiten hotel
  • Sobere maaltijden in aparte zalen
  • Hotelgasten merken nauwelijks iets van asielzoekers

Dinsdag

Kijkduin, dinsdag om vier uur 's middags. Er hangt een gespannen sfeer in de doorgaans zo stille familiebadplaats, waar de rust meestal alleen wordt verstoord door het geluid van de bouwwerkzaamheden of het gekrijs van een enkele opgewonden meeuw.
Op het parkeerterrein van het NH Atlantic vandaag weinig toeristische Duitse kentekens, maar vooral agenten. Ze overleggen met beveiligers. Later op de avond is Kijkduin namelijk het toneel van een besloten bewonersbijeenkomst over de noodopvang van ruim honderd asielzoekers. De pers is er niet welkom. Fractievoorzitter Geert Wilders van de PVV laat op X weten de omwonenden te steunen.
Voor het hotel werken bouwvakkers stug door aan de herinrichting van het Deltaplein. Veiligheidshekken scheiden een grote hoeveelheid zand van het wandelpad en zo nu en dan schiet er een wandelaar voorbij in de richting van het strand.
In de hal van het gebouw wordt direct duidelijk dat er ook binnen meerdere beveiligers aan het werk zijn. Waar meestal een vriendelijke receptiemedewerker wacht, worden de persoonsgegevens van nieuwe gasten nu door mensen met het bekende zilveren v'tje op hun borst gecontroleerd. De beveiligers lopen de reserveringen na op een A4-tje. Als er plots twee dames in de deuropening opduiken, vraagt een van de portiers wat zij komen doen.
De asielzoekers zullen tot januari in het hotel verblijven
De asielzoekers zullen tot januari in het hotel verblijven © ANP
'We willen alleen wat drinken in het restaurant', luidt hun antwoord. De beveiliger verdwijnt terug naar binnen, maar de vrouwen besluiten zijn antwoord niet af te wachten. 'Ik heb geen zin om hier zo lang te blijven wachten op een antwoord op de vraag of we binnen een drankje mogen drinken. We zijn geen schapen', zegt de een mompelend tegen de ander, terwijl ze rechtsomkeert maken.
Hoewel de beveiligers misschien vragen oproepen, zal een argeloze toerist die niet voor een drankje komt, maar voor een overnachting, waarschijnlijk niet meteen in de gaten hebben dat er een forse groep asielzoekers in het Atlantic Hotel wordt opgevangen. Als wij inchecken, zegt het personeel hier ook niks over. Ook een uitleg over de vele beveiligers in het pand blijft uit. Wel is een medewerker van het COA druk aan het overleggen met beveiligers en mensen achter de balie. We vangen op dat er in een andere zaal een interview is met een cameraploeg.
We zeggen op onze beurt ook niet dat we journalist zijn. Zo kunnen we een ongefilterd beeld krijgen van de gebeurtenissen in en rond het hotel. We overhandigen ons paspoort en krijgen een kamer op de vijfde etage van het in totaal zeven verdiepingen tellende hotel. Daar hangt een serene rust. De lange gangen zijn leeg en na een korte zoektocht vinden we de voor ons gereserveerde hotelkamer. Als we naar binnen stappen blijkt een groot raam uitzicht te bieden over de duinen en het parkeerterrein. Daar staan zo nu en dan politiebusjes de wacht te houden. De televisie is er duidelijk ook: in de hoek van het terrein staat een witte satellietwagen geparkeerd, van welke zender is niet te zien.
De geboekte hotelkamer op de vijfde verdieping in het hotel
De geboekte hotelkamer op de vijfde verdieping in het hotel © Omroep West
In de lift op weg naar het restaurant staat een ouder echtpaar. Ze spreken over een 'hoop bombarie' en stappen uit op de begane grond. In de eetzaal zit een man aan de bar en geniet een handjevol hotelgasten van hun avondeten. Het is er warm en de bediening is er vriendelijk. We hebben dan nog geen asielzoeker gezien.
PVV-leider Geert Wilders komt die avond zoals gezegd langs voor een kort bezoek aan de bewoners van Kijkduin. Hij wil ze, naar eigen zeggen, 'een hart onder de riem steken'. De PVV-leider wordt met gejuich en enthousiasme ontvangen door tientallen mensen die in de kou op hem wachten. De politicus gaat niet naar binnen, maar vertrekt weer na een paar gesprekjes met mensen. Het bezoek brengt veel politiemensen op de been, maar de sfeer blijft rustig.
Geert Wilders bracht een bezoek aan Kijkduin
Geert Wilders bracht een bezoek aan Kijkduin © ANP
We besluiten die avond op verkenning te gaan, maar vermijden om niet op te vallen bewust de kelder en de begane grond. Binnen merk je niks van de commotie en de georganiseerde besloten bezoekersavond. Op de tweede etage is het stil en hangt er op sommige muren een wit papiertje met de aanvangstijd van het ontbijt en de openingstijden van het restaurant.
Een verdieping hoger wandelt een asielzoeker met oortjes in over de gang. Hij knikt vriendelijk en verdwijnt in een van de kamers. In de hoek bij het raam zit een jonge man onderuitgezakt in een stoel. Vanuit zijn telefoon klinkt het geluid van een filmpje in het Arabisch. Op de vierde en laatste verdieping die wij bezoeken is er niemand, uit sommige kamers klinkt alleen het geluid van televisies.

Woensdag

Woensdagochtend is het ontbijt in een kleine zaal naast de receptie. De ruimte is vrijwel leeg. Enkele hotelgasten eten versgebakken croissants en rijkelijk belegde broodjes. Opnieuw houden beveiligers de wacht in de hal, bij de receptie en staan ze voor de uitgang van het gebouw. Zo nu en dan klinkt het piepende geluid van de portofoons en checken er nieuwe gasten in. Nog steeds geen asielzoekers te zien. De ontbijtzaal en de ruimte waar het restaurant zich bevinden worden enkel bezocht door bezoekers die daar expliciet voor betalen.
Volgens de website van het hotel vind je in de kelder een verwarmd zwembad met zonnedek, een sauna en een fitnessruimte. Een beveiliger die vriendelijk knikt, wijst naar de toegangsdeur van het bad. Het bad is open, het water is kraakhelder, maar er is niemand die gebruik maakt van de faciliteiten. Ook het stoombad en de sauna zijn koud en leeg. Er valt hier weinig te beleven.
Het zwembad in de kelder van het hotel
Het zwembad in de kelder van het hotel © Omroep West
Terug op de gang zien we voor het eerst een grotere groep van de veelbesproken gasten. Ze staan met elkaar te praten. Enkelen drinken samen koffie. De sfeer is kalm, sommigen zijn aan het bellen, anderen kijken op een stoel naar filmpjes op hun telefoon. Uit een kamer in de hoek komen er zo nu en dan mannen naar buiten met een klein plastic kopje koffie of thee en een onbelegde boterham in hun handen.
Twee jonge mannen stappen in de lift. Eén van hen spreekt Engels. We raken in gesprek. Ze slapen samen op een kamer in het hotel en kenden elkaar niet voordat ze in Kijkduin aankwamen. Het zijn twintigers uit Syrië, ze hebben inmiddels zo'n twee maanden in Ter Apel gebivakkeerd. Hun kamer is sober ingericht met twee losse bedden, een televisie, een koelkast en een tafel. En dat is het, vertellen ze ons. Zelf een maaltijd maken is niet mogelijk, je kunt er namelijk niet koken.
Eén van hen vult zijn dagen met het maken van tekeningen en is dankbaar voor de opvang. Hij zegt dat 'de slechtste situatie in Nederland nog beter is dan de beste in Syrië'. De ander is bezig met het leren van de Nederlandse taal. Met enige twijfel in zijn stem somt hij de dagen van de week op. We complimenteren hem en geven nog wat tips over de uitspraak van sommige woorden.
Een deel van het hotel is gehuurd door het COA
Een deel van het hotel is gehuurd door het COA © ANP
Het is voor het duo en de ruim honderd andere asielzoekers absoluut niet toegestaan om gebruik te maken van het zwembad, de sauna en de fitnessruimte, vertellen zij.
Tijdens een wandeling over de promenade zien wij op straat slechts een handjevol mensen. Buiten waait een gure wind en zijn er zelfs geen toeristen te zien. Wel passeren er twee medewerkers van de handhaving op een fiets. Ook rijdt er een politiebus voorbij die stopt vlakbij het hotel. Een oudere vrouw wandelt met haar hondje langs het winkelcentrum. Daar hebben twee Syriërs, een jonge en oudere man, net een bus tabak in de supermarkt gekocht. In flink tempo wandelen ze terug naar het hotel, vast toe aan een sigaret. Als we ze vragen of ze Engels spreken, schudden ze enigszins twijfelend hun hoofd. Een gesprekje over het winkelcentrum en de opvang in het hotel is helaas niet mogelijk.
Als we rond kwart over zeven die avond terugkomen in het hotel, wachten ons daar twee beveiligers met een namenlijst. Ze vragen om de kamerpas. Onderweg naar de lift vraagt een beveiliger advies aan de receptie. Op de lijst blijken de namen te staan van de asielzoekers, reguliere gasten en van bezoekers die nog worden verwacht. Als je voor het slapen gaan nog even lekker wilt genieten van de zeelucht, word je bij de uitgang verteld dat de draaideur niet gebruikt kan worden. Zomaar binnenwandelen kan dus echt niet: de deur wordt bediend door de beveiliging.

Donderdag

Na twee nachten in het hotel is het tijd voor een laatste wandeling. Dit keer over het brede strand van de badplaats. Langs de horizon lopen kleine groepjes mannen, ingepakt in dikke, warme kleding. Sommigen met een muts, anderen met hun handen in de zakken turend naar een visser die twee hengels in de gaten houdt. Ondanks dat de taal tussen het drietal en de visser een barrière vormt, lijken ze elkaar te begrijpen.
Maar als wij ze aanspreken, begrijpen ze ons helaas niet. Zij spreken geen Engels, wij geen Arabisch. En dus kunnen we ze niet vragen hoe het bevalt in Kijkduin en of ze de onrust van buurtbewoners misschien begrijpen. Jammer, want we hadden hen ook graag aan het woord gelaten.
De slechtste situatie in Nederland is nog beter dan de beste in Syrië
Terug in het hotel is het rustig, al blijkt er wel sprake van een storing in het kassasysteem. De medewerkster vraagt om wat geduld en pleegt intussen een telefoontje. Bij de deur naast de receptie verschijnt dan Elly Aben, een vrouw die al 25 jaar in Kijkduin woont en naar het hotel is gekomen om de asielzoekers te steunen.
'Ik denk dat er veel ruimte is in Kijkduin om Ter Apel te ontlasten. Om de mensen die hier slapen te steunen zou ik graag iemand van het COA willen spreken', vertelt ze aan één van de beveiligers. Hij moet de vrouw uiteindelijk teleurstellen en verwijst haar naar de website van de organisatie voor meer informatie. Ze baalt daar zichtbaar van.

Conclusie

Ook wij zijn een beetje teleurgesteld, want we moeten ons tijdelijke onderkomen verlaten. Onze journalistieke missie zit erop. Tijd om uit te checken. Hoewel de komst van de asielzoekers de emoties hoog deed oplopen, blijkt het in en om het hotel vooralsnog rustig te zijn. Over een gebrek aan beveiliging kan niet geklaagd worden en de verhalen over asielzoekers die ontspannen in een zwembad liggen, gebruik maken van de fitnessruimte en op onze kosten luxe maaltijden naar binnen werken, blijken niet te kloppen.

Reactie COA

Een woordvoerder van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) bevestigt dat er in het hotel sprake is van extra beveiliging. 'Op elke locatie van het COA is er altijd 24 uur per dag beveiliging, maar door een eerder incident in het hotel met boze mensen van buitenaf, is er besloten meer beveiligers in te zetten. Daarnaast doen wij er zoveel mogelijk aan om ervoor te zorgen dat de reguliere gasten geen last hebben van het feit dat er meerdere etages zijn verhuurd aan ons.'
Over de inrichting van de kamers en het gebruik van de faciliteiten door asielzoekers is ze duidelijk. 'Het is een tijdelijke noodopvang en de kamers zijn daarom sober ingericht. Asielzoekers die in het hotel verblijven mogen geen gebruik maken van de fitnessruimte, het zwembad en de sauna. In de meeste kamers slapen twee of drie mannen die elkaar over het algemeen niet kennen. Koken op de kamers kan niet en daarom krijgen ze de mogelijkheid om drie keer per dag simpele maaltijden in een aparte zaal te eten.
Later in de week zijn er in het hotel ook vrouwen bijgekomen. 'We konden in totaal 120 asielzoekers opvangen, maar de groep bestond aanvankelijk alleen uit 98 mannen. Inmiddels zijn daar 18 vrouwen bijgekomen en verblijven er 116 asielzoekers. In de tussentijd blijven we doorzoeken naar andere locaties door heel Nederland, omdat de opvang in Ter Apel nog steeds overloopt.'
Verder blijken er geregeld buurtbewoners een bezoek te brengen aan het hotel om de asielzoekers een hart onder de riem te steken. 'Er zijn mensen die dozen met kleding, schoenen en jassen hebben gebracht. Anderen komen hier naartoe om te vragen of ze ergens mee kunnen helpen. Dat zijn enorm mooie initiatieven.'
Ook worden er de komende tijd activiteiten georganiseerd en is er in de kelder de eetzaal tussendoor als recreatiezaal in gebruik. 'Deze groep is nog maar vrij kort in Nederland en zit nog in het begin van de asielprocedure. Het verblijf in het hotel is uiterlijk tot 15 januari 2024 en onze verwachting is door deze korte periode dat ze hier niet opzoek zullen gaan naar een baan. Op een vaste locatie is dat straks wel mogelijk. Afgelopen week zijn er groepjes gestart met het verkennen van de omgeving en wandelingen.'

Verantwoording

Bij de totstandkoming van dit verhaal heeft Omroep West undercover journalistiek werk verricht. Dat wil zeggen: wij hebben ons voorafgaand aan dit verhaal en tijdens het maken van dit verslag bij niemand kenbaar gemaakt als journalist. Wij wilden op onafhankelijke wijze en met open vizier een beeld schetsen van het leven in het hotel, door voornamelijk te observeren. Dit deden we vanwege de verschillende belangen: de zorgen die leven bij een deel van de omwonenden, de asielzoekers, andere hotelgasten en instanties. Als wij ons vooraf bij het COA, gemeente Den Haag of het hotel NH Atlantic hadden gemeld, dan hadden wij verwacht dat wij anders zouden worden behandeld ten opzichte van een normale hotelgast en daarmee geen onafhankelijk beeld zouden kunnen verkrijgen. In onze ogen kon dit beeld op geen enkele andere manier worden verkregen en is met dit verhaal een publiek belang gediend. Na het uitchecken bij het hotel op donderdag zijn het COA en het hotel direct geïnformeerd over onze aanwezigheid in het hotel.