Onderzoek naar zingende papegaaien gaat wereldwijd: 'Hoe herkennen ze melodieën?'

Foto ter illustratie
Foto ter illustratie © ANP
LEIDEN - Semmie zit in zijn kooi en 's morgens vroeg begint-ie meteen uit volle borst een moppie te zingen: 'Koffie, koffie, lekker bakkie koffie!' En hij is natuurlijk niet de enige papegaai die zingt. Is onze muzikaliteit uniek? Dat wil het project Bird Singalong uitzoeken. En daar hebben ze gevleugelde hulp bij nodig van over de hele wereld. 'Door onderzoek naar hoe papegaaien liedjes leren, leren we ook meer over de oorsprong van onze eigen muzikaliteit.'
De onderzoekers hebben inmiddels al twintig papegaaien die hun zangkunsten vertonen. Nu willen ze ook internationaal gaan en bontgekleurde vogels van over de hele wereld betrekken bij hun project. Eén van de populaire nummers onder papegaaien is de tune van The Adams Familiy, maar ook 'September' van Earth, Wind and Fire scoort goed.
Grote vraag is: gebruiken papegaaien dezelfde vaardigheden als mensen om liedjes te leren? Dat is wat biologen Michelle Spierings, Nick Dam (beiden van de Universiteit Leiden) en Henkjan Honing (Universiteit van Amsterdam) willen weten. Ze onderzoeken daarom of papegaaien beschikken over een zogenaamd relatief gehoor.

Toontje hoger of lager

Dam legt uit: 'Als wij een liedje leren, luisteren we naar het verschil tussen de opeenvolgende noten. Dit heet relatief gehoor. Dieren gebruiken juist absoluut gehoor en herkennen een losse noot aan de toonhoogte.'
Deze papegaaien laten horen hoe ze klinken:
Papegaaien laten hun zangkunsten horen
'We willen erachter komen hoe goed papegaaien melodieën herkennen en imiteren', gaat hij verder. 'Maar vooral hoe flexibel en creatief ze daarmee zijn.' De opdracht is daarom simpel: heb je een papegaai die een liedje kan fluiten of zingen, stuur de onderzoekers dan een filmpje van zijn of haar 'optreden'. Zij analyseren het en sturen een versie terug die een toontje hoger of lager klinkt.

Menselijke evolutie

Deze nieuwe versie speel je af voor je papegaai. 'Wij zijn benieuwd wat de vogels vervolgens met deze nieuwe versie doen', zegt Dam. 'We vermoeden dat de papegaai de toonveranderingen zal overnemen door ook een toontje hoger of lager te zingen. Dat zou betekenen dat jouw papegaai ook een relatief gehoor heeft.'
'Tot dusver vinden we relatief gehoor alleen maar bij mensen', vertelt Spierings. 'Daarom dachten we dat deze vaardigheid uniek was voor de menselijke evolutie.' Want hoewel veel dieren muziek maken door te zingen of te fluiten, kunnen ze dat niet met de complexiteit waarmee mensen dat doen. Spierings: 'Het zou dus heel spectaculair zijn als we deze vaardigheid ook in een ander dier zouden vinden.'