Gehandicapte kan niet stemmen: bijna één op zeven locaties in Den Haag ontoegankelijk

© ANP
DEN HAAG - Veel stembureaus in Den Haag waren bij de recente Tweede Kamerverkiezingen niet toegankelijk voor mensen met een fysieke beperking. Het ging om maar liefst 39 van de 283 stembureaus. En dat terwijl in de wet staat dat alle stembureaus toegankelijk moeten zijn. Toch wordt die wet opmerkelijk genoeg niet gehandhaafd, blijkt uit onderzoek van Omroep West.
Saillant detail: bijna altijd gaat om het openbare gebouwen die sowieso al toegankelijk zouden moeten zijn voor mindervaliden. Bij het napluizen van alle processen-verbaal constateerde Omroep West al dat er op meerdere locaties stembiljetten met grote letters of loopplanken ontbraken. En ook opmerkelijk: de randgemeenten van Den Haag halen bijna allemaal wél de honderd procent qua toegankelijkheid. Wat gaat hier mis?
Dat vraagt ook raadslid Isabel Bos (GroenLinks) zich af. Zij stelde eerder al raadsvragen, na de Provinciale Statenverkiezingen. Toen bleek dat de problemen nog veel groter waren: ongeveer vier op de vijf locaties waren toen niet toegankelijk, bleek uit onderzoek van de Stichting Ongehinderd. Die toetst op veel meer punten dan alleen rolstoegankelijkheid, zegt de gemeente.

'Dit is ontoelaatbaar'

'Het is ontoelaatbaar dat mensen met een beperking door drempels en een gebrek aan geleide lijnen huiswaarts moeten keren zonder te stemmen', aldus Bos. Volgens haar wordt het probleem de komende jaren alleen maar groter, omdat er door de vergrijzing steeds meer ouderen en dus meer mindervaliden komen.
Raadslid Isabel Bos van GroenLinks
Raadslid Isabel Bos van GroenLinks © Gemeente Den Haag
De stichting Voorall, die opkomt voor Hagenaars met een beperking, doet momenteel in opdracht van de gemeente onderzoek naar de toegankelijkheid van stembureaus. 'We doen een quickscan om te kijken hoe je die gebouwen toch toegankelijk maakt', vertelt projectmedewerker Kim Hameete. 'We moeten zeker naar de honderd procent, dit zou al lang geregeld moeten zijn.'

'Werk aan de winkel'

Volgens Hameete is er nog wel 'heel veel werk aan de winkel'. Maar, nuanceert ze, Voorall snapt ook wel dat er soms nou eenmaal geen handiger gebouw voorhanden is en het hanteerbaar moet blijven. 'We hebben ook wel het idee dat Den Haag dit belangrijk vindt', zegt ze.
De gemeente beaamt dat. 'We proberen de stad zoveel als mogelijk voor één dag om te bouwen tot toegankelijke stad, door het permanent ophogen van stoepen, honderd opritten, tijdelijke belijning, tijdelijke buitenverlichting en afspraken over de ruimte', zegt een woordvoerster.

Hoezo diversiteit en inclusie?

'Er zijn ongeveer tien eisen waar een stembureau aan moet voldoen, daarvan zijn spreiding en toegankelijkheid de twee belangrijkste. In het kader van spreiding is één stembureau beter dan geen stembureau. Wanneer een stembureau niet toegankelijk is, of niet toegankelijk te maken is, zit er meestal een toegankelijk stembureau in de buurt.'
Den Haag afficheert zich tot ver buiten de landsgrenzen als stad van Vrede en Recht en slaat voortdurend op de trom als het gaat over diversiteit en inclusie. Je zou dus verwachten dat het stemmen voor mensen met een beperking hier goed geregeld is. Maar in vergelijking met randgemeenten gaat het toch wel flink mis, blijkt als we wat rondvragen.

Andere gemeenten lukt het wel

In het Westland was honderd procent van de stembureaus toegankelijk, al was het 'in een enkel geval' nog wel lastig om met een rolstoel binnen te komen, meldt de gemeente. Ook in Delft was de toegankelijkheid honderd procent. 'We hebben alle locaties laten toetsen door Ongehinderd', meldt die gemeente.
Ook Leidschendam-Voorburg tikte de honderd procent aan. Wel kwam daar één klacht van iemand met een scootmobiel die groter is dan gemiddeld. 'Wij hebben op dat moment maatwerk toegepast en ervoor gezorgd dat deze inwoner toch kon stemmen.' Hoe het stemmen voor mensen met een handicap in Rijswijk ging is niet duidelijk. Die gemeente reageerde tot nog toe niet op onze vragen.

Den Haag overtreedt de Kieswet, of niet?

In Den Haag gaat het dus in ongeveer één op de zeven gevallen fout. Maar hoe zit het dan met die Kieswet, want daarin staat toch dat 'burgemeester en wethouders er zorg voor dragen dat alle in de gemeente aangewezen stemlokalen zodanig zijn gelegen en zo zijn ingericht en uitgerust dat kiezers met lichamelijke beperkingen zoveel mogelijk hun stem zelfstandig kunnen uitbrengen'?
Den Haag voldoet daar dus bij lange na niet aan en overtreedt daarmee de wet, zo lijkt het. Moet daar niet tegen worden opgetreden? Dat vroegen we aan de Kiesraad, die verantwoordelijk is voor het goede verloop van de verkiezingen.
© ANP
'Wanneer gemeenten een niet toegankelijk stemlokaal inzetten en het college van burgemeester en wethouders dat gemeld heeft aan de gemeenteraad, voldoet de gemeente aan de wet en is er dus geen sprake van handhaving', meldt een woordvoerder van de Kiesraad. 'Gemeenten maken een eigen afweging rond het inzetten van niet toegankelijke stembureaus. (…) Deze afwegingen worden lokaal gemaakt en daarom is er een lokale verantwoordingsplicht.'
Kortom: als je het maar meldt aan de gemeenteraad, kom je er blijkbaar mee weg. Op de vraag of dat niet raar is en de wet misschien moet worden aangepast, geeft de Kiesraad geen antwoord.

GroenLinks wil raadsdebat

Wel laten ze weten aandacht aan het onderwerp te besteden met een actielijst en laat Binnenlandse Zaken via hen weten de toegankelijkheid van stemlokalen te monitoren en te evalueren.
In Den Haag doen ze dat dus ook, in samenwerking met Voorall. Hun quickscan moet volgend jaar klaar zijn, maar ze weten nog niet precies wanneer. 'We willen dan met een praktisch advies en een overzicht van de kosten komen', zegt projectmedewerker Hameete. 'Op basis daarvan gaan we de gemeente wel aanspreken hoe het beter moet, ja.' Raadslid Isabel Bos laat alvast weten dat ze een debat met het college wil zodra dat advies er ligt.