Politieke dreiging: motie van afkeuring om fouten cultuurcomplex Amare

Het stadhuis van Den Haag
Het stadhuis van Den Haag © ANP
DEN HAAG - De Haagse gemeenteraad dreigt het college van burgemeester en wethouders in een lastig parket te brengen. Op het stadhuis werken coalitie- en oppositiepartijen aan een motie van afkeuring die collegepartij Partij voor de Dieren donderdag in het debat over het vernietigende rapport over cultuurcomplex Amare wil indienen. Of deze motie, als hij wordt aangenomen, het opstappen van wethouders tot gevolg heeft moet blijken.
Al wekenlang worstelt de gemeenteraad met de vraag welk politiek antwoord passend is voor de enorme fouten die gemaakt zijn bij de totstandkoming en bouw van cultuurcomplex Amare op het Spuiplein. De enquêtecommissie, die onderzoek deed naar het prestigieuze bouwproject, concludeerde in haar eindrapport Amare. Bijzonder Complex dat er fout op fout is gestapeld. Ook is de raad door verschillende colleges misleid. En vooral die conclusie heeft een ferm politiek signaal nodig, is de algemene opvatting.
De Partij voor de Dieren is hier van alle coalitiepartijen het meest van overtuigd en heeft het voortouw genomen om een motie van afkeuring te schrijven, zo laten bronnen op het stadhuis aan Omroep West weten. Die motie zou afkeuren dat de raad is misleid en verkeerd is geïnformeerd door de opeenvolgende colleges tussen 2010 en 2021. Mogelijk wordt de periode uitgebreid naar 2006. Het lijkt erop dat zowel coalitie- als oppositiepartijen de motie zullen steunen. Of de hele coalitie zich achter de motie schaart is nog niet duidelijk.
In 2021 besloot de gemeenteraad om een raadsenquête in te stellen naar Amare, het nieuwe huis voor het Residentie Orkest, het Nederland Dans Theater en het Koninklijk Conservatorium. Doel was onder meer om 'lessen te trekken voor de toekomst'. Het onderzoek begint bij de start van het project in 2006 tot en met de oplevering van Amare in 2021. In die periode is de raad op meerdere momenten misleid en op het verkeerde been gezet door de verschillende colleges. Ook is het publiek belang van Amare verwaarloosd en kunnen de kosten over een periode van vijftig jaar oplopen naar 658 miljoen euro.
Ook is niet duidelijk wat de politieke gevolgen zijn van deze motie als hij wordt aangenomen. Anders dan bij een motie van wantrouwen hoeft het niet te betekenen dat wethouders of het hele college ontslag indienen. Veel hangt af van de formulering van de motie en de lading die de wethouders er zelf aan geven.
Twee weken geleden was het college nog niet van plan om politieke offers te brengen. De wethouders hebben hun excuses aangeboden voor de misleiding, maar willen van opstappen niets weten, zo maakten zij duidelijk tijdens een debat over Amare in een commissievergadering. Zij willen leren van het rapport, zeiden ze.
Cultuurcomplex Amare
Cultuurcomplex Amare © ANP
Ook speelt mee dat de wethouders die verantwoordelijk waren voor de bouw (Joris Wijsmuller, Haagse Stadspartij) en afbouw (Boudewijn Revis, VVD) van Amare niet meer op het stadhuis werken. Het huidige college lijkt de gemaakte fouten in het verleden te leggen.
‘Hoewel we niet in het hoofd van onze voorgangers kunnen kijken, is zeer duidelijk dat er misvattingen zijn blijven bestaan, dat de raad niet volledig en consequent is geïnformeerd en dat bepaalde –zeer relevante- informatie buiten beeld is gebleven. (…) Dat spijt ons zeer’, schreef het college onlangs aan de gemeenteraad.

Misleidende informatie

Maar die vlieger gaat niet op, vindt oppositiepartij Hart voor Den Haag. Ook de zittende wethouders hebben de raad misleid in het dossier Amare, stelt de partij. Zo zou wethouder Robert van Asten (D66) in 2020, in een ander college, de raad misleidende informatie hebben gegeven over hoe de financiële constructie om het Koninklijk Conservatorium in Amare te huisvesten in elkaar steekt. Van Asten ontkent dat en zegt dat hij ook niet wist dat de informatie niet juist was.
Bovendien is er nog zoiets als een politieke erfenis, waarbij wethouders verantwoordelijk zijn voor de daden van hun voorgangers. Meerdere partijen wezen hiervoor in de commissievergadering naar ministers die opstapten vanwege fouten van hun voorgangers. Donderdag debatteert de gemeenteraad over het eindrapport van de enquêtecommissie Amare.
In de politiek zijn verschillende moties die partijen gebruiken om een signaal af te geven. Een motie van wantrouwen is de sterkste en leidt tot het vertrek van wethouders of een college. Daarna komt de motie van afkeuring, die het beleid van wethouders of het college afkeurt. Deze motie leidt niet per definitie tot het aftreden van bestuurders. De lichtste is de motie van treurnis, waarbij de raad een bepaalde gang van zaken betreurt.