Wethouders hoeven niet weg om foutencircus Amare, maar raad keurt misleiding af

Cultuurcomplex Amare
Cultuurcomplex Amare © Omroep West
DEN HAAG - Bij het debat over de raadsenquête naar de totstandkoming van cultuurcomplex Amare heeft een grote meerderheid van de raad een motie van afkeuring aangenomen. In de motie, ingediend door vijf coalitiepartijen en drie oppositiepartijen, wordt 'de misleiding van de raad door opeenvolgende colleges tussen 2010 en 2021' afgekeurd. De zittende wethouders beloven nogmaals beterschap na het vernietigende rapport en blijven aan. Hart voor Den Haag diende nog drie moties van wantrouwen in, maar die werden door geen enkele andere partij in de raad gesteund.
In de motie van afkeuring, ingediend door collegepartij Partij voor de Dieren, staat dat het misleiden en onvolledig informeren door de verschillende colleges van burgemeester en wethouders voor grote financiële problemen zorgt in Den Haag. Daarnaast heeft het de verhoudingen tussen de gemeenteraad en het college flink verstoord.
Bij het slotdebat over het rapport van de raadsenquêtecommissie legt Lesley Arp van de SP nog maar een keer de vinger op de zere plek. Doordat de besluitvorming over de bouw en de exploitatie van cultuurcomplex Amare zo veel jaren heeft geduurd 'staan de vingerafdrukken van bijna alle partijen in de raad op het dossier'.
De conclusies van de enquêtecommissie zijn snoeihard. De raad is door verschillende colleges van burgemeester en wethouders misleid, de kosten rezen de pan uit en het publieke belang van Amare is verwaarloosd. Bovendien is er nu geen geld om meer om voorstellingen te houden die Amare écht wil hebben. De uiteindelijke kosten voor het cultuurpaleis kunnen over vijftig jaar oplopen tot maximaal 658 miljoen.
Maar Arp vervolgt meteen met een retorische vraag: 'Lossen de de leugens en de misleiding op door iemand weg te sturen?' En omdat de hoofdrolspelers van het foutencircus dat is blootgelegd door het onderzoek van de enquêtecommissie inmiddels allang gevlogen zijn, worstelen veel partijen met de vraag wat de politieke consequenties moeten zijn van het vuistdikke rapport.
Uiteindelijk komt er een breed gedragen motie van afkeuring, waar alleen Hart voor Den Haag (HvDH) en de Haagse Stadspartij (HSP) tegen stemden.

Hardere politieke consequenties

In het debat is duidelijk dat HvDH-raadslid Rachid Guernaoui uit is op hardere politieke consequenties dan alleen afkeuring. 'Wij zijn ontzettend geschrokken van de conclusie dat de raad onvolledig is geïnformeerd en misleid. Er is zelfs gelogen. Er zijn politieke keuzes gemaakt zonder onderbouwing en er is aanbestedingsfraude gepleegd', betoogt hij.
En waar de hele raad de harde conclusies van het enquêterapport overneemt, blijkt al snel dat Guernaoui verder wil gaan. Hij richt zijn pijlen op drie wethouders die al langer in het college zitten: Van Asten en Bruines van D66 en in mindere mate op Bredemeijer van het CDA.

Poppetjes

De aanpak van het HvDH-raadslid stuit op weerstand bij andere partijen, die vinden dat Guernaoui te veel focust op 'de poppetjes', waarmee individuele bestuurders wordt bedoeld. Fractievoorzitter Marieke van Doorn van D66 vraagt hem meerdere keren te focussen op de fouten in de bestuurscultuur op het IJspaleis en hoe die te veranderen.
'De motie van afkeuring is tegen het proces gericht en niet tegen personen', zegt de D66-voorvrouw. Maar dat werpt Guernaoui ver van zich: 'Die cultuur wordt gemaakt door de poppetjes.' Ook vinden partijen dat Guernaoui zijn eigen rol als wethouder in 2018 buiten beschouwing laat en verwijten hem een gebrek aan zelfreflectie. 'Dat maakt uw betoog ongeloofwaardig', zegt PvdA-raadslid Samir Ahraui.
In 2021 besloot de gemeenteraad om een raadsenquête in te stellen naar Amare, het nieuwe huis voor het Residentie Orkest, het Nederland Dans Theater en het Koninklijk Conservatorium. Doel was onder meer om 'lessen te trekken voor de toekomst'. Het onderzoek begint bij de start van het project in 2006 tot en met de oplevering van Amare in 2021. In die periode is de raad op meerdere momenten misleid en op het verkeerde been gezet door de verschillende colleges. Ook is het publiek belang van Amare verwaarloosd en kunnen de kosten over een periode van vijftig jaar oplopen naar 658 miljoen euro.
Andere partijen kijken nog een keer terug en willen dan vooral vooruit kijken naar wat er moet gebeuren om het bestuur van de stad te verbeteren. Fractievoorzitter Kavish Partiman van coalitiepartij CDA heeft het in zijn betoog over de 'structurele disbalans op het stadhuis waarbij raadsleden zich opstellen als verlengstuk van het college'. En hij vervolgt: 'En ik weet dat dit hypocriet klinkt uit mijn mond'.
VVD-fractievoorzitter Lotte van Basten Batenburg begint haar betoog zeer kritisch op het huidige college, wat volgens haar zeker vlak na het verschijnen van het rapport te weinig zelfreflectie heeft getoond. 'Dit college doet alsof ze heeft gebroken met het verleden, maar niets is minder waar', zegt Van Basten Batenburg, die doelt op verschillende aanvaringen die de raad recent heeft gehad met het zittende college.

Beterschap

Namens het zittende college voert vooral wethouder Robert van Asten (D66) het woord. Hij biedt nogmaals excuses aan en noemt de misleiding door de verschillende colleges 'een ernstig feit'. Hij zegt ook dat het college zich daarom kan vinden in de afkeuring door de raad. Hij ziet het als onderstreping 'van de noodzaak om veranderingen door te voeren'
Hij belooft daarom beterschap. Al benadrukt Van Asten namens het college ook dat het een leerproces gaat worden: 'We zullen er niet in een keer zijn. Er zullen stukken komen met tijdsdruk of waarbij de crux ergens op bladzijde 186 staat'.

Wantrouwen

Hoewel veel raadsfracties aangeven nog wel te worstelen met het vertrouwen, waarbij de uitdrukking dat 'vertrouwen te voet komt en te paard gaat' niet geschuwd wordt, lijkt de druk daarmee uit het debat. Hart voor Den Haag dient in tweede termijn nog wel drie moties van wantrouwen in: een tegen het college wat de stad bestuurde van 2014 tot 2018. Daarnaast ook tegen zittende D66-wethouders Van Asten en Bruines. Hij geeft ze het motto mee: 'Sorry is niet genoeg'.
Guernaoui zet de boel op scherp omdat hij wil dat daar hoofdelijk over gestemd wordt, om zo te kunnen zien hoe de raadsleden stemmen die de enquêtecommissie hebben gevormd. Ook voegt hij eraan toe dat Hart voor Den Haag 'niet verder wil praten over Amare met partijen die tegen zijn moties stemmen'.
Betrokkenen werden onder ede verhoord
Betrokkenen werden onder ede verhoord © ANP
Dat kan rekenen op veel kritiek van de rest van de raad. GroenLinks fractievoorzitter Maarten de Vuyst vraagt hem diverse keren om dit verzoek in te trekken. Dat gebeurt niet. Uiteindelijk stemt alleen Hart voor Den Haag voor de moties van wantrouwen.
De lokale Haagse politiek zal nu, met het vuistdikke rapport in de hand, een andere manier van werken moeten gaan ontdekken. Burgemeester Van Zanen heeft aan het einde van het debat toegezegd dat hij zal gaan toezien op dat proces. Al voegt hij daar wel aan toe dat ze niet moeten denken dat hij 'in staat is om de raad te temmen'. 'Dit gaat over cultuur en die maken we zelf', voegt de burgemeester daaraan toe.