'Geen draagvlak voor grootschalige opvang', gemeenten reageren op komst spreidingswet

Staatssecretaris Eric van der Burg (VVD) hoopt dat zijn spreidingswet wordt aangenomen
Staatssecretaris Eric van der Burg (VVD) hoopt dat zijn spreidingswet wordt aangenomen © ANP
REGIO - Na maanden en maanden van onderhandelen lijkt die er te komen: de spreidingswet voor asielopvang. Met de wet krijgt de overheid straks de mogelijkheid om gemeenten te dwingen asielzoekers op te vangen. Dat gaat dan ook gelden voor gemeenten als Westland en Noordwijk. Die gemeenten vingen de afgelopen jaren tot nu géén asielzoekers op.
Rectificatie 22 januari 2024: In een eerdere versie van dit artikel stonden twee passages die feitelijk onjuist zijn. Zo werd er gesteld dat er een plek werd gezocht voor 102 asielzoekers in sporthallen in Voorhout, Sassenheim en Warmond. Dat is onjuist. Ook deze zinssnede klopte niet: "Hillegom hoopt ook op de gesprekken in de regio, maar doet nog geen onderzoek naar opvangplekken." Deze passages zijn aangepast.
Het gaat er de hele week al over: de komst van de spreidingswet om de asielcrisis te beteugelen. Geert Wilders (PVV) vindt het een 'groot probleem dat opgelost moet worden' en aan de formatietafel gaat het er dus ook over. Gemeenten en de provincie Zuid-Holland zijn er blij mee: zij sturen al langer aan op de komst van de wet.
Maar wat gebeurt er als de wet er echt komt? Dan wordt waarschijnlijk bij de gemeenten Westland, Noordwijk, Zoeterwoude, Hillegom en Teylingen als eerste aangeklopt om langdurige opvangplekken te leveren. Die gemeenten werden vaak gezien als weigergemeenten.

Westland vangt geen asielzoekers op

De meest in het oog springende gemeente is het Westland. Die gemeente vangt al vanaf 2010 géén asielzoekers op, wel zijn ze de laatste jaren druk met de opvang van Oekraïners. Het is daarnaast een van de weinige gemeenten met meer dan 100.0000 inwoners die géén asielopvang heeft binnen de gemeentegrens. Hoe wordt daar gekeken naar de spreidingswet?
Draagvlak voor een grootschalige opvang is er niet binnen de gemeenteraad, meldt de gemeente na navraag. 'Niet op de wijze die wordt voorgeschreven door het Centraal orgaan Opvang Asielzoekers (COA). Die voorwaarden hebben ertoe geleid dat in de gemeente Westland geen asielzoekers worden opgevangen.'
In een notendop is het zo snel en eerlijk mogelijk verdelen van asielzoekers over heel Nederland het doel van de spreidingswet. Als gemeenten snel langdurige opvangplekken leveren op plekken waar dat kan, kunnen ze een flinke geldbonus tot 5000 euro per slaapplek krijgen. De dwangmaatregel kan pas als laatste redmiddel worden ingezet, als gemeenten laten zien niets te willen doen.
'Wel heeft de gemeente Westland 1500 Oekraïners opgevangen en we voldoen aan onze taakstelling om statushouders op te vangen. Op die manier ontlasten we de druk op Ter Apel ook', laat een woordvoerder van de gemeente Westland weten.
Maar, als de spreidingswet er komt, zal ook Westland zich schikken naar die nieuwe wet en dus ook op zoek gaan naar opvangplekken. 'We zullen dan, als de situatie zich voordoet, binnen de kaders van de wet opereren', zegt de woordvoerder.

Gevolgen voor kleine gemeenten

De gevolgen gaan ongetwijfeld ook groot zijn in een kleine gemeente als Zoeterwoude, met iets meer dan 8000 inwoners. 'Het wordt voor ons een flinke uitdaging, we gaan daar ook in de regio over spreken', vertelt burgemeester Fred van Trigt.
In lijn met het raadsbesluit onderzoeken de gemeente Hillegom, Lisse en Teylingen nu locaties voor een duurzame oplossing voor opvang van asielzoekers. Voor Teylingen omvat het raadsbesluit een opdracht om op zoek te gaan naar een locatie voor zo’n 102 vluchtelingen.
'Het is een behoorlijke uitdaging om duurzame woonruimte te vinden voor de verschillende doelgroepen; asielzoekers, statushouders, arbeidsmigranten en natuurlijk de reguliere woningzoekers, zoals starters, gezinnen, studenten, senioren. De ruimte is schaars en met de huidige woningkrapte is het een ingewikkelde puzzel die we met verschillende partners moeten leggen. Het vraagt om creatieve woonoplossingen en ook kansen', meldt een woordvoerder.