Eén op de tien rekent niet alles af met zelfscanner, ben je dan gelijk een dief?

© ANP
DEN HAAG - Eén op de tien klanten van een supermarkt scant niet alle boodschappen in het karretje of winkelmandje. Dat blijkt uit onderzoek van EenVandaag. Bij de supermarkten van Jumbo werd er afgelopen jaar zelfs meer gestolen dan dat er winst werd gemaakt. Waar houdt een vergissing op en begint stelen?
Wat als je een keer per ongeluk iets vergeet te scannen? Ben je dan direct een winkeldief? Volgens Arie Jan van Os hoef je hier niet bang voor te zijn. 'Een vergissing kan iedereen gebeuren. Alleen als er opzet is, dan is er pas sprake van diefstal.'
Van Os kan het weten. Hij is grondlegger en directeur van SODA (Service Organisatie Directe Aansprakelijkheidsstelling). Het bedrijf handelt voor haar klanten jaarlijks de administratie van tussen de 30.000 en 35.000 winkeldiefstallen af. Hij geeft antwoord op vijf vragen over winkeldiefstallen.

Als ik per ongeluk iets vergeet te scannen is er dan al sprake van diefstal?

'Er is pas sprake van winkeldiefstal als je het oogmerk hebt om iets te stelen. Zo staat dat in de wet. Dat betekent dus dat je de bedoeling moet hebben om iets te stelen of niet af te rekenen. Dus niet elke keer dat een product niet gescand wordt is er ook gelijk sprake van diefstal.'
'Een vergissing kan namelijk altijd gebeuren. Dus als een winkel ontdekt dat er een product niet gescand is dan moeten zij aantonen dat het min of meer redelijk is om aan te nemen dat dit expres is gebeurd. Pas als dat vermoeden er is, dan zal een winkel uitgaan van diefstal.'

Maar hoe kun je aantonen of iets een vergissing is of opzet?

'Dat is heel lastig. Er is een checklist van vijftien factoren die medewerkers meenemen in de beoordeling of er sprake is van winkeldiefstal. Als iemand een kar met 150 euro aan boodschappen heeft gescand, maar een ding is vergeten dan is de kans groot dat er een foutje is gemaakt. Al is het weer anders als dit net toevallig het duurste product is van het karretje. Dat valt dan weer op.'
'Op deze manier stellen medewerkers zich constant een reeks vragen op basis waarvan zij de beslissing nemen of er sprake is van diefstal of niet. Dit doen ze waarschijnlijk in een splitsecond, want vaak hebben ze zoveel ervaring op dit vlak. Zij zien echt wel als iets een vergissing is. In dat geval zullen ze je hele winkelwagen opnieuw scannen en kun je die dan betalen.'

Wat gebeurt er als een winkel toch van mening is dat er sprake is van diefstal?

'De meeste winkeldieven krijgen twee opties. Meestal wordt de politie ingeschakeld. Zij kunnen overgaan tot vervolging, maar ook een reprimande geven. Dat is een soort officiële waarschuwing. Je krijgt dan geen boete, maar de waarschuwing wordt wel opgeslagen.'
'Soms komt het voor dat de politie niet beschikbaar is. Als ze het druk hebben, willen ze niet altijd voor de diefstal van een croissantje langskomen. In dat geval kan een winkelier de zaak ook zelf afhandelen. Bij een overtreding moet een winkeldief een schadevergoeding van 181 euro betalen. Dit bedrag is vastgesteld om het oponthoud en de overlast in de winkel te vergoeden. Daarom moet je dit bedrag ook betalen als de politie ingeschakeld wordt. Ook dan moet, via SODA, de schade aan de winkelier vergoed worden.'

Maar het was bij mij echt een vergissing! Wat moet ik dan doen?

'Een reprimande van de politie is een schuldbekentenis. Dat is de enige manier waarop de politie een diefstal op deze manier af mag doen. Dus als je echt van mening bent dat je onschuldig bent dan moet je nooit voor de reprimande kiezen. Ga mee naar het politiebureau en laat de zaak voor de rechter komen.'
'Bij de rechter heb je dan de kans om jouw verhaal te doen en uit te leggen dat er sprake was van een vergissing. De politie zal hier dan aan moeten tonen dat er echt sprake was van opzet. Het is dan aan de rechter om hierin een beslissing te nemen.'

Hoe vaak komt het voor dat een winkeldiefstal voor de rechter komt?

'Dit gebeurt echt zelden. In ongeveer 90 procent van de winkeldiefstallen wordt wel nog de politie ingeschakeld, maar dat het ook echt tot een rechtszaak leidt, dat komt bijna nooit voor.'
'Dat is ook niet zo gek, want de meiden, meestal zijn het meiden die bij de kassa's staan, zijn professionals. We hebben het vaak niet door, maar ze zien zo veel gevallen op een dag dat zij echt een goede afweging kunnen maken of het een vergissing was of niet.'