Scheuren in Nelson Mandelabrug al jaren bekend bij gemeente, slechte staat brug werd onderschat

Het brugdeel is weggehaald en op de A12 negentig graden gedraaid
Het brugdeel is weggehaald en op de A12 negentig graden gedraaid © Omroep West
ZOETERMEER - Al in 2007 wist de gemeente Zoetermeer dat er scheurtjes in de Nelson Mandelabrug zaten en dat er onderhoud nodig was. Dit blijkt uit een rapport dat de gemeente Zoetermeer heeft opgesteld. Tot december 2022 is er echter nauwelijks iets met deze adviezen gedaan. Tot de gemeente van de ene op de andere dag besloot de brug over de A12 te sluiten. Hierdoor was de brug bijna twee maanden dicht. Zeven vragen en antwoorden over het onderzoeksrapport.

Wat was er ook al weer met de Nelson Mandelabrug aan de hand?

De Nelson Mandelabrug is de kenmerkende brug over de A12 bij Zoetermeer. Het is een belangrijke fiets- en voetgangersbrug over deze weg en het spoor van Zoetermeer. Op 2 december besloot de gemeente Zoetermeer de brug ineens te sluiten.
De brug werd uiteindelijk weggehaald en vervangen door een andere brug. Hierdoor konden fietsers en voetgangers bijna twee maanden geen gebruik maken van deze belangrijke doorgaande weg. Ook kon de trein voor een groot gedeelte van deze periode niet stoppen op station Zoetermeer.

Waarom werd de brug afgesloten?

Uit onderzoek bleek dat de brug te zwaar was voor de ondersteuning. Er waren op verschillende plekken scheurtjes in het beton ontstaan. 'Wij hebben geen beeld in hoeverre het wel of niet mis kan gaan', vertelde wethouder Marijke van der Meer. 'Daarom is besloten de brug vanaf vanavond een week lang helemaal af te sluiten.'
Die week werd echter veel langer, omdat de brug volledig weggetakeld moest worden. Hiervoor werd de A12 ook enkele dagen afgesloten. Pas op 26 januari 2023 werd de brug weer veilig beschouwd en mochten voetgangers en fietsers weer gebruik maken van de brug.

Hoe komt het dat de scheurtjes nooit eerder zijn ontdekt?

Dat zijn ze wel, zo blijkt uit een rapport van onderzoeksbureau Necker. Al in 2007 werden er rapporten opgesteld, waarin aangegeven werd dat er scheurtjes in de brug zaten. Volgens medewerkers van de gemeente waren deze niet zo ernstig en was het niet nodig om deze aan te pakken. Vanaf 2015 bleken de scheuren zo groot te zijn geworden dat meerdere technische inspecties aangaven dat er onderhoud nodig was.
Met deze adviezen is echter maar weinig gedaan. In april 2021 vragen de medewerkers van de afdeling Stadsbeheer, waar het onderhoud van de brug onder valt, om extra onderzoeken naar de gevaren. Dit zorgt voor nog een aantal nieuwe inspecties, 'maar herstel- en onderhoudswerkzaamheden aan de Mandelabrug blijven tot 2022 echter nagenoeg uit', schrijven de onderzoekers in hun rapport.

Waarom werd er in december 2022 dan ineens afgesloten?

Het bedrijf Westenberg heeft eind 2022 een nieuw onderzoek naar de stand van zaken van de brug gedaan. In hun rapport, dat op 25 november aan het stadsbestuur werd aangeboden is de term 'NIET VEILIG' opgenomen. Dat zorgt volgens de onderzoekers van Necker voor verandering in de toon van de gemeente.
Er volgt overleg met Rijkswaterstaat en het ministerie van Infrastructuur. Die zijn tegen een sluiting van de brug, maar wethouder Van der Meer besluit dit toch te doen. 'De redenatie van het college was: als je als bestuurder weet hebt van een rapport waarin staat dat een brug 'NIET VEILIG' is, kun je het risico niet nemen om niets te doen. Stel dat er toch wat gebeurt, dan ben je de bestuurder die niet tijdig heeft ingegrepen waar dat wel mogelijk en nodig was', leggen de onderzoekers uit.

Wat vinden de onderzoekers van dit besluit?

Uit het rapport blijkt verder dat Zoetermeer te weinig technische kennis heeft om over dit complexe bouwwerken te kunnen beslissen. De slechte staat werd hierdoor onderschat. Eerst omdat de scheuren niet zo ernstig leken te zijn, later omdat ambtenaren die deze rapporten hadden gekregen binnen de gemeente waren verdwenen. De nieuwe ambtenaren wisten niet van het bestaan van de oude rapporten.
Bovendien bewijst het sluiten van de brug dat er binnen de gemeente verschillend naar de situatie is gekeken. Volgens de onderzoekers keken de ambtenaren vooral naar de technische risico's van de brug. Vandaar dat zij ook tegen de sluiting van de brug waren. Maar omdat het college vooral naar de bestuurlijke risico's heeft gekeken, heeft het toch deze beslissing genomen.

Hoeveel heeft het afsluiten van de brug eigenlijk gekost?

Volgens de onderzoekers zijn de kosten ongeveer 6 miljoen euro. Dit bestaat voor het grootste gedeelte uit de kosten die gemaakt werden om de brug te vervangen. Maar de gemeente is ook nog ruim 400.000 euro kwijt aan kosten die na de operatie zijn ontstaan. Zo moet het nieuwe brugdeel dat nu over de A12 hangt voor vijf jaar worden gehuurd.
Deze kosten vallen hoger uit dan normaal doordat de gemeente besloot de brug van de ene op de andere dag te sluiten. Hierdoor moest er een hogere prijs worden betaald aan de aannemers die de brug hebben vervangen. Bovendien was er door het snelle besluit geen plan van aanpak. Dit werd tijdens het proces pas opgesteld. Dit maakt het voor de onderzoekers lastig om na afloop te controleren hoe bepaalde kosten tot stand zijn gekomen.

Dat er niets met de rapporten is gedaan is een flinke aantijging. Wat gaat de gemeente met het rapport doen?

Het stadsbestuur zegt in een reactie zich te herkennen in het rapport, de conclusies die de onderzoekers hebben getrokken en de lessen die hierbij zijn opgesteld. 'We leren van de lessen die te trekken zijn uit het onderzoek en doen voorstellen aan de raad waarmee we situaties, zoals bij de Mandelabrug, voorkomen”, zegt Van der Meer.
Of de gemeenteraad genoegen neemt met deze conclusies, dat moet nog blijken. Zij waren kritisch op de snelle en onverwachte sluiting van de brug. De raadsleden hebben het rapport van Necker ook ontvangen en binnenkort zullen college en gemeenteraad met elkaar in debat gaan over het kritische rapport.