Plastic scheiden of alles bij restafval? 'Beter nascheiden dan doorrommelen'

Plastic wordt opgehaald
Plastic wordt opgehaald © ANP
REGIO - In Den Haag hoeven inwoners sinds september geen plastic meer te scheiden en mag alles weer bij het restafval. Het scheiden gebeurt later door een machine bij de afvalverwerker. In Noordwijk zijn ze na een proefperiode net gestart met bronscheiding: plastic, blik en drinkpakken worden in het dorp in de Bollenstreek apart opgehaald. Waarom kiest de ene gemeente voor zelf plastic scheiden, terwijl de ander meer heil ziet in een machine? 'In Den Haag vonden mensen het toch best wel ingewikkeld', zegt de wethouder.
Den Haag haalt zo'n 192 containers voor plastic, metaal en drinkpakken (pmd) op straat weg of bouwt ze om. Alleen de containers in de buurt van winkelgebieden blijven staan. Sommige woonwijken hebben pmd-kliko's die huis-aan-huis worden geleegd en dat blijft zo, maar de meeste Hagenaars mogen hun plastic weer bij het restafval doen.
Gek genoeg levert dat meer gerecycled plastic op, zeggen ze in Den Haag. 'Bronscheiding met eigen kliko's bij wijken met veel laagbouw is succesvol, maar de opbrengst uit inzameling met pmd-verzamelcontainers in andere wijken is een stuk lager. Bij nascheiding wordt meer plastic per huishouden uit het restafval gehaald', legt wethouder Arjen Kapteijns uit. De machine doet het dus beter dan de Hagenaars zelf.
Nascheiding van afval gebeurt voor de regio Den Haag bij afvalverwerker AVR in Rotterdam. Daar brak in september een grote brand uit, waardoor de nascheidingsinstallatie niet meer werkte. Inmiddels is de machine weer in gebruik. 'In december heeft AVR de helft van de installatie weer opgestart zodat een deel van het restafval weer over de nascheider kan', zei wethouder Kapteijns eerder. Tot de machine weer op volle capaciteit draait, roept Den Haag inwoners op om afval toch zoveel mogelijk te scheiden. 'Pas wanneer de nascheider weer volledig operationeel is, zullen de pmd-containers in de wijken Haagse Hout, Escamp, Laak en Leidschenveen worden omgebouwd of verwijderd.'
In Noordwijk willen ze sinds kort juist dat alle inwoners plastic apart houden van het restafval. Volgens wethouder Theo Alkemade heeft dat twee belangrijke voordelen. 'Het plastic kan beter verwerkt worden tot nieuwe grondstoffen. En er verdwijnt er ook minder gft, oud papier en textiel in het restafval. We kiezen dus heel bewust om ons plastic gescheiden in te zamelen.'
Bovendien is het financieel voordeliger om bewoners te laten scheiden, zegt de Noordwijkse wethouder. Het scheelt ongeveer tussen de 10 en 20 euro per jaar per huishouden. Gek genoeg zeggen ze in Den Haag ook dat ze goedkoper uit zijn nu ze overgestapt zijn op nascheiden. 'Als je pmd apart ophaalt moeten er aparte vrachtwagens rijden en dat kost extra geld', zegt Kapteijns.
Plastic afval wordt in Noordwijk huis-aan-huis opgehaald
Plastic afval wordt in Noordwijk huis-aan-huis opgehaald © Omroep West
Hoe zit dat met die kosten? We vragen het recycling-expert Maarten Bakker van de TU Delft. 'Alle gemeenten willen zoveel mogelijk afval recyclen. Voor het milieu, maar ook voor hun portemonnee, want restafval verbranden kost geld.' Hij beaamt het verhaal van de Haagse wethouder. 'Voor bronscheiding is de inzameling duurder, omdat je een extra ronde moet rijden.'
Maar de nascheiding kost bij de verwerking van het afval weer meer geld. 'Het is moeilijker en het afval moet meer schoongemaakt worden. Uiteindelijk is het fifty-fifty en heel erg afhankelijk van de gemeente. Hoe wonen mensen en hoeveel huishoudens moet je langs?'

Te weinig ruimte voor containers

Den Haag volgt met nascheiden het voorbeeld van veel andere steden in de regio. In Delft doen ze er aan, zodat er één inzameldag per week minder nodig is. 'Dat betekent elke week minder vervoersbewegingen en minder afval op straat. Daarnaast zorgt nascheiding voor meer gemak voor de bewoners. Er er is in de binnenstad weinig ruimte om meer ondergrondse containers voor pmd te plaatsen.'
Leiden heeft een soortgelijke verklaring: 'Er is simpelweg te weinig ruimte om allemaal aparte containers voor glas, papier, plastic, textiel en restafval te hebben. Zeker in de binnenstad.' In het Westland en Alphen aan den Rijn vragen ze hun inwoners nu nog zelf plastic te scheiden, maar er wordt onderzoek gedaan naar de kosten en voordelen van nascheiden. Rijswijk heeft eind vorig jaar besloten om over te gaan op nascheiding.

Minder burgerplicht

'In dorpen gaat afval scheiden vaak beter dan in steden', legt Maarten Bakker uit. 'In dorpen is sociale controle, iedereen ziet wat je doet. In een stad ben je anoniem en er is vaak wat minder burgerplicht. Goed voorbeeld doet goed volgen, geldt vooral in een dorp. Natuurlijk is er ook minder hoogbouw en meer ruimte voor een extra afvalbak, maar het zit hem vooral in die burgerplicht: het gewoon vinden om afval te scheiden.'
De pmd-containers bij winkelcentra in Den Haag blijven staan
De pmd-containers bij winkelcentra in Den Haag blijven staan © Omroep West
Maar wat is beter voor het milieu? Want daar draait recycling tenslotte om. 'Milieuclubs zijn voor bronscheiding, afvalverwerkers promoten nascheiding en wethouders moeten iets kiezen. Maar een mens kan altijd beter scheiden dan een machine. Het zijn geen robots, het is gewoon een kwestie van zeven en schudden.'

Tussenfase

De recycle-expert is stellig: 'Ik ben alleen voor nascheiden als het niet anders kan. Ik zie het als tussenfase, tot er iets beters is gevonden. Je moet het zo zien: als je allemaal troep door elkaar gooit, luiers, etensresten, plastic, hoe kan er dan iets moois uitkomen? Scheiden doe je om grondstoffen te vergaren. Maar soms geldt ook: beter nascheiden dan doorrommelen.'