Ineens duizenden euro's meer erfpacht betalen? Gemeente wil bedrag halveren

Foto ter illustratie
Foto ter illustratie © ANP
DEN HAAG - Den Haag wil stevig ingrijpen om de stijging van de erfpacht in te perken en heeft daarvoor een plan opgesteld. De recente erfpachtstijgingen zouden daarmee moeten worden gehalveerd. 'Niemand zal in financiële problemen komen vanwege de gestegen erfpacht', stelt woonwethouder Martijn Balster.
Momenteel telt Den Haag zo'n 77.000 erfpachtcontracten. Dat wil zeggen dat de grond waarop de huizen van die contracthouders staan, eigendom is van de gemeente.
Wie de erfpacht niet heeft afgekocht (zo'n 31.000 huishoudens), betaalt jaarlijks een zogeheten erfpachtcanon aan de gemeente. De hoogte van dat canon wordt bepaald op basis van de grondprijs en het canonpercentage. Die laatste is op zijn beurt weer afhankelijk van de actuele marktrente.

Stijging van duizenden euro's per jaar

Vorig jaar kregen veel mensen met zo'n erfpachtcontract, die voorheen wellicht slechts enkele tientjes betaalden, de schrik van hun leven. Vanwege aflopende contracten en een forse stijging van de marktrente, viel de nieuwe erfpactcanon in sommige gevallen honderden tot wel duizenden euro's hoger uit dan voorheen.
Bijvoorbeeld in de wijk Bezuidenhout, waar de erfpachtcanon van sommige bewoners met duizenden euro's per jaar omhoog schoot. In 2023 en 2024 zijn en zullen de contracten van nog eens 5500 erfpachters aflopen en stijgen. Het college was dusdanig van die stijging geschrokken, dat ze nu met een actieplan komt.

Kosten door de helft

Dat plan moet de kosten voor de contracthouders halveren. En dat kan, zo stelt de gemeente, door bij de berekening van de nieuwe erfpachtcanon te kijken naar het gemiddelde canonpercentage van de afgelopen 10 jaar. 'Hierdoor zullen erfpachters nu en in de toekomst niet meer kunnen worden geconfronteerd met enorme schommelingen en kunnen zij veel beter inschatten waar ze financieel aan toe zijn.'
Binnen het voorstel van het college zou de nieuwe maatregel meteen gelden voor iedereen met een nieuw uit te geven erfpachtrecht. Mensen die al aan een eeuwigdurend erfpachtrecht vastzitten, krijgen eenmalig de kans om over te stappen op het nieuwe systeem.
Als voorbeeld van hoe het systeem werkt, noemt de gemeente een woning in Den Haag met erfpacht en een marktwaarde van 430.000 euro. Met het huidige canonpercentage van 4 procent zou de huiseigenaar 2.365 euro per jaar aan erfpacht moeten betalen. Binnen het nieuwe plan zou dat percentage 1,9 procent zijn, waardoor die jaarlijkse kosten dalen tot 1.123 euro. 'Uiteraard gelden voor diverse woningen in de stad andere getallen, maar de jaarlasten in het nieuw stelsel zullen voor erfpachters met een herziening van de canon in 2023 en 2024 altijd minder dan de helft zijn ten opzichte van het oude stelsel', zegt de gemeente.
De gemeente zegt dat het 'niet de verwachting is dat veel mensen alsnog in de financiële problemen komen na de genomen maatregel'. Tegelijkertijd wordt er wel naar een financieel vangnet gekeken voor het geval dat dat toch gebeurt.
Zo stelt de gemeente voor om erfpachters met een bruto inkomen tot 60.000 euro (per gezin) de keuze te geven om de betaling van de nieuwe erfpachtcanon op te schorten tot de verkoop van de woning. 'En voor mensen met een hoger inkomen die ook in de problemen komen, kijken we natuurlijk naar de individuele situatie en proberen we maatwerk toe te passen', zegt een woordvoerder van wethouder Balster.
Martijn Balster, PvdA
Martijn Balster, PvdA © Gemeente Den Haag/Martijn Beekman
In het geval dat mensen gebruikmaken van die maatregel, blijven zij het oude erfpachtcanon betalen. 'Dat betalen ze al en kunnen ze dus ook betalen. Het verschil tussen het oude en het nieuwe bedrag wordt opgeschort en pas verrekend op het moment dat het huis wordt verkocht', legt de woordvoerder van Balster uit.

Gemeente loopt miljoenen mis

Het klinkt allemaal bijna te mooi om waar te zijn, maar volledig consequentievrij is het plan dan ook niet. Door de invoering van de maatregel zou de gemeente namelijk heel wat inkomsten mislopen. In de komende vijf jaar zou de gemeente door alleen al de herzieningen in 2023 en 2024 zo'n 16 miljoen euro in rook zien opgaan.
In 2038 zou dat bedrag op basis van de huidige rente kunnen oplopen tot maar liefst 170 miljoen. Dat is een flinke domper op de gemeentefinanciën. 'Ook om die redenen vraagt dit een zorgvuldige afweging.'

Raad aan zet

De commissie van de gemeenteraad krijgt de komende twee maanden de tijd voor toelichting over het voorstel. Daarna zal de gemeenteraad erover debatteren en mogelijk een besluit nemen. Wethouder Balster zegt in ieder geval overtuigd te zijn dat 'er een goed en fair voorstel' ligt.