Jongens van 11 die explosie veroorzaken niet vervolgd: hoe zit dat precies?

Een expert van de politie doet onderzoek naar het vuurwerkexplosief
Een expert van de politie doet onderzoek naar het vuurwerkexplosief © Regio15
DEN HAAG - Den Haag werd vorig weekend opgeschrikt door twee explosies, die veroorzaakt werden door minderjarigen. Twee van de betrokkenen waren slechts elf jaar. Zij komen niet in aanmerking voor strafrechtelijke vervolging. Waarom is dat zo? En wat wordt er gedaan om ervoor te zorgen dat deze zeer jonge kinderen op het rechte pad blijven?
De twee jongens van 11 jaar die zaterdag de explosie aan de Oudemansstraat in Den Haag veroorzaakten, werden kort na de ontploffing aangehouden. Op het politiebureau werden zij in het bijzijn van hun ouders verhoord. Vervolgens mochten ze naar huis.
Waarom? Het korte antwoord: kinderen jonger dan 12 jaar kunnen niet strafrechtelijk worden vervolgd. Dat heeft vooral te maken met het Verdrag inzake de Rechten van het Kind (artikel 40, derde lid, sub a). Als verdragsstaat is Nederland verplicht een minimumleeftijd vast te stellen waaronder kinderen geen strafbaar feit kunnen plegen. In de meeste landen ligt deze leeftijd op 14 jaar, in Nederland op 12 jaar.
De politie doet onderzoek naar de explosie
De politie doet onderzoek naar de explosie © Regio15
Die ondergrens bestaat om meerdere redenen. Zo is de frontale cortex van jonge kinderen nog volop in ontwikkeling en zijn kinderen niet in staat om abstract te redeneren, legt de woordvoerder van het Ministerie van Justitie en Veiligheid uit. 'Zeer jonge kinderen kunnen niet de impact of gevolgen van hun acties overzien, noch hebben ze het vermogen om het strafproces volledig te begrijpen.'
Toch is het zeker niet zo dat kinderen straffeloos hun gang kunnen gaan. Binnen het politieonderzoek bestaat de mogelijkheid om dwangmiddelen toe te passen vanwege de waarheidsvinding, waarbij een 'verantwoorde bejegening' van de zeer jonge verdachten vooropstaat.

Bespreking tussen betrokken partijen

Wanneer een kind jonger dan 12 een strafbaar feit pleegt, vindt er een afzonderlijke bespreking plaats tussen de politie, het Openbaar Ministerie (OM), de Raad voor de Kinderbescherming en Veilig Thuis om het verdere verloop van het onderzoek en eventuele maatregelen te bespreken.
Ook worden de strafbare feiten door de politie geregistreerd, zodat het risico op recidive goed kan worden ingeschat. Om te voorkomen dat jongeren op jonge leeftijd betrokken raken bij criminaliteit, werd in 2022 de aanpak Preventie met Gezag in het leven geroepen. Ook Den Haag doet hier aan mee: jaarlijks ontvangt de gemeente bijna 4 miljoen euro van het ministerie van Justitie en Veiligheid.

Voorkomen dat jongeren criminaliteit in gaan

Zo heeft het programma Preventie met Gezag Den Haag Zuidwest 2023-2026 als belangrijkste doel om te voorkomen dat jongeren in Den Haag Zuidwest toetreden of doorgroeien in de criminaliteit. Dat moet onder meer gebeuren door jongeren perspectief te bieden en de mentale weerbaarheid van kinderen én ouders te vergroten. Zo moeten ze 'minder vatbaar zijn' voor 'ronselen en verleidingen vanuit de criminaliteit'.
'Binnen Preventie met Gezag wordt ingezet op het betrekken van ouders en vroege signalering van problemen, het versterken van de maatschappelijke functie van de school en familiegerichte aanpak. Dit in combinatie met interventies gericht op de justitiële functie in de wijk', is daarbij de uitleg.

'Incident in Den Haag leidt niet tot extra zorgen'

In Den Haag Zuidwest is er volgens het rapport een 'verontrustende stijging van de verharding en verjonging van minderjarigen die betrokken zijn bij ernstige criminaliteit'. Het rapport schrijft dat het rekruteren van jongeren al op jonge leeftijd begint.
Hoe kijkt het ministerie van Veiligheid en Justitie naar deze ontwikkeling? 'Uit cijfers van de monitor Jeugdcriminaliteit blijkt dat jeugdcriminaliteit gedurende 10 jaar afneemt', reageert de woordvoerder. 'De laatste jaren is er sprake van stabilisering. Het incident in Den Haag leidt niet tot extra zorgen met betrekking van de ontwikkeling van jeugdcriminaliteit in de aankomende jaren.'

Onderzoek naar verharding

'Desalniettemin houden we de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten.' De woordvoerder zegt dat de overheid onderzoek heeft gedaan naar de woon- en pleegbuurten van jeugdcriminaliteit, wat is uitgemond in beleid gericht op risicogroepen en risicogebieden.
In 2024 doet het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WOCD) onderzoek naar de verharding van jeugdige delinquenten.