Verbazing over hoger beroep gifuitstoot Sterigenics: 'Ik had het afgesloten'

Het pand van Sterigenics in Zoetermeer
Het pand van Sterigenics in Zoetermeer © ANP
ZOETERMEER - 'Ik was zeer verbaasd toen ik hoorde van het hoger beroep.' Dat vertelt Agnes Bruijn van actiegroep SterigeNiks. In 2018 deed de rechter uitspraak in de zaak over het Amerikaanse bedrijf Sterigenics, dat jarenlang giftige stof uitstootte in de buurt van een Zoetermeerse woonwijk. Maandag, zes jaar na de eerste uitspraak, dient het hoger beroep tegen de gemeente Zoetermeer. De actiegroep - of wat daar nog van over is - is weer bij elkaar gekomen.
Agnes Bruijn is inmiddels 80 jaar, maar nog steeds strijdvaardig. Ze richtte samen met een aantal buurtbewoners in 2009 actiegroep SterigeNiks op. Toen werd bekend dat Sterigenics jarenlang meer kankerverwekkende stof uitstootte dan toegestaan.
Zo'n 2000 omwonenden in de wijken Palenstein en Seghwaert werden aan de giftige stof blootgesteld. Volgens onderzoek van de GGD kwam er niet meer kanker voor in deze wijken dan in andere delen van Zoetermeer.

Toch weer op netvlies justitie

'Een groot deel van de actiegroep is inmiddels helaas overleden, onder andere ook aan kanker', vertelt Bruijn. 'We zijn nog met drie leden over. Maar we hebben elkaar meteen gesproken, nadat bekend werd dat er toch een hoger beroep komt.'
Ze kan alleen maar gissen waarom dat zes jaar moest duren. 'Ik heb het vermoeden dat het iets te maken heeft met de zaken tegen Chemours en Tata Steel. Dat het toch weer op het netvlies van justitie is gekomen.'

Ambtenaar akkoord met uitstoot

Sterigenics reinigde van 1973 tot 2010 medische apparatuur en kleding in een pand aan de Storkstraat in Zoetermeer. Door een defect aan de naverbrandingsinstallatie werd tussen 2004 en 2009 een te hoge concentratie van de giftige stof ethyleenoxide verspreid via de noodpijp. Het Openbaar Ministerie (OM) vervolgde twee voormalige leidinggevenden van het bedrijf.
De twee werden in 2018 vrijgesproken, omdat volgens de rechter de gemeente de uitstoot steeds had gedoogd. Sterigenics deed melding bij een ambtenaar van de milieu-afdeling van de gemeente en de ambtenaar ging akkoord. De rechtbank was van mening dat de gemeente Zoetermeer strafrechtelijke immuniteit had. Een gemeente kan alleen strafbaar worden gesteld als er sprake is van een levensbedreigende situatie. En dat was niet het geval, oordeelde de rechter.

Wat is er nu veranderd?

'In 2018 werden de twee directeuren vrijgesproken, het bedrijf zelf werd nauwelijks genoemd en een gemeente kon je per definitie niet veroordelen,' weet Agnes Bruijn nog. 'Maar wat is er dan nu veranderd?'
Het OM heeft daar een algemeen antwoord op: 'We zijn het niet eens met het vonnis en dus niet met de conclusie dat de gemeente strafrechtelijke immuniteit heeft. Het OM heeft daar een andere visie op. Tijdens de inhoudelijke behandeling van de zaak zal het OM daar verder op ingaan.'

Onkunde of laksheid

Blij is Bruijn wel met het feit dat het gerechtshof naar de zaak kijkt. 'Er is nooit uitgezocht of de ambtenaar heeft gehandeld uit onkunde of uit laksheid.'
En die ambtenaar mag dan wel ontslagen zijn en de verantwoordelijk wethouder afgetreden, dat doet voor haar niets af aan de zaak. 'De gemeente ontslaat zich daarmee niet van hun verantwoordelijkheid.'

Boosheid bij oud-medewerker

Oud-medewerker van Sterigenics Danny Versluis is net zo fel en verbaasd over de gifzaak als Agnes Bruijn. 'Ik dacht dat het was afgedaan. Ik had het afgesloten voor mezelf. Ook al was het belachelijk dat de twee directeuren zijn vrijgesproken in 2018. Toen ik las dat er toch een hoger beroep komt, werd ik meteen weer boos. En nu ik erover praat, voel ik die boosheid ook.'
Versluis werkte van 2003 tot 2009 voor het Amerikaanse bedrijf en kreeg kanker in 2010. 'Ik moest vechten voor mijn leven. Iedereen doet alsof die uitstoot de normaalste zaak van de wereld was, maar dat was het niet. Het was wél een levensbedreigende situatie.'
Het OM bracht drie partijen voor de rechter in de zaak-Sterigenics. De twee Zoetermeerse directeuren, de gemeente en het bedrijf zelf. Deross Holding - de nieuwe naam van het Amerikaanse chemiebedrijf - werd vrijgesproken, maar het OM ging ook die zaak in hoger beroep. Vorig jaar werd bekend dat het hof akkoord ging met een schikking tussen justitie en Deross Holding. Het bedrijf deed een gift van 990.000 euro aan een gezondheidsinstelling. Welke instelling dat was, is niet bekendgemaakt.