Haagse raad is woest over rellen Eritreeërs en vraagt om extern onderzoek: 'Moet niet gekker worden'

Eritrese relschoppers richten ravage aan in Den Haag
Eritrese relschoppers richten ravage aan in Den Haag © Regio15
DEN HAAG - Den Haag wil een extern, onafhankelijk en deskundig onderzoek laten doen naar de rellen rond een Eritrees feest in zalencentrum Opera op 17 februari. Alle partijen hebben daar gezamenlijk om gevraagd tijdens een commissievergadering. Burgemeester Van Zanen gaf tijdens het debat aan dat hij graag eerder op de hoogte was gebracht van de situatie rond het zalencentrum op de Fruitweg.
De burgemeester kreeg nu het eerste telefoontje een krap uur voordat er een ware veldslag losbrak, waarbij het zalencentrum en de politie werden belaagd met onder andere knuppels, hockeysticks en stenen. Hij staat ook positief in het laten onderzoeken van de eternstige rellen in de stad en wil ervan leren: 'Ik sta er open voor, want ik wil het beter doen'.
Van Zanen zal in een brief aan de gemeenteraad de mogelijke opzet van zo'n onderzoek uiteen zetten. In de raadsvergadering van 14 maart zal er dan opnieuw over gesproken worden. Wie het onderzoek moet gaan uitvoeren, is nog niet bekend. Hart voor Den Haag-raadslid Rachid Guernaoui opperde de Onderzoeksraad voor Veiligheid.

Vragen over maatregelen

In de raad zijn er veel vragen over de maatregelen die genomen zijn rondom de bijeenkomst van voorstanders van het Eritrese regime in Opera. Aanhangers van de Eritrese oppositie hadden opgeroepen om de bijeenkomst aan te vallen, een persoon is al voor het feest hiervoor aangehouden.
Burgemeester Van Zanen was hiervan niet op de hoogte gesteld. Mede daardoor stuurde hij na de aanhouding nog een 'vrolijke mail' naar de organisatie van de bijeenkomst.
Raadsleden overleggen tijdens schorsing over extern onderzoek
Raadsleden overleggen tijdens schorsing over extern onderzoek © ANP
Ook hoorde hij pas laat op zaterdag dat bussen met feestgangers vanuit het hele land gevolgd waren door tegenstanders en dat er al vroeg Eritrese relschoppers rondliepen in de buurt van de Fruitweg.
'Het is onbevredigend dat ik die signalen niet heb gehoord, maar ik weet niet of het dan anders verlopen zou zijn', zei de Haagse burgemeester tijdens het debat. 'Toen de mensen eenmaal binnen waren en er buiten ongeregeldheden waren, kon ik de bijeenkomst niet meer verbieden', concludeert Van Zanen. 'Ze waren toen binnen veiliger.'
Lees hieronder het liveverslag van de commissievergadering terug.

Raadsleden: 'Extra vragen voor de politie, willen onafhankelijk onderzoek'

Na een schorsing en overleg van alle partijen in de raad, vraagt Rachid Guernaoui van Hart voor Den Haag namens alle partijen om een 'extern, onafhankelijk, deskundig onderzoek'. Over de opzet daarvan wil de raad een brief van de burgemeester ontvangen, voor de volgende raadsvergadering.
Daarnaast kan de burgemeester een aantal extra vragen verwachten, voor de politie. Raadsleden willen weten waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt. Zoals bijvoorbeeld het inzetten van de politiehelikopter, de keuze om de locatie van het feest geheim te houden en de bijstand uit de rest van het land.
Over een week moet daar de politie dan antwoord op hebben, voor de volgende gemeenteraad. 'Ik ga mijn best doen om daar antwoord op te krijgen', vertelt de burgemeester daarover. 'Maar ik weet niet of ik dat ga redden, ik kijk hoe ver ik kom.'
De burgemeester heeft verder toegezegd dat die brief er komt, samen met de beantwoording van de operationele vragen. Deze twee punten zullen dan in een volwaardig debat in de gemeenteraad besproken worden op 14 maart.

Van Zanen: 'Organisatie toch geen betrouwbare partij'

Ook opvallend in het debat: omdat de burgemeester niet op de hoogte was van de oproepen tot geweld en de daaropvolgende aanhouding, heeft Van Zanen vrijdagochtend voorafgaand aan het evenement nog een 'vrolijk mailtje' gestuurd naar de organisatie van het Eritrese evenement. Hij ging er toen vanuit dat de organisatie een betrouwbare partner was.
Daar zet hij met de kennis van nu wel vraagtekens bij. Ook omdat er door de organisatie na afloop gesproken werd over een 'gezellig feestje', ondanks de veldslag die buiten geweest was. Ook de afspraken over het aantal beveiligers werden niet nagekomen. 'Dat zorgt voor vraagtekens', aldus Van Zanen.
Raadsleden vragen zich vervolgens af waarom dit feest niet is verboden. 'Ik kan niet zomaar bijeenkomsten verbieden', vertelt de burgemeester daarover. 'Maar u moet van mij aannemen dat een gewaarschuwd man voor twee telt.'
Daarbij wil de burgemeester overigens benadrukken dat de dreiging niet uit de zaal komt. Van Zanen wil wel voorkomen dat tegenstanders van een bijeenkomst ervoor kunnen zorgen dat bijeenkomsten verboden worden door genoeg dreiging te veroorzaken. 'Ik moet voorkomen dat het recht van de sterkste gaat gelden.'

'Opera had niet meer kunnen doen, onafhankelijk onderzoek nodig'

'Het moet niet gekker worden', zegt VVD-fractievoorzitter Van Basten Batenburg over de suggestie van de burgemeester dat de eigenaar van zalencentrum Opera meer had moeten doen.
'De ondernemer was niet op de hoogte van de concrete dreiging rond het evenement. Hoe kan het dat wanneer er zo'n dreiging is, de eigenaar van het gebouw waar op de stoep de rellen zijn ontstaan, niet door de politie op de hoogte is gebracht? Dat mag toch nooit meer zo gebeuren.'
'Tuurlijk, tuurlijk, zeker', zucht Van Zanen. 'Maar het is niet gebeurd omdat de inschatting was dat het niet nodig was. En het was wel nodig en dat is pijnlijk.' Ook Hart voor Den Haag en ChristenUnie-SGP sluiten zich aan bij de verbazing van de VVD over het gebrek aan informatie aan de Opera en tegelijk de verwachting dat de ondernemer 'meer had kunnen doen'.
Uiteindelijk geeft Van Zanen toe dat het zalencentrum geïnformeerd had moeten worden. Ook wil hij een onafhankelijk onderzoek. 'Ik wil ervan leren', concludeert de burgemeester. Het is dan niet duidelijk of dit dan ook door de OVV moet gebeuren, zoals verschillende partijen willen.

Van Zanen: 'Minder beveiligers aanwezig dan afgesproken bij Opera'

Om 10.00 uur 's ochtends werden al bussen met Eritrese feestgangers gevolgd door Nederland. 'Waarom verandert dat niet iets aan het informatiebeeld?', wil Lesley Arp van de SP weten.
Opnieuw benadrukt Van Zanen dat hij alleen de feiten van hoe het is gelopen kan herhalen. 'Ik puzzel nu. Die informatievoorziening moet beter, maar ik weet niet of het uiteindelijk iets aan de uitkomst had veranderd.’
Daarnaast zouden er ook minder beveiligers bij de Opera zijn geweest dan was afgesproken met de politie. 'Ik voel me gepiepeld', vertelt de burgemeester daarover. Opera meldde dat zij niet wisten van een mogelijke confrontatie.
'Achteraf wordt dan gezegd dat er geen wanordelijkheden zijn geweest in de Opera. Maar feit is dat er minder beveiligers waren dan afgesproken. Daar is het laatste woord nog niet over gezegd', briest Van Zanen.

Veel vragen van raadsleden: 'Waarom heeft niemand de burgemeester geïnformeerd?'

Burgemeester Van Zanen wordt inmiddels flink bestookt met vragen over wat er precies gebeurde, en waarom hij niet voldoende wist.
'Hoe kan het dat er bussen worden achtervolgd, dat er spotters worden gesignaleerd, dat er mensen worden weggestuurd... en dat niemand eraan denkt om de burgemeester te informeren die volgens de gemeentewet verantwoordelijk is voor de openbare orde en veiligheid?' Die vraag stelt Simon Fritschij van de ChristenUnie/SGP rechtstreeks aan burgemeester Van Zanen. 'Ik had die informatie graag eerder gehad', reageert die.
'De inschatting was dat het kon. Ik stel vast dat dat zo is, maar ik vind het onbevredigend. Ik schaam me kapot dat het zo mis kan gaan', zegt de burgemeester. 'Maar als mensen niet op traangas reageren, is dat heel bijzonder. Als mensen niet op charges reageren, is dat heel bijzonder. Toen ik het eenmaal wist, kon ik het niet meer verbieden, want toen zaten ze veiliger binnen dan buiten.'
De politie werd bekogeld en meerdere agenten raakten gewond
De politie werd bekogeld en meerdere agenten raakten gewond © Regio15

Burgemeester Van Zanen: '26 gewonde agenten bij rellen'

Burgemeester Van Zanen opent zijn betoog met dat hij het eens is met de raadsleden. 'Over de boosheid, het bizarre geweld, de verbijstering en de angst. Er blijken 26 agenten gewond geraakt bij de rellen op de Fruitweg. Dat zijn er meer dan de eerder gemelde vijftien.
'Het is met geen pen te beschrijven', vertelt de burgemeester daarover. 'Die 26 agenten zijn vooral fysieke gewonden. Dan hebben we het nog niet eens over de mentale gewonden.'
De burgemeester was daarnaast pas laat op de hoogte van wat er speelde op de Fruitweg. 'Tot half zes klopte het beeld, na half zes is het misgegaan. Dit extreme geweld hadden wij niet kunnen voorzien', stelt Van Zanen.
Ook de burgemeester vindt dat hij niet altijd tijdig en volledig is geïnformeerd. 'Ik vind het niet goed dat ik niet eerder heb beschikt over hetgeen wat op donderdag is gebeurd', verwijst de burgemeester naar een aanhouding voor opruiing die werd gedaan in de aanloop naar de bijeenkomst. 'Dat had ik willen weten.'

Partij voor de Dieren: 'Waarom geen contact met zalencentrum?'

Dan komt Robin Smit van de Partij voor de Dieren aan het woord na een kleine schorsing. Hij is zelf namelijk de voorzitter van de commissie. 'Wij sluiten ons aan bij de vragen die zijn gesteld door de andere partijen. Wij zijn ook enorm geschrokken van de rellen.'
'We kunnen ons niet voorstellen hoe de omwonenden en de hulpdiensten zich hebben gevoeld, welke doodsangsten zij hebben uitgestaan', gaat hij verder. Hij vraagt zich tot slot af waarom de gemeente geen contact heeft gezocht met zalencentrum Opera. 'Wat voor afweging is daarbij gemaakt?'

Haagse Stadspartij: 'Waarom werd het feest niet vroegtijdig stopgezet?'

De Haagse Stadspartij wil weten waarom het feest niet werd stopgezet. 'Bijvoorbeeld toen duidelijk werd dat de bussen werden achtervolgd?', vraagt fractievertegenwoordiger Gezal Karabekir.
Daarnaast maakt hij zich zorgen over de informatiepositie van de gemeente en de burgemeester, en sluit zich aan bij de roep om een onafhankelijk onderzoek.

PvdA: 'Waarom is dit evenement doorgegaan?

Ook Mairan Sewtahal van de PvdA heeft harde woorden over voor de rellen. Hij vraag zich af waarom de bijeenkomst in Opera is doorgegaan, terwijl bijeenkomsten in andere steden werden verboden. 'Waarom heeft de burgemeester ervoor gekozen het wel door te laten gaan?'
'Dit mag nooit meer gebeuren. Evenementen met een hoog veiligheidsrisico mogen niet meer in de stad plaatsvinden, concludeert het PvdA-raadslid. Hij benadrukt dat hij het belangrijk vindt dat er contact wordt gelegd met de Eritrese gemeenschap. 'Dit is geen Haags probleem, maar een die in het hele land voelbaar is.'

DENK: 'Bruidspaar kon niet aanwezig zijn op eigen feest'

'De beelden die omstanders hebben gezien, waren angstaanjagend’, zegt raadslid Adeel Mahmood van DENK. 'Wij vinden dat mensen altijd de vrijheid hebben om bijeenkomsten te organiseren. Maar we hebben ook te maken met veiligheidsoverwegingen. Als het in meerdere steden is misgegaan, met welke scenario's is er dan gewerkt?', wil hij weten.
Hij wil daarom verder ook weten welke afwegingen er zijn gemaakt wat betreft de andere feestgangers. ‘Het bruidspaar kon door de relschoppers niet aanwezig zijn op hun eigen feest. Is dat belang ook afgewogen?’

GroenLinks: 'Heb huilende Eritrese mensen aan de telefoon gehad'

'Geweld en rellen zoals we die op 17 februari zagen mogen nooit meer gebeuren in Den Haag', zegt raadslid Hera Butt van GroenLinks. 'We willen geen herhaling', benadrukt ze. Ook GroenLinks heeft vragen over de 'trage' opschaling van de politie-inzet: 'Waarom hebben de achtervolgingen van de bussen met bezoekers van de Eritrese bijeenkomst niet geleid tot een vervolgactie, zoals opschaling van de politie?', wil Butt weten.
Het GroenLinks-raadslid is sinds de rellen in gesprek gegaan met de Eritrese gemeenschap in Den Haag en raadt de burgemeester aan dat ook te doen. 'Ik heb huilende Eritrese mensen aan de telefoon gehad. De negatieve beeldvorming en stigmatisering, die ook te horen is in deze raad, doet me verdriet.'
En juist daar krijgt Butt kritiek op, van het CDA. 'Het zijn gewoon criminelen, die moeten worden aangepakt'. Dat zegt raadslid Partiman van het CDA. Volgens hem gaat het hier om twee kleine groepen uit de Eritrese gemeenschap die een conflict uit Eritrea uitvechten in Nederland.
Partiman gelooft dat het grootste deel van de Eritrese gemeenschap, zich hier niet schuldig aan maken. Maar hij vindt daarom ook het in gesprek gaan die mensen geen zin heeft, zo verwijst hij naar de inbreng van GroenLinks. Raadslid Butt (GroenLinks) geeft aan dat het geweld niet is goed te praten: 'Mensen die rellen, pak je aan.'
De schade aan de gevel van Opera
De schade aan de gevel van Opera © Omroep West

FVD: 'Deze strijd hoort in hoorn van Afrika'

'Deze strijd hoort in de hoorn van Afrika', zegt Forum voor Democratie-raadslid Massimo Etalle. Daarnaast koppelt hij de rellen aan het opvangen van asielzoekers in de stad. Hij wil weten of er als gevolg van de rellen minder asielzoekers worden opgevangen.
Dat komt hem op een vraag van de VVD te staan of hij kan onderbouwen dat de relschopper asielzoekers zijn. Dat antwoord moet hij schuldig blijven aan de commissieleden.

SP: 'Politie heeft een helse klus geklaard'

'Agenten ter plaatse hebben een helse klus geklaard om mensen te beschermen. Mijn fractie is verbijsterd over gebrek aan overleg met het zalencentrum. 1600 mensen zaten urenlang vast in een gebouw terwijl de omgeving in de fik staat.' Dat beeld schetst Lesley Arp van de Haagse SP bij haar inbreng. Dat de Opera omgeven is door woonstraten, waar vervolgens ook relschoppers zich schuilhielden, noemt ze 'verbijsterend'.
De SP heeft veel vragen over waarom het Eritrese feest door kon gaan: 'Het bewust achtervolgen van feestgangers is een duidelijk signaal dat er stront aan de knikker is', oordeelt Arp. 'Hoe kan het dan dat de bijeenkomst niet is afgelast? Deze prijs die omwonenden en politiemensen hebben betaald is te groot voor het organiseren van een evenement', concludeert de SP.

D66: 'Omwonenden hebben doodsangsten uitgestaan'

'Deze ongeregeldheden horen niet thuis in de stad van vrede en recht. Geweld tolereren we niet, van wie het ook komt', zegt fractievoorzitter Marieke van Doorn van D66. Net als andere partijen staat ze ook stil bij de doodsangsten die omwonenden van het zalencentrum hebben uitgestaan.
Volgens de partij heeft de gemeente ook niet de juiste informatie op een rijtje gehad. Van Doorn vraagt zich af of de helikopter van de politie wel afdoende is ingezet: 'Heeft de helikopter de groepen relschoppers gezien in de stad, en dat ook doorgegeven?'
Ook D66 heeft veel vragen over de snelheid waarmee de politie heeft opgeschaald die zaterdag: 'Wanneer wij de tijdlijn bekijken, dan kun je zien dat de politie urenlang met te weinig mensen heeft gestaan.' D66 lijkt niet meteen te porren voor extern onderzoek en wil voorlopig eerst de interne evaluatie afwachten.

CDA: 'De informatiepositie was niet op orde'

CDA-raadslid Kavish Partiman: 'Geen enkel conflict rechtvaardigt deze criminele daden, dit gewelddadige gedrag', zegt hij. Ook hij maakt zich zorgen over hoe besluiten zijn genomen in de aanloop van de bijeenkomst in zalencentrum. 'De informatiepositie was niet op orde', concludeert hij.
Ook het CDA sluit zich aan bij de oproep om onafhankelijk onderzoek te doen naar de ongeregeldheden. Partiman wil tot slot weten of de burgemeester van plan is om in de toekomst nog bijeenkomsten van Eritrese organisaties te faciliteren. Hij besluit zijn betoog met: 'Buitenlandse conflicten vecht je niet uit in onze straten'.

ChristenUnie/SGP: 'Vooraf al verontrustende signalen'

'Er waren vooraf zeer duidelijke en verontrustende signalen dat het mis zou gaan aan de Fruitweg', concludeert Simon Fritschij van de ChristenUnie/SGP bij het begin van zijn inbreng.
Ook hij heeft veel vragen over de inzet van de politie en hoe de gemeente op de bewuste zaterdag is geïnformeerd: 'Hoe kan het dat bussen met politiebegeleiding de stad binnen worden gereden en dat de burgemeester van niets wist? Was de politie voldoende paraat aanwezig?'
Daarnaast vraagt de partij aandacht voor de inburgering en de integratie van de Eritrese gemeenschap. 'Het is al jaren bekend dat het hier helemaal mis gaat, dat deze groep een grote afstand heeft tot de Nederlandse normen en waarden.'

PVV: 'Dit is tribaal geweld, op onze straten'

'Dit is gewoon tribaal geweld op onze straten', vertelt PVV-raadslid Nick Kaptheijns tijdens het debat. Volgens hem is de stad het 'spuugzat' dat de hele wereld binnen wordt gehaald. Hij toont zijn onmin over de manier waarop de rellen zich voltrokken en spreekt vooral de waardering uit voor het handelen van de politie.
Hij vindt dat de gemeente naïef is geweest. 'Dat er spanningen zijn tussen de beide groepen, we denken dat de burgemeester hier naïef in is geweest. We willen daar graag een reflectie op.'

VVD: 'Een georganiseerde aanval op het gezag'

VVD-fractievoorzitter Lotte van Basten Batenburg: 'Een buitenlandse militie terroriseerde de Haagse straten. Het was een georganiseerde aanval op het gezag in dit land.’
De VVD wil weten waarom de gemeente en de politie het zalencentrum Opera, waar de bijeenkomst van Eritreeërs werd gehouden, niet op de hoogte heeft gebracht over de dreigende situatie. Daarnaast heeft de partij óók vragen over hoe de bijeenkomst toch door kon gaan en vraagt zich daarnaast af waarom de politie zo laat aankwam. 'Kwam het merendeel niet pas na het conflict?'

Hart voor Den Haag: 'Een oorlogsgebied in een woonwijk'

'We zijn woest over de rellen', opent Hart voor Den Haag-raadslid Rachid Guernaoui zijn betoog. Die partij wil dat er onafhankelijk onderzoek komt naar de rellen en het geweld door Eritreeërs bij zalencentrum Opera in Den Haag.
Dat zou gedaan moeten worden door de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV). Daar heeft raadslid Rachid Guernaoui om gevraagd tijdens het debat. Ondanks de 223 door Jan van Zanen beantwoorde vragen, wil Hart voor Den Haag nog meer antwoorden. 'Want waarom is die bijeenkomst niet gewoon verboden?'
Guernaoui verwijst naar de rellen als 'een oorlogsgebied in een woonwijk'. Terwijl het onderzoek loopt wil Hart voor Den Haag dat er geen bijeenkomsten van Eritrese organisatie worden gehouden in de stad.

Vijftien gewonden, voertuigen uitgebrand

Het ging flink mis op zaterdag 17 februari. Rondom een bijeenkomst van regeringsgezinde Eritreeërs in zalencentrum Opera liep het compleet uit de hand. Tegenstanders van het regime waren op de bijeenkomst afgekomen en gooiden onder meer met stenen en vuurwerk naar de politie en brandweer. 26 agenten raakten gewond en meerdere auto's gingen in vlammen op. Zestien mensen zijn aangehouden.
Lees alles over de rellen in ons dossier.