'Een oorlogsgebied, midden in de stad', dit is hoe rellen in Den Haag compleet ontspoorden

Van een touringcar is weinig over
Van een touringcar is weinig over © Omroep West
DEN HAAG - Eritrese relschoppers die met stenen gooien, met hockeysticks en honkbalknuppels de hulpdiensten en de pers belagen en vervolgens ook nog eens auto's en een touringcar in brand steken. Dat was het beeld van zaterdagavond 17 februari. Het ging twee weken geleden helemaal mis in Den Haag, toen Eritreeërs de confrontatie opzochten met de politie. In de aanloop naar de rellen werd burgemeester Jan Van Zanen niet geïnformeerd over een aanhouding na een oproep om de bijeenkomst te verstoren. Hoe verliep die bewuste zaterdag?

10.00 uur: Leden van Eritrese gemeenschap worden achtervolgd

De organisatie van de bijeenkomst, de Federatie van Eritrese gemeenschappen in Nederland, deelt met de politie dat het erop lijkt dat een van de bussen van de Eritrese gemeenschap wordt gevolgd door leden van de Brigade Nhamedu, een groep tegenstanders van het regime in Eritrea.
Vanuit verschillende plekken uit het land rijden op dat moment bussen naar het zalencentrum Opera in Den Haag, waar de bijeenkomst plaatsvindt.

13.00 uur: Leden van Brigade Nhamedu in Rijswijk gesignaleerd

De organisatie van de bijeenkomst laat drie uur later weten dat er 50 mensen van de Brigade Nhamedu in Rijswijk zijn gesignaleerd. Zij zouden inmiddels ook weten dat er bij de Opera een bijeenkomst wordt gehouden.
Dat was expres 'geheim gehouden' door de organisatie voorafgaand aan de bijeenkomst, valt te lezen in de schriftelijke vragen die de burgemeester deze week kreeg. Op die manier moest de veiligheid worden gegarandeerd, toch is de groep tegenstanders er dus achter gekomen.
De Brigade Nhamedu is een groep tegenstanders van het Eritrese regime, die eerder ook bijeenkomsten van regeringsgezinde Eritreeërs verstoorde in Zweden, Canada en Israël. Leden van deze oppositiegroep zien de culturele bijeenkomsten en feesten van de regeringsgezinde landgenoten als een manier om het Eritrese regime te verheerlijken.

14.00 uur: Meerdere bussen met bezoekers van Opera worden gevolgd

De organisatie meldt dat meerdere bussen uit Groningen, op dat moment onderweg richting Opera, worden achtervolgd. Ongeveer anderhalf uur later, om 15.20, meldt de organisatie dat er voor de deur van het zalencentrum spotters zouden staan.
De politie gaat een kijkje nemen en constateert dat er inderdaad tegenstanders van het Eritrese regime aanwezig zijn. Er worden ter voorbereiding op de bijeenkomst extra agenten ingezet.

15.50 uur: De eerste bus komt aan

De eerste bus arriveert bij het zalencentrum. De bussen worden voor de deur geparkeerd en personen worden gecontroleerd door de organisatie van de bijeenkomst. Ook de politie is op dat moment met meerdere mensen aanwezig.
Rondom Opera spreken agenten mensen aan die, gelet op de kleding, tegenstanders van het regime in Eritrea kunnen zijn. Mogelijke tegenstanders worden vervolgens weggestuurd.

16.41 uur: Burgemeester wordt voor het eerst geïnformeerd

De politie besluit opnieuw op te schalen, vanwege het grote aantal tegenstanders dat op dat moment dan al aanwezig is. De politie zet daarom extra ME in. Er staat één peleton klaar, goed voor 54 ME'ers.
Een minuut later worden burgemeester Jan van Zanen, de districtschef van de politie en de officier van justitie (de zogeheten driehoek) geïnformeerd over wat er aan de hand is. Dat is het eerste moment dat burgemeester Van Zanen hoort van signalen die van te voren bekend waren, zoals de aanhouding voor opruiing op sociale media, daags voor de bijeenkomst.
De politie werd bekogeld en meerdere agenten raakten gewond
De politie werd bekogeld en meerdere agenten raakten gewond © Regio15
'Het is onbevredigend dat ik die signalen niet heb gehoord, maar ik weet niet of het dan anders verlopen zou zijn', zei de Haagse burgemeester daarover tijdens het debat afgelopen woensdag.
'Toen de mensen eenmaal binnen waren en er buiten ongeregeldheden waren, kon ik de bijeenkomst niet meer verbieden', concludeerde Van Zanen. 'Ze waren toen binnen veiliger.'

17.32 uur: Het geweld gaat van start

Eritreeërs die lid zouden zijn van de Brigade Nhamedu zoeken vervolgens de confrontatie met de politie. Twee minuten eerder werden mensen weggestuurd en gevorderd om de omgeving te verlaten. Dat viel niet in goede aard.
Het gaat in het begin om zo'n 60 personen, gewapend met honkbalknuppels en hockeysticks. De groep zou later die avond uitgroeien tot een meute van 100 tot 150 mensen die de confrontatie zoeken met de politie. Iets meer dan vijf minuten later stuurt de politie nog eens een extra peleton ME naar de Fruitweg.
Een kwartier later, om 17.45 uur, schaalt de politie weer op en wordt de Staf Grootschalig en Bijzonder Optreden (SGBO) opgeroepen. Dat is een speciaal team dat bij elkaar wordt geroepen in crisis- of rampsituaties, zij verschaffen de driehoek van informatie.

18.23 uur: Toestemming gevraagd voor inzet traangas

Na een klein uur aan charges en hevige knokpartijen tussen lange latten en de relschoppers die gooien met stenen en in de rondte meppen met ijzeren staven, honkbalknuppels en hockeysticks, wordt de burgemeester gevraagd of er traangas mag worden ingezet. Burgemeester Van Zanen geeft daar vervolgens toestemming voor.
Twintig minuten later, rond 18.45 uur, wordt het traangas daadwerkelijk ingezet, maar dat lijkt geen effect te hebben. De relschoppers reageren daar maar nauwelijks op. 'Dat is bijzonder, iets waar je geen rekening mee houdt', vertelde burgemeester Van Zanen daarover tijdens het debat woensdag.
Uitgebrande auto's en politiewagens
Uitgebrande auto's en politiewagens © Omroep West
In datzelfde uur worden onder meer politiewagens en een touringcar in brand gezet, er worden ook stenen naar de pers en andere aanwezige hulpdiensten gegooid.
De ravage op de Fruitweg is ondertussen groot en ook de gevel van zalencentrum Opera raakt beschadigd tijdens het conflict. Ook stelt de burgemeester om 19.06 uur een noodbevel van 200 meter in.

19.30 uur: Eerste fysieke overleg in driehoek

De algemeen commandant van dat moment deelt informatie over wat er tot dat moment is gebeurd. De brand van de politiewagens is op dat moment ook overgeslagen naar het pand van Opera. Ondertussen heeft de brandweer zich vanwege het geweld moeten terugtrekken.
Er wordt daar ook besloten om op te schalen naar een nieuw noodniveau: GRIP 2. Dat houdt in dat er een extra crisisteam zich bezig houdt met de gevolgen van de noodsituatie. Relschoppers proberen ondertussen Opera binnen te komen.
Even later, om 19.48 uur, breidt burgemeester Van Zanen het noodbevel uit naar 500 meter rondom het zalencentrum. Ondertussen komen de commandanten van de politie, de brandweer en de burgemeester om het uur bij elkaar samen om de situatie door te spreken.

20.30 uur: Relschoppers vertrokken van de Fruitweg

Een verslaggever van Omroep West meldt op dat moment dat de relschoppers inmiddels zijn vertrokken van de Fruitweg. Wel is de ME op dat moment nog flink aanwezig. Agenten staan op linie bij de tramhalte aan de Wouwermanstraat.
Op dat moment zijn er nog 1600 personen in het zalencentrum, waarvan 800 mensen uit de Eritrese gemeenschap. Ook zijn er 500 gasten van een bruiloft en 300 mensen bij een feest. De sfeer in het pand op dat moment is rustig en de brand is uit. De ambulance gaat wel die kant op, omdat twee mensen onwel zijn geworden.

21.45 uur: Groepjes personen gaan Opera uit

Rond deze tijd is het relatief rustig geworden in de wijk. Groepjes personen verlaten dan ook langzamerhand het zalencentrum, maar men wordt wel buiten nog gecontroleerd. Bij de politie ontstaat het plan om Eritrese mensen uit het pand te halen en ze op HTM-bussen naar het ADO-stadion te brengen.

23.22 uur: Opera is leeg

Nadat vervolgens rond 22.30 uur toestemming wordt gevraagd om het pand te ontruimen, krijgt de politie luttele minuten later toestemming van de burgemeester. In de uren die volgen wordt Opera langzaam ontruimd. Ook staan er bijna vier pelotons aan Mobiele Eenheid-agenten op straat.
In de uren nadat de relschoppers vertrokken van de Fruitweg, zijn er verschillende mensen opgepakt. Rond de ongeregeldheden worden 13 personen aangehouden. In totaal zijn er zestien mensen opgepakt. Tien van hen zitten nog steeds vast. Om 2.30 uur wordt de Fruitweg definitief vrijgegeven.
Waarom het Eritrees conflict leidt tot spanningen in Nederland leggen we uit in deze video: