Bekende sushi-tent heeft geen tonijn meer vanwege duurzaamheid: terecht of onzin?

Die achterste hebben ze dus niet meer bij de Sushimeisjes
Die achterste hebben ze dus niet meer bij de Sushimeisjes © ANP
DEN HAAG - Een sushi-restaurant zonder tonijn, dat klinkt als Bassie zonder Adriaan. Maar bij de Sushimeisjes in Den Haag is deze vissoort toch echt van de menukaart verdwenen. Reden: duurzaamheid. Maar is dat terecht of is het onzin? Het ligt er maar net aan wie je dat vraagt.
'Wegens duurzame overwegingen hebben wij besloten om voorlopig GEEN tonijn te serveren', schrijft het restaurant op Instagram. 'Tonijn vinden wij meer een product voor af en toe en niet in de hoeveelheden dat het er bij ons doorheen ging', staat er. 'Daarom hebben wij besloten om voor nu geen tonijn vast op de nieuwe menukaart te zetten.'
De reacties op Instagram zijn vooral positief, al zegt een enkeling het restaurant voortaan te mijden nu er geen tonijn meer wordt verkocht. 'Goed besluit, een dappere keuze als ondernemers', schrijft iemand. Meerdere anderen noemen het een mooie beslissing. 'Zouden meer ondernemers een voorbeeld aan kunnen nemen', is ook één van de reacties. Maar is dat zo?
De winkel van de Sushimeisjes aan de Prins Hendrikstraat
De winkel van de Sushimeisjes aan de Prins Hendrikstraat © Google
Daar is niet echt makkelijk achter te komen. We bellen met Good Fish Support, een onafhankelijke milieuorganisatie die samen met het Wereld Natuurfonds probeert alle horeca, viswinkels en supermarkten in Nederland over te laten schakelen op uitsluitend duurzame vis.
'Het ligt eraan welke tonijn ze verkopen. Meestal gaat het bij sushi om geelvintonijn, die is qua duurzaamheid niet goed', zegt oprichtster Margreet van Vilsteren. 'Dus als ze daarmee stoppen, is het een goed besluit.'

Nergens meer tonijn-sushi?

Moeten alle sushizaken dan stoppen met het verkopen van tonijn? 'Wij zeggen nooit dat je meer of minder vis moet eten. Maar wel dat je voor een duurzame variant moet gaan, als je vis eet. Er is ook msc-gecertificeerde tonijn, dus die kunnen ze prima serveren. Maar daar is lastig aan te komen en die is ook altijd duurder.'
Op de kaart van de restaurants van de Suhsimeisjes, aan de Valkenboskade en de Prins Hendrikstraat, staat nog wel zalm. Hoe zit het daar dan mee? 'Bij zowel wilde als gekweekte zalm heb je ook keurmerken, dus dan kunnen ze die gebruiken.'

Voor Jan met de Pet blijft het gissen

Maar hoe weet je als argeloze restaurantbezoeker of online-besteller nou of de vis in je sushi wel of niet duurzaam is? Dat is lastig, erkent Van Vilsteren. 'Tja, daar is moeilijk achter te komen. Je kunt misschien maar beter de vegetarische sushi nemen, dan weet je zeker dat je goed zit.'
Deze tonijn verdwijnt nog wel in de sushi
Deze tonijn verdwijnt nog wel in de sushi © ANP
En dan zegt ze iets opmerkelijks. 'Je kunt het beste je sushi bij de supermarkt kopen.' Pardon? 'Het is een publiek geheim dat supermarkten het veel beter doen qua duurzame vis. Die zijn er veel meer mee bezig dan restaurants.'
'We hebben het laatst nog onderzocht', verklaart ze. 'Negentig procent van de restaurants serveert weleens vis die niet duurzaam is. Sushi-restaurants zijn daarin zeker geen uitzondering.'

'Ik schrik hiervan'

Het ligt er dus maar net aan welke tonijn je serveert. Maar er zijn dus wel duurzame varianten leverbaar. Waarom ze daar bij de Sushimeisjes niet voor kiezen, daar komen we niet achter. Ze willen ons namelijk niet te woord staan.
'Geen tonijn meer bij de Sushimeisjes? Daar schrik ik van', zegt Remke Nehrstede. Zij is waarnemend directeur van het Visbureau. Die instantie op Scheveningen verzorgt de marketing en pr voor de Nederlandse vissector in binnen- en buitenland.

Gaat het misschien toch om het geld?

'Er zijn ongeveer 40 tonijn-achtigen. Daarvan zijn er maar een stuk of vijf interessant om commercieel te vangen voor consumptie. Met vier daarvan gaat het heel goed. Veel tonijn heeft een msc-duurzaamheidslabel en we hoeven dus niet bang te zijn dat het slecht gaat met deze vissoort.'
Er is één uitzondering, volgens Nehrstede. 'Alleen van de blauwvintonijn zijn er niet genoeg meer, maar daar zijn al maatregelen voor genomen.'
De vangst van blauwvintonijn in Spanje
De vangst van blauwvintonijn in Spanje © Flip Franssen/HH
Verwarrend, want net was het nog de geelvintonijn die in het verdomhoekje zat. Nehrstede is vooral verbaasd over de keuze van de Haagse onderneemsters. 'Gooien ze het op duurzaamheid? Ik vraag mij af: waar halen ze dan hun tonijn vandaan? En is dit de echte reden, of wordt het misschien te kostbaar?'

Twee soorten ondernemers in sushi-land

Ook daarop krijgen we dus van de directie van de Sushimeisjes geen antwoord. Een stuk spraakzamer zijn ze gelukkig bij Hollandvis, ook op Scheveningen. Deze groothandel heeft tientallen sushi-zaken als afnemer. Die zaken bestaan grofweg in twee soorten, legt eigenaar Karel Pronk uit.
'Je hebt de traditionele Chinese sushi-ondernemer. Die spreken meestal niet zo goed Nederlands en zijn niet bezig met duurzaamheid. En je hebt de jongere generatie. Die is daar echt wel mee bezig en ook heel bewust.'

'Prijsstijging valt wel mee'

Volgens Pronk is beeldvorming tegenwoordig heel belangrijk. 'Tonijn is eigenlijk een heel goed gereguleerde soort, maar er zit wel nog steeds een soort van smetje op. Je wilt toch duurzaam zijn, wij verkopen daarom ook gecertificeerde soorten. Stoppen de Sushimeisjes met tonijn? Dat is jammer, want tonijn is samen met zalm toch wel de basis van sushi.'
Hoe zit het dan met die prijs, zou dat misschien de ware reden kunnen zijn, zoals Nehrstede suggereert? 'Nou, de tonijn is wel iets in prijs gestegen. Maar niet enorm. De luchtvrachtkosten zijn omhoog gegaan, dat scheelt een paar procent. Die prijs fluctueert eigenlijk altijd wel.'

'Moeten ze zelf weten'

Pronk vindt het goed dat duurzame vis meer op de agenda komt. 'Goed dat jullie daar aandacht aan besteden. Er speelt natuurlijk nog meer hè. Naast overbevissing heb je ook nog het transport. Daarbij komt ook CO2 vrij.' Hij ziet al wel verbetering. 'Ja hoor, soms importeren we bepaalde vissoorten bewust niet.'
Bij de Sushimeisjes verkopen ze in elk geval voorlopig dus geen tonijn meer. 'Dat is hun goed recht', zegt Nehrstede van het Visbureau. 'Dat moeten ze zelf weten. Of ik er weleens eet? Jazeker. Gelukkig hebben ze genoeg andere lekkere dingen op de menukaart staan.'

Geen tonijn, wel avocado: maar die is ook 'slecht'

Die rest van de menukaart is overigens ook niet vrij van kritiek, blijkt als we nog even verder kijken bij de reacties op Instagram. 'Jullie maken onwijs veel gebruik van avocado', reageert iemand. 'Het brengt mij toch aan het denken dat het tonijn eraf halen meer kostenbesparing is dan voor duurzaamheid.'
Voor het gebruik van avocado's is namelijk enorm veel water nodig. Ze groeien ook niet bepaald om de hoek. De Sushimeisjes zijn zich dat bewust, blijkt uit hun antwoord onder de reactie. 'Zijn we ook mee bezig. We hebben nu rollen met Edamame-avocado puree bedacht. Dit scheelt al heel erg in verbruik. Maar je hebt zeker gelijk!'
Avocado's staan ook niet te boek als duurzaam
Avocado's staan ook niet te boek als duurzaam © ANP
Dan ben je er nog niet. De Japanse biertjes die hun restaurants serveren, worden gebrouwen in Italië en worden vast niet op de fiets naar Den Haag gebracht. En hoe duurzaam is rijst eigenlijk?
Ingewikkelde dilemma's voor zowel ondernemers als consumenten. Die duurzaamheidsvraag beantwoorden over vis alleen, is ondertussen al moeilijk genoeg. 'Tja, wat is duurzaam?', verzucht Nehrstede. 'Dat is voor iedereen anders. Het is een heel breed begrip.'

'Strenge regels'

Verdient het voorbeeld van de Sushimeisjes om te stoppen met tonijn navolging? 'Er zijn strenge regels en er is gecertificeerde vis. Dus we hoeven zeker niet te stoppen met sushi eten. Dat het met het vliegtuig hierheen komt, dat vind ik wel moeilijk, ja.'
Karel Pronk van de groothandel weet niet of meer restaurants stoppen met tonijn in overweging nemen. 'Dat soort dingen bespreken ze in elk geval niet met ons', lacht hij. 'Maar misschien zijn ze er wel mee bezig, dat kan natuurlijk. Dat zou ook goed zijn, want meer aandacht voor duurzaamheid juich ik dus zeker toe.'