Zoetermeer wil zich meten met Costa Rica, Italië en Zweden: 'Focus op wat mensen gelukkig maakt'

© Tom Wesselius
ZOETERMEER - Wat hebben Costa Rica, Griekenland, Zweden, Italië en Californië met elkaar gemeen? Het zijn plekken waar mensen aantoonbaar langer, gezonder en gelukkiger leven. Dat komt door wat mensen eten en hoeveel ze bewegen, maar ook door een positieve levenshouding en een sociaal netwerk. De gemeente Zoetermeer gelooft in deze bredere kijk op gezondheid en wil daar de komende jaren flink in investeren. 'Laten we niet alleen focussen op wat iemand mankeert, maar ook op wat mensen gelukkig maakt.'
Positieve gezondheid kijkt niet alleen naar hoe iemand er fysiek aan toe is, maar ook naar zijn of haar emotionele toestand. Een voormalig huisarts bedacht het concept en steeds meer organisaties zijn enthousiast. 'Het draait niet langer om ziekte en beperkingen, maar om het vermogen je aan te passen en zelf de regie te nemen', zegt de Zoetermeerse wethouder Ingeborg ter Laak (CDA, zorg & welzijn).
Klinkt mooi, maar wat betekent het concreet? Ter Laak geeft als voorbeeld iemand die hulp in de huishouding krijgt. 'We zien dan dat de thuiszorg het huis poetst en de bewoner op de bank gaat zitten. Die persoon is een paar maanden later veel immobieler en heeft er allerlei gezondheidsklachten bij, omdat hij of zij gestopt is met huishoudelijke taken die nog wel lukten.'

Pijnklachten door geldzorgen

Zoetermeer kijkt nu tijdens de intake voor een huishoudelijke hulp naar wat de aanvrager nodig heeft om zelf in beweging te blijven. 'We helpen met huishoudelijke hulp, maar ook met zelf fitter en vitaler worden', legt de wethouder uit. Maar positieve gezondheid is volgens haar ook meer groenvoorzieningen, meer speeltuinen en meer bankjes. 'Bouwen aan een gezonde stad, waar mensen elkaar kunnen ontmoeten.'
De Zoetermeerse huisarts Joriet Schneider geeft een praktijkvoorbeeld van positieve gezondheid: 'Ik zie veel vluchtelingen met trauma's. Eén man gaf aan dat hij het werken in zijn eigen tuin zo mist. We hebben hem in contact gebracht met de buurttuin, waar hij aan de slag is gegaan. Hierdoor kwam hij uit zijn isolement en in beweging. Hij voelt zich nu onderdeel van de maatschappij.' (bron: Samen Zoetermeer Gezond)
Positieve gezondheid opent volgens Ter Laak de deur naar oplossingen voor de hoge zorgkosten en lange wachtlijsten. 'Het huidige systeem is erop gericht dat als je een klacht hebt, je naar de dokter gaat. En dan krijg je een pilletje of een dure behandeling. Dat kost heel veel geld. Met deze nieuwe benadering ga je heel gericht het gesprek aan, waar wellicht uitkomt dat iemand geldzorgen heeft en daar pijnklachten van heeft.'

Zaak van lange adem

'Dan gaan we eerst aan financiële stabiliteit werken. Dat geeft rust, minder stress en dan worden gezondheidsdoelen misschien wel veel makkelijker en haalbaar.' Daarom benadrukt de wethouder dat iedereen mee moet doen, van gemeenteambtenaar tot huisarts. 'Zij moeten in gesprek met elkaar. Want het is echt een andere mindset.'
Dat zoiets niet binnen een paar maanden geregeld is, mag duidelijk zijn. 'Het is een zaak van lange adem. Mensen moeten eraan wennen. Maar ik geloof er echt in dat als je meer regie hebt over je leven, je lekkerder in je vel zit. En als je lekker in je vel zit, heb je minder klachten en ben je weerbaarder.'

Hoe ga je om met ziek zijn?

En hoe zit dat voor mensen met kanker of andere ernstige ziektes, geldt dit concept ook voor hen? 'Als je ernstig ziek bent, heb je een behandeling nodig. Dat blijft', zegt Ter Laak. 'Dit voegt iets toe. Het gaat niet alleen over een kwaal die we gaan behandelen en genezen. Het gaat ook over: hoe sta je in het leven, hoe ga je ermee om?'
Zoetermeer is niet de enige gemeente die geïnspireerd is door de zogenoemde Blue Zones, plekken in de wereld waar mensen in goede gezondheid gemiddeld negentig of zelfs honderd jaar worden. 'In Maastricht willen ze zich ook ontwikkelen als Blue Zone. En ook verder weg, in Singapore, zijn ze hard bezig zo'n plek te worden.'

Iedereen lopen

Ter Laak wordt enthousiast als ze vertelt hoe ze het aan de andere kant van de wereld aanpakken. 'In de hele stad zijn er trottoirs aangelegd, zodat iedereen zich lopend kan verplaatsen. Dat heeft een enorme gezondheidswinst opgeleverd.'