Burgemeester ziet zichzelf als 'subject' van onderzoek naar rellen Eritreeërs in Den Haag

Bij de rellen op de Fruitweg ging onder meer een bus in vlammen op
Bij de rellen op de Fruitweg ging onder meer een bus in vlammen op © Regio15
DEN HAAG - Hoe konden honderden Eritrese relschoppers op 17 februari urenlang de politie, zalencentrum Opera op de Fruitweg en de woonwijk er omheen belagen? Waarom werd er niet van te voren ingegrepen of was er niet meer politie op de been? Op die vragen wil de Haagse gemeenteraad antwoord laten geven door een extern, onafhankelijk onderzoek. De vraag in de raadsvergadering van donderdag is alleen: wie gaat dat uitvoeren? Of komen er zelfs meerdere onderzoeken?
De emoties in de Haagse raad over de rellen op de Fruitweg zijn nog niet gezakt. Elke partij begint de inbreng met het uitspreken van de afkeur, woede, boosheid, frustratie en bezorgdheid. Ze staan allemaal stil bij de angst die hulpverleners, bezoekers van zalencentrum Opera en buurtbewoners die avond hebben gevoeld.
'Tientallen agenten werden aangevallen door honderden Eritreeërs. Honderden bezoekers van het zalencentrum zaten als ratten in de val. Wat zou er zijn gebeurd als de relschoppers om 20.00 uur niet uit zichzelf zouden zijn gestopt', vraagt VVD-fractievoorzitter Lotte van Basten Batenburg zich hardop af. Alle partijen spreken beterschapswensen uit naar de politiemensen die die dag gewond zijn geraakt. Dat aantal liep op tot 29.

Wie doet onderzoek?

Hart voor Den Haag-raadslid Rachid Guernaoui wil dat de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) de rellen van de Eritreeërs gaat onderzoeken. 'Daar zitten de specialisten, deze organisatie is in het leven geroepen voor dit soort onderzoek', betoogt Guernaoui. Daarnaast heeft Hart voor Den Haag een financiële reden voor de keuze voor het OVV: die raad wordt betaald door het Rijk, dat scheelt de gemeente geld.
Andere partijen - waaronder de VVD, de SP, de Partij voor de Dieren - wijzen er echter op dat het OVV een onderzoek doet zoals de Onderzoeksraad dat wil. Ze laten zich niet sturen door de gemeenteraad. Die partijen vrezen dat er dan uiteindelijk nog steeds vragen van de raad onbeantwoord zullen blijven.
Het ging flink mis op zaterdag 17 februari. Rondom een bijeenkomst van regeringsgezinde Eritreeërs in zalencentrum Opera liep het compleet uit de hand. Tegenstanders van het regime waren op de bijeenkomst afgekomen en gooiden onder meer met stenen en vuurwerk naar de politie en brandweer. 29 agenten zijn daarbij gewond geraakt en meerdere auto's gingen in vlammen opgegaan. Zestien mensen zijn aangehouden. Eerder vroeg een raadscommissie al unaniem om een onafhankelijk onderzoek.
Daarom willen die partijen liever een commerciële partij het onderzoek laten doen. VVD-fractievoorzitter Lotte van Basten Batenburg: 'Het allerbelangrijkste is dat wij kunnen sturen op de scoop van het onderzoek.'
Burgemeester Van Zanen heeft in een brief aan de raad bijvoorbeeld het Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement COT of bureau Berenschot genoemd. 'Die bureaus hebben ervaring met onderzoek naar openbare orde en aangetoond dat ze onafhankelijk zijn', licht Van Zanen zijn keuze toe aan de raad. Verder is het OVV volgens de burgemeester vooral gespecialiseerd in onderzoek in luchtvaart, scheepvaart, rail- en wegverkeer.

Traangas op

Daarnaast wil de SP dat er in het onderzoek niet alleen gaat worden onderzocht hoe dit soort rellen in de toekomst voorkomen kunnen worden, maar dat er ook echt wordt gekeken waar het deze keer mis is gegaan. 'Het is belangrijk dat het onderzoek ook als doel heeft dat er verantwoording wordt afgelegd. Ook naar de hulpverleners die bij de rellen door het oog van de naald zijn gekropen', vindt fractievoorzitter Lesley Arp.
Als voorbeeld noemt ze dat de Haagse ME helemaal door het traangas was bij de rellen en dat er meer moest worden aangevoerd vanuit Rotterdam. Die oproep om verantwoording onderdeel van het onderzoek te laten zijn, ondersteunt Van Zanen. Ondanks dat hij weet dat hij zelf 'subject' zal zijn in zo'n onderzoek.
Eritrese relschoppers richten ravage aan in Den Haag
Eritrese relschoppers richten ravage aan in Den Haag © Regio15
Twee coalitiepartijen, PvdA en GroenLinks, kwamen nog met een motie die voor veel vragen en zelfs afkeur bij de rest van de raad zorgde. Zij wilden dat de gemeente gaat investeren in 'Sleutelfiguren' in de Haagse Eritrese gemeenschap, die de gemeente zou kunnen waarschuwen als ze geluiden van dit soort ongeregeldheden opvangen.
Van links tot rechts riep dat voorstel vragen op. Vooral over hoe de gemeente de veiligheid van die 'sleutelfiguren' kan garanderen. En of die mensen worden geacht te 'klikken' naar de gemeente.
Burgemeester Van Zanen tijdens het debat over de Eritrese rellen
Burgemeester Van Zanen tijdens het debat over de Eritrese rellen © Omroep West
Ook burgemeester Van Zanen zei dat er te weinig kennis is over de Eritrese gemeenschap, waardoor inzetten van sleutelfiguren 'nu ontijdig en zelfs link is'. De motie die PvdA-raadslid Mairan Sewtahal hiervoor indiende, werd daarom aangehouden.

Bijeenkomsten Eritreeërs niet verboden

Verschillende partijen hebben vragen gesteld aan burgemeester Van Zanen over de mogelijkheid om bijeenkomsten van Eritreeërs te verbieden. Hij geeft daarop aan dat hij 'scherp aan de wind zeilt', maar terughoudend is met verbieden: 'Ik ga geen geweld belonen tegen een grondwettelijk recht om samen te komen', bast van Zanen door de raadszaal.
De VVD herinnert de burgmeester er daarop aan dat zijn eerste taak is te zorgen voor de openbare orde en veiligheid in de stad. Dat beaamt Van Zanen, die aangeeft alle Eritrese bijeenkomsten in de gaten te houden 'behoudens bruiloften en partijen'.

Meerdere wegen

Uiteindelijk heeft de raad gestemd voor beide moties: wat betekent dat er meer wegen tegelijk bewandeld zullen worden. De Onderzoeksraad voor Veiligheid zal gevraagd worden of zij een onderzoek willen starten. Tegelijkertijd worden commerciele bureau's door de gemeente gevraagd offertes uit te brengen voor zo'n onderzoek. Of dit uiteindelijk tot meerdere onderzoek gaat leiden, is niet duidelijk.

Explainer Rellende Eritreeërs in Den Haag

Omroep West heeft een uitlegvideo gemaakt over de rellen op de Fruitweg. In deze explainer duiken we dieper in de Eritrese rellen in Den Haag en leggen we uit hoe dictator Isaias Afewerki nog steeds een vinger in de pap heeft.
Lees meer over de rellen van Eritreeërs op de Fruitweg in ons dossier.