Van de hoofdredactie: De foto die in het hart raakte

De foto die we gebruikten bij het artikel over het ongeluk
De foto die we gebruikten bij het artikel over het ongeluk © Regio15
DEN HAAG - De foto raakte in het hart. De eerste redacteuren van Omroep West die dinsdagochtend de dag begonnen, konden er niet omheen. Een foto van een verkeersongeluk, waarbij een 9-jarige jongen gewond raakte. Die afbeelding maakte heel wat los. Hoofdredacteur Henk Ruijl legt uit hoe we daar als redactie mee omgaan.
Op foto's van het ongeluk op de Lijnbaan in Den Haag is te zien dat de fiets van het slachtoffer doormidden is gebroken. Ook ligt er een kapotte broodtrommel op straat. Het tafereel maakt indruk, niet in de laatste plaats op de redacteuren die zelf ook ouders zijn. Het is de angst die elke vader en moeder in de greep houdt, je zwaait je kind uit en…
We ontvangen van onze fotocollega's van Regio15 verschillende afbeeldingen van het ongeluk. De een is meer ingezoomd dan de ander. Een foto legt de gevolgen van dichtbij genadeloos bloot, de kapotte fiets en broodtrommel zijn haarscherp. Toch is het niet die foto die we zullen gebruiken in het nieuwsverslag. We beslissen een afbeelding van grotere afstand te nemen – overleg ter redactie leert dat we distantie willen betrachten. 'Het zal jouw kind maar zijn', klinkt het meelevend.

Kritiek op gebruik foto

Niettemin komt de nu wel gebruikte foto ons op kritiek te staan. Of we ons wel realiseren wat zo'n foto met direct betrokkenen doet. Het antwoord is: ja, dat doen we. Wie veronderstelt dat een redacteur van Omroep West foto's of video's online zonder overwegingen plaatst die heeft het mis. In dit geval hebben we in een groepje overlegd of en zo ja, welke foto's we zouden gebruiken.
Dan speelt zeker een rol wat de Raad voor de Journalistiek ons hierover meegeeft. In de zogeheten Leidraad staat beschreven wanneer sprake is van zorgvuldige journalistiek en wanneer niet. Daarin valt onder meer te lezen: 'Journalisten zijn vrij in de selectie van wat ze publiceren. Ze wegen het belang dat met een publicatie is gediend af tegen de belangen die eventueel door de publicatie worden geschaad.'

Belang slachtoffers

Dan heb je het over regels en een journalistieke werkelijkheid, die soms haaks staan op medemenselijkheid en hoe u naar dingen kijkt als ons publiek. Dat snappen we. Zeker in een geval van zo'n zwaar ongeluk bespreken we daarom hoe we ermee omgaan. Wat we onze volgers en kijkers laten zien. Ook al omdat de Raad schrijft dat we omwille van het belang van slachtoffers details weglaten om geen extra leed toe te voegen. Het is juist die afweging die we maken bij het brengen van verhalen als deze.
Daar kwam in dit geval nog een extra afweging bij. We hebben in alle vroegte bij de politie geïnformeerd of de familie al was ingelicht. Omdat dit niet met zekerheid viel vast te stellen, was dit een reden te meer een foto te gebruiken waarbij fiets en broodtrommel niet te herkennen waren.

Wikken en wegen

Wikken en wegen dus. Enerzijds onze journalistieke plicht om over dingen te berichten, ook als die niet leuk zijn. En anderzijds ook de grens bewaken. We realiseren ons hierbij dat die grens voor eenieder elders kan liggen. Daarom het voortdurende debat hierover dat gevoerd moet worden. Het is ook de reden dat we weloverwogen een keus maken in welke nieuwsfeiten we wel brengen en niet. Te veel leed, te veel ellende – we wisselen het af met andere verhalen die meer energie geven aan onze volgers.
Wat dat betreft was het een week die wel uit het lood stond. Met zondagavond al een dodelijk tramongeluk in Den Haag, waarbij het 37-jarige slachtoffer mogelijk honderden meters werd meegesleurd. Dan was er ook nog fotograaf Olav Spa die dinsdagavond werd mishandeld toen hij voor zijn werk foto's maakte van een ander ongeluk in Den Haag.

Emotioneel reageren

Die laatste gebeurtenis gaf weer hoe emotioneel direct betrokkenen kunnen reageren. De verdachte werd door de politie aangehouden (van journalisten heb je af te blijven) – met Spa gaat het naar omstandigheden goed. Ook een gebeurtenis die ons met de neus op de feiten drukte, een reden te meer ons te realiseren wat gebeurtenissen met betrokkenen, slachtoffers kunnen doen. En welke zorgvuldigheid dit dan vereist.
Na zoveel leed meld je nadien het liefst dat het slachtoffers beter vergaat. Zowel direct na een gebeurtenis als deze, als op de langere termijn. Veelal is onze reikwijdte dit te doen beperkt. De politie, die ons geregeld informatie geeft over de toestand van slachtoffers van ongelukken, kan daar vanwege de privacy en omdat het om een jong persoon gaat slechts beperkt uitspraken over doen. In dit geval: behalve de mededeling dat het kind aanspreekbaar was, blijft verdere informatie uit.

Met rust laten

Dan kun je natuurlijk zelf onderzoek doen. Maar dat is niet vrij van overwegingen. Daarover schrijft de Raad voor de Journalistiek: 'Bij het benaderen van slachtoffers van ongevallen en rampen en hun nabestaanden behoren journalisten rekening te houden met het recht van betrokkenen om met rust te worden gelaten.'
Dat verklaart waarom het vervolg van ingrijpende gebeurtenissen lang niet altijd onze platforms haalt. Hoe graag we dat veelal zouden willen, juist ook om een hopelijk betere afloop te kunnen vertellen. Blijft staan dat we het nooit naar ieders smaak goed kunnen doen. Dat is en blijft vervelend, maar het kan niet anders. Maar weet in elk geval dat we er zorgvuldig en professioneel over nadenken, elke keer weer. En ja, ook dan kan het nog steeds fout gaan.
Hoofdredacteur Henk Ruijl bespreekt in deze rubriek actuele onderwerpen uit het nieuws van Omroep West. Uitleggen, toelichten, aangeven waar het beter had gemoeten en hoe zorgvuldig afwegingen zijn gemaakt. Een geregelde poging tot kritische zelfreflectie en transparant zijn.
Heb je vragen naar aanleiding van de berichtgeving van Omroep West? Een vraag, kritiek of een compliment? Neem dan contact op via henk.ruijl@omroepwest.nl