Waarom hebben darters een bijbaan terwijl ze tonnen verdienen?

Dirk van Duijvenbode
Dirk van Duijvenbode © PDC/Lawrence Lustig
REGIO - Wie een vluchtige blik op de Order of Merit (de wereldranglijst van darts) werpt, ziet duizelingwekkende bedragen op zich afkomen. Ondanks de grote sommen geld die ze verdienen, werken veel professionele darters naast hun sport. Zo kon Dirk van Duijvenbode uit 's-Gravenzande de afgelopen twee jaar 300.000 euro aan prijzengeld bijschrijven. Waarom hebben de meeste darters dan toch nog een baan naast hun sport? 'Je kunt niet tegen je hypotheek gooien.'
Naast zijn dartcarrière doet Van Duijvenbode de administratie bij een auberginekwekerij in het Westland. De 25-jarige Jeffrey de Zwaan die de bijnaam 'The Black Cobra' heeft, verdiende in al zijn jaren als profdarter maar liefst 420.000 euro. Toch werkt hij naast zijn sport als magazijnmedewerker bij een grote fabrikant voor scheepsmotoren.
'De meeste spelers uit de top 32 werken niet meer', vertelt dartkenner Jacques Nieuwlaat. 'Een aantal kiest er bewust voor om een ritme in hun leven te houden en Van Duijvenbode is er daar één van. Darten speelt zich over het algemeen 's avonds af. Als je 's avonds gespeeld hebt en nog even ontspant, is het snel 2.00 of 3.00 uur. Dan sta je pas om 11.00 uur weer naast je bed. Sommige mensen vinden het wel zo fijn om er een normaal dag- en nachtritme op na te houden en werken er dus nog gewoon bij.'

Werk zorgt voor zekerheid

Beide darters beamen dat. 'Toen ik nog niet werkte, was ik 's avonds tot laat op', zegt een eerlijke De Zwaan. 'Je doet dan eigenlijk niks meer en je gaat vaak de kroeg in. Ook voor de toernooien is het prettig dat je op tijd wakker bent. Die beginnen ook gewoon om 12.00 uur en op dat moment moet je fit zijn.'
'Sommige darters maken zich zorgen of ze de huur kunnen betalen'
Een ritme is volgens wandelende dartencyclopedie Nieuwlaat niet de enige reden dat darters werken. 'Voor sommige jongens helpt het echt en voor sommigen zou het denk ik écht helpen. Er komt een heleboel druk op te staan, als je alleen met darten je geld moet verdienen. Het dartersbestaan gaat gepaard met onzekerheden. Vooral als het een periode wat minder gaat en je wat lager op de wereldranglijst komt te staan. Je kunt niet tegen je hypotheek gooien, dat verlies je altijd. Als je te weinig zekerheid in je leven hebt naast het darten, kun je je niet genoeg focussen om vrij te gooien. Het darten moet eigenlijk een extraatje zijn. Dat kun je alleen maar als de overige omstandigheden goed georganiseerd zijn.'

Zonder werk geen wekker

Eén gemiste dubbel kan spelers – letterlijk – duur komen te staan, weet de dartsgoeroe uit Delft. 'Er zijn jongens die zo rond de zestigste plaats staan die zich alleen maar zorgen maken of ze de volgende maand nog wel de huur kunnen betalen. Zij staan natuurlijk onder immense druk te darten en dat gaat eigenlijk altijd fout.' Dat is dan ook de belangrijkste reden die Van Duijvenbode aanvoert waarom hij nog steeds actief is op de auberginekwekerij. 'Ik werk voor mijn vaste lasten, dan heb ik eigenlijk helemaal geen druk met darten om te moeten presteren.' De Zwaan is ook blij met de constructie die hij heeft. 'Ik krijg eigenlijk gewoon een vol salaris op basis van een contract van 36 uur. Daar werk ik niet al die uren voor.'
Dirk van Duijvenbode op de auberginekwekerij waar hij werkt
Dirk van Duijvenbode op de auberginekwekerij waar hij werkt © Dirk van Duijvenbode
Tijdens de coronatijd werkte Van Duijvenbode veelvuldig thuis. 'Ik trainde toen minder dan dat ik op werk deed (op zijn werk heeft Van Duijvenbode een oefenruimte, red.). De routines die ik daar had, had ik niet meer. Daarom blijf ik het werken er ook wel inhouden. Ik vind het echt niet vervelend. Ik werk een beetje van 7.30 uur tot 17.00 uur. Daarvan dart ik drie uur en werk ik daarnaast nog een uur of zes.'

'Zes uur per dag trainen is te veel'

De Zwaan spendeert voornamelijk de ochtenden in het magazijn. 'Als ik een dag werk, werk ik eigenlijk maar een halve dag. Ik begin 's ochtends en werk tot een uur of 12.00 of 13.00 uur en de rest van de dag train ik of op de zaak of bij Raymond van Barneveld.' De darters betwijfelen of ze beter zouden gaan gooien als ze stoppen met werken en zich fulltime op hun eigen spel kunnen focussen. 'Ik denk het niet, ook niet dat ik meer zou gaan trainen dan. Ik weet niet waar dat aan ligt', zegt 'Aubergenius', zoals de dartbijnaam van Van Duivenbode luidt, eerlijk. 'Je zet geen wekker meer, je komt uit je bed wanneer je wil. Ik vind het ritme belangrijk', stipt hij aan.
'Als je het over nettobedragen hebt, kun je beter gaan werken bij de McDonald's'
'Phil Taylor (zestienvoudig wereldkampioen, red.) zei vroeger altijd in interviews dat hij zes tot acht uur per dag trainde. Ik ben persoonlijk van mening dat dat te veel is per dag. Je spieren hebben ook rust nodig om goed te presteren. Als je dat blijft overbelasten, ga je blessures kweken en dat moet je zien te vermijden natuurlijk', vertelt De Zwaan.

Extra trainen richting een groot toernooi

Nieuwlaat is eenzelfde mening toebedeeld, danwel om een andere reden. 'Het is niet zo dat als je acht uur per dag gaat darten je ineens beter wordt dan wanneer je vier uur per dag traint. Zo werkt het niet', weet de commentator. 'De meeste uren maak je aan het begin van je carrière. Dan moet je nog echt beter worden. Op een gegeven moment heb je een bepaald niveau bereikt en gaat het vooral om bijhouden. De meesten hebben dan wel genoeg aan een uurtje of drie per dag, mits ze dat elke dag gedurende de week doen. Richting een groot toernooi ga je misschien wat meer trainen. Het heeft heel weinig zin om acht uur per dag te trainen, want je hoeft ook nooit acht uur achter elkaar te spelen in wedstrijdverband.' Zowel De Zwaan als Van Duijvenbode geven aan extra te trainen in de aanloop naar een groot toernooi.
Jeffrey de Zwaan voorafgaand aan een World Matchplay-partij in 2019
Jeffrey de Zwaan voorafgaand aan een World Matchplay-partij in 2019 © Orange Pictures
Maar wat houden darters over aan het spelletje zelf? Navraag bij het trio leert dat dartbond PDC, nog vóór uitbetaling van het prijzengeld, direct twintig procent inhoudt. 'De Britse belastingdienst wil er wel een stukje van hebben, omdat je in Engeland werkt', vertelt Nieuwlaat. Daarnaast gaat twee procent van het bedrag naar de spelersvakbond. De darters krijgen 78 procent van het gewonnen bedrag op hun rekening gestort. Daarmee zijn zij qua kosten nog lang niet klaar. De meeste darters staan een percentage tussen de tien en vijftig procent af aan hun management. Tot slot komt ook de Nederlandse fiscus nog langs. De torenhoge bedragen die online overal te vinden zijn, geven dus geen juiste weerspiegeling van het te ontvangen nettobedrag.

'Vijftig procent naar management'

'Vijftig procent van het prijzengeld dat ik verdien gaat naar mijn management', reageert de openhartige De Zwaan. 'Als je het over nettobedragen hebt, kun je beter gaan werken bij de McDonald's: dan verdien je nog meer', stelt hij gekscherend. 'Ik zit niet op vijftig procent, maar ga ook niet zeggen wat mijn deal wel is', aldus Van Duijvenbode.
Vervolgens schetst 'Aubergenius' een hypothetisch voorbeeld. 'Als iemand het WK wint en een half miljoen krijgt, wees maar blij als je er de helft van overhoudt. Je betaalt dan natuurlijk het hoogste belastingtarief. De Engelse belastingdienst en je management pakken allebei een ton en de spelersvakbond pakt tienduizend. Dan heb je nog maar een kleine drie ton over. Snap je? Het geeft helemaal niet. Het zijn nog steeds hele mooie bedragen. Maar niet zo mooi als men denkt', vertelt hij.

Weekenden in het buitenland

'Bij beginnende darters zie je vaak dat ze een vrij hoog percentage van hun prijzengeld moeten teruggeven aan hun investeerders', vult Nieuwlaat aan 'Maar hoe langer je speelt en hoe hoger je op de wereldranglijst staat, hoe lager dat percentage wordt. Maar daar staan natuurlijk ook weer inkomsten tegenover die zo'n manager regelt.'
Nagenoeg alle darters zijn aangesloten bij een management. Zij zijn de belangenbehartigers van de spelers en dekken de kosten die voor het profbestaan moeten worden gemaakt. Aangezien de speelkalender van de PDC uitpuilt, is het gebruikelijk dat de darters drie tot vier weekenden per maand in het buitenland verblijven. Die tripjes zijn kostbaar. 'Ik heb mijn management en mijn sponsoren die alles bekostigen', vertelt De Zwaan. 'Van eten en drinken tot de vlucht en het hotel; alles wordt betaald. Ik ga zonder zorgen naar een toernooi toe.' Van Duijvenbode bevindt zich in een soortgelijke situatie, maar plaatst wel een kanttekening. 'Indirect betaal je het natuurlijk zelf, omdat je zelf een percentage aan hen afdraagt.'

De befaamde gesponsorde studioshirtjes

Veel spelers die tussen de veertigste en zestigste plek op de wereldranglijst staan hebben dan ook moeite om rond te komen. 'Als je net top vijftig staat en je hebt nog geen goede sponsors, dan wordt het lastig om ervan te leven', stelt 'Aubergenius' vast. 'Een sponsor kan in principe alles goed maken. Er zijn ook darters die sponsoren hebben die ze gewoon een salaris geven. Die gaan niet werken. Dat kan ik me allemaal voorstellen', vervolgt hij. 'Als je zo rond de vijftigduizend pond aan verdiensten zit, sta je niet op alle televisietoernooien (meest lucratieve toernooien red.)', vult Nieuwlaat aan. 'Dan ben je zeker vijftien- tot twintigduizend pond per jaar kwijt aan reis- en verblijfkosten.'
Hagenaar Roland Scholten met de befaamde truisponsor
Hagenaar Roland Scholten met de befaamde truisponsor © RTL
Een andere bron van inkomsten voor darters zijn de analyses bij dartwedstrijden. Analisten die in tv-studio's zitten met een overhemd of trui voorzien van shirtsponsoring is een fenomeen dat onlosmakelijk met het Nederlandse darts verbonden is. De hamvraag: wat brengt zo'n gesponsord shirt op? 'Ik ga nooit op bedragen in, dat vind ik niet netjes', zegt Van Duijvenbode. 'Ik kan zeker een indicatie geven, maar ook wat anderen ervoor krijgen houd ik voor me. Het zal in ieder geval niet tienduizend euro per uitzending zijn. Het zijn leuke bedragen.'

Een analist pakt 1250 euro

De Zwaan wil daarentegen wél een tipje van de sluier oplichten. 'Dat verschilt per persoon. Ik wil overigens niet iemand zijn verdiensten verklappen. Het kan wel zo zijn dat analisten voor wat er op hun borst staat tussen de 250 euro en 500 euro krijgen per uitzending', aldus 'The Black Cobra'.
De Zwaan wil ook wel kwijt wat het oplevert om aan tafel te schuiven bij een dartsuitzending. 'Ik weet van iemand dat hij per uitzending 1250 euro krijgt. Maar ook dat verschilt per persoon. Je hebt bepaalde gradaties. Van Barneveld is een publiekslieveling. Als je darten in Nederland zegt, zeg je Van Barneveld of Van Gerwen. Die zal veel meer krijgen voor zo'n uitzending dan iemand anders.'

'We hebben niet te klagen'

Naast het analyseren van wedstrijden geven darters ook geregeld demonstraties. 'Dat was natuurlijk helemaal nul de afgelopen twee jaar, maar dat trekt nu ook weer aan', vertelt Van Duijvenbode. 'Daarnaast heb je ook nog je sponsors die je bijstaan. Voor het materiaal heb je natuurlijk je sponsor. We hebben helemaal geen klagen', benadrukt de man uit 's-Gravenzande.
Jacques Nieuwlaat tijdens de Dutch Darts Masters in 2018
Jacques Nieuwlaat tijdens de Dutch Darts Masters in 2018 © Orange Pictures
De Zwaan zakte in de afgelopen twee jaar van plek twintig op de ranglijst naar de 46ste plaats. Dat betekent een grote derving van inkomsten. In 2020 gooide hij nog ruim twee ton bij elkaar, bedragen waar hij nu alleen nog maar van kan dromen. 'Het is mentaal heel erg moeilijk. Ook omdat ik weet wat ik kan en welk niveau ik kan halen en weet wat ik van mezelf kan verwachten. Dat je je eigen niveau eigenlijk niet meer haalt. Dat is heel erg frustrerend, ook omdat de resultaten uitblijven. Je merkt aan jezelf dat je er mentaal aan onderdoor gaat, het sloopt je werkelijk. Soms moet je dat opzijzetten, maar dat is heel moeilijk. Ook omdat je weet dat je veel beter kan.'

'Een keer wereldkampioen'

Al langere tijd heeft De Zwaan last van een slepende schouderblessure die hem achtervolgt. 'Ik heb een haptonoom en een fysiotherapeut die tevens osteopaat is. Ik hoop eigenlijk dat het met rust herstelt. Mocht het toch tot een operatie komen, dan is het niet anders. Dan gaan we daarna kijken wat er eventueel mogelijk is en wat we kunnen doen', legt hij uit.
Volgens De Zwaan moet hij eerst helemaal pijnvrij zijn, voordat de weg terug naar boven kan worden gevonden. 'Dat is eigenlijk wat mij heel erg belemmert. Ik heb mijn goede resultaten niet kunnen verdedigen. Dat is de grootste reden dat ik zo gezakt ben. Tel daar die schouderblessure bij op en dan is het dubbel', verklaart hij. 'Als ik pijnvrij ben en ik kan gewoon mijn pijltje gooien, dan weet ik zeker dat ik gewoon top zestien-materiaal ben, misschien wel top acht. En ook zeker een keer een wereldtitel is mogelijk. Ik weet dat ik dat kan. Dan is het heel erg knokken tegen mezelf om niet te zeggen: oké jongens, ik ben er klaar mee. Ik leg mijn pijlen neer.'

'Probleem zit bij De Zwaan zelf'

Nieuwlaat begrijpt de situatie waarin de Leidschendammer zich bevindt volledig. 'Sinds die blessure is hij nooit meer hetzelfde geweest. Darters zijn over het algemene gevoelige mensen. Zij kweken zelfvertrouwen door wedstrijden te winnen. Op dit moment wint hij niet, dus dan daalt zijn zelfvertrouwen iedere week. Talent heeft hij zat. Dat is het probleem niet. Hij komt op dit moment tekort op het mentale vlak. Die knop moet hij een keer om weten te draaien. Misschien zelf of met hulp. Maar uiteindelijk zit het probleem echt bij hem zelf', zegt de Delftenaar.