Sport

Brand in het Zuiderpark 40 jaar geleden: supporters steken stadion in de fik als protest

Twee ADO-fans op de puinhopen van de net afgebrande tribune
Twee ADO-fans op de puinhopen van de net afgebrande tribune © Haags gemeentearchief
DEN HAAG - De eerste degradatie in het profvoetbal komt in de lente van 1982 voor FC Den Haag steeds dichterbij. Tijd voor actie, denken vier supporters na een verloren wedstrijd tegen Haarlem: het bestuur moet maar eens worden wakker geschud. En hoe: in de nacht van zaterdag 3 op zondag 4 april gaat de houten Eretribune van het Zuiderpark in vlammen op.
Het seizoen 1981/1982 verloopt dramatisch voor FC Den Haag. De selectie komt tekort voor de eredivisie. Routiniers als Joop Korevaar, Simon van Vliet en Lex Schoenmaker zitten ver in de herfst van hun carrière. De talenten van de club kunnen niet mee op het niveau. Daarnaast wordt er een seizoen lang door de supporters om het hoofd van de 'luie en arrogante' trainer Martin van Vianen gevraagd. Op 4 februari 1982 komt dat moment: Den Haag staat zeventiende en voorzitter Pieter den Dulk stuurt de voormalig doelman de laan uit. Zijn opvolger is de Amsterdammer Cor van der Hart.
Dan zijn er gedurende het seizoen al een paar opmerkelijke incidenten geweest. Zo is de thuiswedstrijd tegen FC Utrecht in november gestaakt, omdat er twee bommen op het veld worden gegooid. Ook keert verloren zoon Aad Mansveld in december terug na een verblijf van vier maanden bij FC Utrecht. Hij kan niet aarden in de Domstad en Van Vianen wil hem erbij hebben in de degradatiestrijd. Opvallend, want Mansveld heeft harde woorden aan het adres van zijn nieuwe trainer gebezigd. 'Hij zou niet eens naast mij op de bank mogen zitten als assistent-trainer bij Laakkwartier', zegt 'Aadsjuh' over zijn voormalig ploeggenoot. Mansveld is naast profvoetballer ook trainer van de amateurclub.

Trainer legt zich neer bij degradatie

Na een ontluisterende nederlaag tegen Ajax (9-1), is de thuiswedstrijd tegen MVV op 27 maart het duel om leven of dood. Als de kraker tegen de concurrent uit Limburg niet gewonnen wordt, dan is FC Den Haag zo goed als gedegradeerd. Om zoveel mogelijk steun te krijgen is het duel gratis toegankelijk, zodat het team zoveel mogelijk support krijgt. Het helpt niet. Na negentig minuten staat het 0-0. Volgens Van der Hart konden zijn spelers niet beter 'omdat de echte kwaliteit ontbreekt'. De trainer heeft zich bij een niveau lager neergelegd. Alleen de fans niet.
Het gelijkspel is de aanleiding voor een week vol onrust met als dieptepunt de wedstrijd tegen Haarlem. Ten eerste komt clubtopscorer Nicky Morgan terug in de Residentie. Hij wordt gehuurd van West Ham United, maar die club wil hem terug. Engelsman Morgan gaat halverwege maart terug naar zijn geboorteland om voor West Ham te spelen. Dat zal niet gebeuren.

Dreigbrieven en een pamflet

Er volgt een getouwtrek tussen de FA en KNVB. Na twee weken in Londen beslist de UEFA in het voordeel van de Nederlandse voetbalbond en de Haagse club: de Engelsman moet het seizoen afmaken in de Hofstad. De zo gemiste doelpunten tijdens de belangrijkste fase van de competitie keren terug in het Zuiderpark: alleen te laat.
Ondertussen krijgen bestuursleden dreigbrieven thuisgestuurd en worden de ruiten van hun huis ingegooid. Ook wordt er een pamflet opgehangen op het raam van de administratie van de Haagse club. Daarin wordt met acties gedreigd. Ook gaat er nog eens een bouwkeet de fik in. De wedstrijd tegen Haarlem moet dan nog beginnen.

Roemloos afscheid clubiconen

Haarlem, met onder andere Ruud Gullit in de gelederen, speelt FC Den Haag die avond helemaal zoek. Al snel staat de Haagse club achter en het publiek op Midden-Noord gaat zich roeren. Er wordt gevochten met de ME en twee supporters weten zich door een linie heen te slaan. Het duo gaat richting de eretribune, waar ze voorzitter Den Dulk uitschelden. Ondertussen worden er in het stadion vlaggen in de hens gestoken.
Op het veld speelt zich een sportief drama af. Twee clubiconen nemen roemloos afscheid. In de rust worden zowel Mansveld als Schoenmaker gewisseld. De eerste helft tegen Haarlem zouden de laatste minuten zijn voor het duo in Haagse dienst. Een dag later geef trainer Van der Hart te kennen dat ze voor het restant van de competitie niet meer nodig zijn. Twee iconen van het Haagse voetbal worden op een aprilavond bij het grofvuil gezet. Een gebeurtenis die veel meer aandacht had gekregen als er niet iets anders zou zijn gebeurd.

Doorzakken in de kroeg

De wedstrijd gaat uiteindelijk met 4-0 verloren en dat maakt de supporters woedend. Ze gooien de ruiten in van het spelershome en de bestuurskamers. Ook wordt rond 23.00 uur de brandweer gebeld dat het Zuiderpark in de fik staat. Met zwaailichten wordt er door de hulpdiensten richting het stadion gereden, alleen ze komen vooralsnog voor een loos alarm.
Het journaalitem over de brand:
Dat is om 02.00 uur wel anders. Na de wedstrijd zakken vijf supporters door in de kroeg en daar wordt het plan opgevat om maar eens de daad bij het woord te voegen. Met de nodige pinten in de mik worden er twee emmers benzine gehaald. De brandstof wordt door vier man over de bestuursplaatsen en het hout van de tribune gegooid. De vijfde supporter staat op wacht. Niet veel later staat het stadion in lichterlaaie.

Anonieme woordvoerder

Bij aankomst ziet de brandweer meteen dat het vuur is aangestoken. Zoveel verschillende brandhaarden, dat komt niet door kortsluiting of iets dergelijks. Er is weinig te verrichten tegen de vuurzee die het vijftal heeft veroorzaakt en de eretribune wordt die nacht in as gelegd. Een dag later wordt nog eens bevestigd dat de brand is aangestoken. Een anonieme woordvoerder belt namens de supportersgroeperingen 'Midden-Noord' en 'Hague City' en eist de brand op 'uit wraak voor de slechte resultaten'.
De schade aan het stadion wordt beraamd op anderhalf miljoen gulden. De verantwoordelijken worden al snel van hun bed gelicht en blijken allemaal een soortgelijk profiel te hebben. Rond de twintig jaar, afkomstig uit de Schilderswijk en op een na zitten ze zonder werk. 'Verveling' wordt door de advocaten als reden van de brand aangedragen.

Celstraf en eerste divisie

Ze krijgen op 12 augustus 1982 celstraffen van negen tot veertien maanden te horen van de rechter. Geen eerste divisie-voetbal, maar vier muren tijdens het seizoen 1983/1984 voor het vijftal. Een week nadat de rechter uitspraak doet, trapt ADO op het tweede voetbalniveau van Nederland af tegen Vitesse. Op de plek waar eerst de hoofdtribune staat, is nu een gapend gat te zien. Of zoals de latere voorzitter Dé Stoop zal zeggen: 'een holle kies in het Zuiderpark.'
Die holle kies wordt pas vier jaar later gevuld. Een multifunctionele tribune wordt gebouwd en onder de zitplaatsen vestigen zich een restaurant, biljartvereniging en een dartcentrum, dat wordt bestierd door de latere topdarter Roland Scholten. Als de Haagse sportwethouder Piet Vink in april 1986 de nieuwe tribune eindelijk opent, stevent een ongeslagen FC Den Haag in de eerste divisie af op een kampioenschap. De magere jaren zonder hoofdtribune, worden voor even ingeruild voor vette jaren met een hoofdtribune.