Cricket verandert langzaam: gekleurde kleding, nieuwe doelgroepen en kortere speeltijd

Het Haagse HCC is 49-voudig Nederlands kampioen cricket
Het Haagse HCC is 49-voudig Nederlands kampioen cricket © KNCB
DEN HAAG - De finale om de Nederlandse crickettitel gaat tussen VCC uit Voorburg en het Haagse HCC. De 129 finales hiervoor leverden bijna altijd een kampioen uit de Randstad op van een club die traditioneel kan worden genoemd. De Nederlandse cricketbond (KNCB) wil graag af van het etiket elitaire sport, zoals cricket vaak wordt gezien. Maar hoe doe je dat als club en hoe werf je nieuwe leden buiten je vertrouwde omgeving?
Een overzichtskaartje uit 2021, met alle verenigingen van de Nederlandse Cricketbond (KNCB), geeft een goed beeld over waar de sport zich heeft genesteld. Er zijn 45 verenigingen bij de KNCB aangesloten. Slechts op tien plekken buiten de Randstad wordt er geslagen en gebowld. Daarnaast zijn de verenigingen voornamelijk te vinden in twee soorten plaatsen. Steden met een maatschappelijke bovenlaag waar men eind negentiende eeuw ging sporten zoals Den Haag, Amsterdam of Haarlem en dorpen als Wassenaar en Bloemendaal.
Het aantal leden van de KNCB is de afgelopen jaren vrij stabiel volgens de gegevens van NOC*NSF. Het aantal Nederlanders dat de sport beoefent hangt rond de vijfduizend. Toch zijn er wel veranderingen in de ledensamenstelling te bespeuren, meent HCC-voorzitter Jan Nuijten. 'Natuurlijk wordt het vooral in de Randstad gespeeld. Al zijn er daarbuiten wel nieuwe initiatieven zoals in Eindhoven. Ook zijn er clubs bijgekomen met leden van Aziatische origine, bijvoorbeeld Punjab uit Rotterdam of Dosti uit Amsterdam.'
Cricket is een van de oudste verenigingssporten van Nederland. Rond 1875 werd er in bijvoorbeeld Leiden en Amsterdam al in teams gespeeld. Al snel daarna barstte er een strijd om de landstitel los, die uiteindelijk slechts drie keer een niet-Randstedelijke winnaar opleverde. In 1918 ging de titel naar Britse militairen die hier waren geïnterneerd tijdens de Eerste Wereldoorlog. De andere twee kampioenschappen waren in 1939 voor P.W. (Prinses Wilhelmina) uit Enschede en het Deventerse Koninklijke UD mocht zich in 1990 Nederlands beste noemen.
Dat is niet de enige verandering die Nuijten de laatste jaren heeft gezien. Ook een steeds populairder wordende nieuwe speelvorm is belangrijk. De finale die zaterdag wordt gespeeld, zal worden afgewerkt in een oude vorm en begint om 11.00 uur. Nadat er een lunch wordt genuttigd is de wedstrijd waarschijnlijk rond 18.30 afgelopen.
Cricket is daarmee niet een sport die je even op een middagje doet tussen het grasmaaien en borrelen door. 'De kortere T20-variant wordt steeds populairder', weet de voorzitter van de 49-voudig landskampioen. 'Ik noem het de twee-keer-vijf-kwartier-variant. Je speelt twintig overs in plaats van de vijftig bij een normale wedstrijd. Die twintig kun je in een avond spelen.'

Voetbal en hockey

Dat zal voornamelijk een zomeravond zijn, want cricket is in Nederland een sport die van oudsher tussen mei en september wordt gespeeld. Tussen 1875 en 1900 kreeg cricket steeds meer voet aan de grond en ontstonden clubs als het Delftse Concordia of het Goudse Olympia. De sportieve jongelingen zochten echter ook een sport die ze in de herfst en lente konden beoefenen.
Dat werd voetbal en in mindere mate hockey. Sporten die tegenwoordig razend populair zijn, maar voort zijn gekomen als tijdverdrijf van de cricketers. Zo bestaan de cricketers van HCC sinds 1878 en kwam daar in 1883 de bekende voetbalclub HVV uit voort. Samen vormen ze nog steeds dezelfde vereniging die officieel Kon. HC&VV heet. Andere clubs hebben door de jaren heen hun cricketafdeling afgestoten en zijn alleen met voetbal doorgegaan.

'Combinatie is leuk'

Juist van de hockey- en voetbalcompetities heeft HCC tegenwoordig last. 'Doordat die competities tegenwoordig langer doorgaan, hebben mensen geen tijd om een volledig cricketseizoen te spelen. Terwijl die combinatie juist heel erg leuk is. Je bent als speler het hele jaar aan de club verbonden. Ik vond dat vroeger als jongetje geweldig. Een ander nadeel van het langer doorlopen van de voetbal- en hockeycompetitie, is dat cricketclubs die accommodaties delen, minder vaak gebruik kunnen maken van de velden.'
Sowieso kan HCC zich jaarlijks opmaken voor verse aanwas. Iets wat de voorzitter ook ziet bij andere clubs met oude wortels. 'Die verenigingen hebben een goede basis waarbij er genoeg nieuwe mensen komen en ook blijven plakken. Al moet je wel steeds meer moeite doen om mensen te behouden. Net als bij voetbal gaan gaan er bij spelers rond de zestien jaar ook andere interesses spelen. Mensen binden zich daarnaast minder aan de club. Dus het is een belangrijke taak om ze toch vast te houden.'

'Meisjes overhalen'

Wel blijft de voetbaltak voor HCC de belangrijkste bron van nieuwe spelers. 'We geven proeftrainingen, jeugdleden mogen in hun eerste jaar gratis cricket spelen. We leggen de drempel expres heel laag. Ook gaan we scholen en hockeyclubs langs. Dat laatste vooral om meisjes proberen over te halen.'
Want daar ligt ook nog een achterland dat ontgonnen kan worden. In samenhang met de leidraad van de KNCB probeert HCC ook vrouwen te bewegen om het bat op te pakken. Want het is vooral een sport die wordt beoefend door mannen. 'We moeten de sport steeds breder bekend maken', noemt Nuijten dan ook een van de punten waarvoor hij strijdt.

Nederland op het WK

Wellicht kan het Nederlands team meehelpen aan die missie. Cricket is na voetbal de grootste sport ter wereld en in oktober neemt Oranje het op tegen de beste landen op het WK in India. 'Je kunt zeggen dat de basis in Nederland gewoon goed is. Natuurlijk, het team kent veel spelers die bijvoorbeeld net niet goed genoeg zijn voor Australië en daarom voor Nederland kiezen. Toch hebben onze topspelers wel invloed. Ze zijn heel benaderbaar en een aantal traint en coacht de jeugd.'
Die makkelijke omgang met elkaar is volgens Nuijten een van de belangrijkste pijlers van cricket. Doordat de cricketwereld redelijk klein is, kennen veel mensen elkaar. 'Men gaat heel sportief met elkaar om. Respect voor de scheidsrechter en tegenstander is heel belangrijk. Tijdens de lange wedstrijden wordt er samen met de opponent geluncht en naderhand wordt er samen een drankje gedaan.'

Kleding gekleurd

Als laatste punt in de strijd om nieuwe leden, noemt de HCC'er nog een opvallend detail. 'Steeds vaker is de kleding gekleurd in plaats van alleen wit. Dat spreekt de jeugd meer aan. Herken je het team ook beter. Sommigen vinden het niet kunnen, maar het hoort bij de modernisering van de sport.'