Willem van Hanegem voetbalde in Delft: 'Heb de kleedkamers van DHC nog opgeknapt'

Willem van Hanegem als Xerxes-speler in duel met Wim Jansen van Feyenoord
Willem van Hanegem als Xerxes-speler in duel met Wim Jansen van Feyenoord © ANP
DELFT - Willem van Hanegem is dinsdag tachtig jaar geworden. Als voetballer groeide hij door zijn prestaties met Feyenoord en het Nederlands elftal uit tot een legende. De basis daarvoor werd gelegd in Delft, waar hij in het seizoen 1967/1968 in het shirt van fusieclub Xerxes/DHC eredivisievoetbal speelde.
Dit verhaal is eerder gepubliceerd op 7 juli 2019. Vanwege de tachtigste verjaardag van Willem van Hanegem deze dinsdag brengen we dit artikel weer onder de aandacht.
Toen de definitieve topscorerslijst in mei 1968 werd opgemaakt, nam Willem van Hanegem de tweede plaats in achter Feyenoord-spits Ove Kindvall. Maar liefst 26 doelpunten scoorde de aanvallende middenvelder voor Xerxes/DHC. Een bijzonder aantal als je bedenkt dat de rest van zijn teamgenoten samen tot negentien doelpunten kwam. De geboren Zeeuw schoot zijn club eigenhandig naar de zevende plek in de eredivisie.
Die doelpuntenproductie kwam voor een groot gedeelte tot stand op het huidige Sportpark Brasserskade. Daar kun je tegenwoordig de resten nog zien van het roemruchte voetbalverleden van DHC. Dertien jaar lang werd er betaald voetbal gespeeld, alleen het laatste seizoen op het hoogste niveau. Daar was wel een fusie met het noodlijdende Rotterdamse Xerxes voor nodig. Een samensmelting die binnen een maand was beklonken.

Steenrijke Volkswagen-dealer

Xerxes was voor het seizoen 1967/1968 al een eredivisionist. Wel een club die met toeschouwerstekorten kampte en in het stadion van stadsgenoot Sparta de thuiswedstrijden afwerkte. Daarnaast had de club ook enorme schulden. Er was maar één oplossing voor de 'Zebra's': samengaan met een andere club.
Grote initiator achter de fusie met DHC was Xerxes-voorzitter Piet Hoogenboom. De steenrijke Volkswagen-dealer had een jaar eerder Willem van Hanegem overgenomen van het Utrechtse Velox. Tachtigduizend euro telde hij neer voor de middenvelder die toen ook als aanvaller uit de voeten kon.

Twee uur te laat

De presentatie van Van Hanegem voor de pers was kenmerkend. De man, die later als 'de Kromme' door het leven zou gaan, kwam twee uur te laat. 'Wat is nu twee uur op een contract van twee jaar', zei hij daarover smalend.
Het eredivisieseizoen 1967/1968 was een vooraankondiging van een nieuw hoofdstuk in het Nederlandse voetbal. Voetbal dat weldra de wereld zou veroveren. Alleen al de topscorerslijst laat de nostalgisch ingestelde liefhebber watertanden. De eerdergenoemde Kindvall, maar ook Johan Cruijff, Willy van der Kuijlen, Ruud Geels, Lex Schoenmaker en Dick van Dijk eindigden dat jaar in de dubbele cijfers.

Ab Fafié, Hans Dorjee, Rob Jacobs

In dat voetbaljaar deed fusieclub Xerxes/DHC het opmerkelijk goed tussen gelouterde ploegen als Ajax, Feyenoord, Sparta en ADO. Het elftal had dan ook genoeg kwaliteit. Naast Van Hanegem stonden ook doelman Eddy Treijtel, verdedigers Ab Fafié, Hans Dorjee, Rob Jacobs en middenvelder Reinier 'Beertje' Kreijermaat onder contract in Delft. Trainer van het geheel was Kurt Linder.
De Duitser werd na het seizoen in Delft trainer van PSV en wilde Van Hanegem meenemen. Die had geen zin in een Brabants avontuur. 'Die man liet je lopen, lópen! Ik kreeg pijn in mijn hoofd van die man', zou hij jaren later over de trainingen van Linder zeggen. Wat enigszins tegenstrijdig is met wat hij na afloop van het seizoen zei over zijn trainer in Delft. 'Wat een prachtige trainer. Ik heb grote bewondering voor wat hij bij Xerxes/DHC heeft gedaan, met toch heus niet zo geweldig materiaal.'
Willem van Hanegem
Willem van Hanegem © ANP
Bijna dagelijks pakte Van Hanegem de trein vanuit Utrecht naar Delft, een rijbewijs had hij niet. Het was zijn eerste jaar als fullprof. Dat hield niet in dat hij de hele dag aan voetbal kon besteden. Hij moest dingen bij de club doen, of voor hoofdsponsor Hoogenboom.
'In Delft heb ik de kleedkamers nog mee opgeknapt', zegt hij tegen het AD over die tijd. 'De tegeltjes van de muren geslagen en daarna de boel aangesmeerd.' Of over zijn werk in het autobedrijf van Hoogenboom: 'Dat hield al snel op omdat ik iedereen van het werk hield. Ik was daar niet serieus genoeg voor. Voor mij telde alleen het voetbal.'

'Wim Hanegem scoort drie gave doelpunten'

Trainingen liet Van Hanegem nog wel eens schieten. Dan zei hij tegen trainer Linder: 'Die rare Hans Dorjee is mij zomaar vergeten op te halen van het station.' In het weekend, als het er echt om ging, was 'de Kromme' de spil waar het team om draaide.
De krantenkoppen uit die jaren spreken boekdelen: 'Xerxes/DHC dolblij met overwinning op Feijenoord', 'Wim Hanegem matchwinner', 'Xerxes/DHC wint: Wim Hanegem scoort drie gave doelpunten' en 'Hanegem velt Telstar'. Het zijn de jaren dat Feijenoord nog met ij werd geschreven en dat Willem van Hanegem in de kranten als Wim Hanegem door het leven ging.
Xerxes in het seizoen 1966/1967
Xerxes in het seizoen 1966/1967 © Nationaal Archief
Door zijn goede spel zou hij uiteindelijk een transfer naar Rotterdam afdwingen. Ajax en Feyenoord waren de topclubs van Nederland eind jaren zestig. Al in maart 1968 klopte Feyenoord op de deur van voorzitter Hoogenboom. Ook Ajax zag iets in de diensten van Van Hanegem. De landskampioen van dat jaar staakte de onderhandelingen nadat trainer Rinus Michels de middenvelder 'te eenzijdig en te traag' noemde.
Uiteindelijk was de overgang op 10 mei 1968 rond. Samen met doelman Treijtel maakte Van Hanegem de overstap naar Rotterdam-Zuid. Dat er twee maanden tussen de eerste geruchten en de daadwerkelijke transfer zaten, had een reden. Feyenoord was namelijk ook in gesprek om heel de club Xerxes/DHC te kopen. Zover kwam het uiteindelijk niet.

Alle spelers verkocht

Wel zag voorzitter en eigenaar Hoogenboom in dat zijn speeltje niet meer rendabel was. Xerxes/DHC, liggend tussen populaire clubs als ADO, Holland Sport, Sparta en Feyenoord, trok weinig bezoekers en de schulden stapelden zich op. Er werden fusies geopperd, maar uiteindelijk koos Hoogenboom voor een verkoop van alle spelers om de deuren vervolgens te sluiten. Het was na één seizoen gedaan met eredivisievoetbal in Delft.
Van Hanegem was ondertussen door zijn goede prestaties door bondscoach George Kessler opgeroepen voor het Nederlands elftal. Samen met Rob Rensenbrink maakte hij op 30 mei 1968 zijn debuut tijdens een doelpuntloos gelijkspel tegen Schotland. In de kranten werd het spel tijdens zijn optreden 'te traag' genoemd. Een euvel dat hem vaak zou blijven achtervolgen gedurende zijn carrière.

Beste interland van het seizoen

Een week later mocht hij toch weer opdraven. Dit keer tegen Roemenië. Ook nu stond na negentig minuten de brilstand op het scorebord. Alleen werd de interland door kranten geroemd als de beste van het seizoen 1967/1968, met de 24-jarige Van Hanegem in een hoofdrol.