'Pijn' om vertrek en aandacht voor zieke Jade in nieuwjaarsspeeches burgemeesters
12 januari 2025, 12:00 • Aangepast 12 januari 2025, 13:05 • 6 minuten leestijd
REGIO - Polarisatie onder inwoners, zorgen over oorlog en ook de zoektocht naar verbinding: het zijn zaken waar de burgemeesters van de grootste steden in onze regio veel aandacht voor hebben in hun nieuwjaarstoespraken. Voor burgemeester Spies (Alphen aan den Rijn) en Heijkoop (Leiden) was het een bijzondere: het was respectievelijk hun laatste en eerste speech. In het Westland was er aandacht voor de ongeneeslijk zieke Jade.
Er werd teruggekeken op het afgelopen jaar en vooruit gekeken op het komende jaar. Voor de Alphense burgemeester Liesbeth Spies was dat dus voor het laatst.
'Ik heb altijd tegen iedereen gezegd: je moet gaan op het moment dat het bij jou en bij de ander nog pijn doet. En die pijn voel ik', vertelde zij tijdens haar speech. Volgende week dinsdag vertrekt Spies officieel - na tien jaar dienst - als burgemeester van Alphen aan den Rijn.
Voor haar is het een periode waarin ze terug kijkt op 'mooie momenten' en 'heftige gebeurtenissen'. Ze denkt daarbij aan de val van de brug in de Hooftstraat en 'lelijke veiligheidsincidenten' door de jaren heen.
'Je kunt het ook nooit iedereen naar de zin maken. Als burgemeester sta je altijd 'aan', ook als je boodschappen doet, op de fiets zit of als je in het weekend toch weer een net pak aan moet omdat je ergens wordt verwacht.'
'U hebt gemaakt dat ik me welkom voelde en me vrij voelde om dit ambt op mijn manier zo goed mogelijk in te vullen', vertelt Spies in haar toespraak.
Verkeerde kant op gestuurd
Waar het voor de een de laatste is, mag de ander de nieuwjaarstoespraak voor het eerst doen. Dat deed de Leidse burgemeester Peter Heijkoop dit jaar in de Pieterskerk. 'Ik werd gastvrij onthaald en door de Leidenaren met raad en daad bijgestaan. Ook al ging dat ook wel eens mis', zegt hij met een knipoog.
'Tijdens het Leidens Ontzet werd ik op zoek naar een plek net buiten de binnenstad finaal de verkeerde kant op gestuurd door iemand die misschien een bakkie te veel op had. Maar ik moet zeggen, hij deed dat wel op een vriendelijke en behulpzame manier.'
'De buurt waar ik terecht kwam, leverde weer leuke gesprekken op met inwoners. In het onverwachte schuilt vaak een mooie ontmoeting', vertelt de Leidse burgemeester over zijn ontvangst in de stad. Maar ook hij ziet echter dat polarisatie aan de orde van de dag is.
'Die ontmoeting is misschien wel belangrijker dan ooit', vertelt Heijkoop. 'Want ook in Leiden ligt verdeeldheid op de loer, tussen praktisch en theoretisch opgeleiden, tussen welvarende en minder welvarende inwoners, tussen binnenstadbewoners en buitenwijkers.'
'Het is belangrijk om uit onze eigen bubbels van collega's, buurt of jaarclub te stappen en elkaar te blijven opzoeken. Zo geef je vorm aan de stad die we samen zijn.'
Ongeneeslijk zieke Jade als inspiratie
Voor burgemeester Bouke Arends was de ongeneeslijk zieke Jade Kops, die het afgelopen jaar een koninklijke onderscheiding kreeg, degene die op hem een diepe op hem achter liet. 'Ze zet zich, ondanks haar ziekte, juist in voor anderen, voor lotgenoten.'
'Hare Majesteit de koningin is afgelopen november bij Jade thuis op bezoek geweest om haar een hart onder de riem te steken. Ik mocht daarbij aanwezig zijn en vond dit bezoek ongelooflijk bijzonder.'
'Het is een bijzonder eerbetoon aan Jade, die heeft laten zien dat hoop en inzet een mens ver kunnen brengen. En bovendien, op momenten waarop de hoop het moest afleggen tegen bewaarheid geworden vrees, de gave van onbaatzuchtigheid heeft getoond.'
Arends hoopt dan ook dat zij als een inspiratie kan dienen. 'Laat ons in 2025 niet tegenover elkaar, maar naast elkaar staan. Laat ons naar elkaar omzien, onbaatzuchtig, en hoop en inzet tonen', besloot Arends tijdens zijn nieuwjaarsspeech in theater De Naald.
Vrede en veiligheid niet vanzelfsprekend
Ook het einde van de Tweede Wereldoorlog heeft een stevige plaats gekregen in de nieuwjaarsspeeches van de burgemeesters van Leiden, Gouda, Alphen aan den Rijn, Westland en Zoetermeer.
Dit jaar wordt namelijk tachtig jaar vrijheid gevierd in Nederland, na de Tweede Wereldoorlog. In Alphen aan den Rijn waren de kleuren in de zaal zelfs speciaal rood, wit en blauw en werd muziek gespeeld die rond de bevrijding in 1945 werd gedraaid.
'Helaas is vrijheid en veiligheid niet meer zo vanzelfsprekend als we bijna tachtig jaar dachten. We kunnen niet meer echt zeggen dat wij van na de oorlog zijn', vertelt de Zoetermeerse burgemeester Bezuijen daarover.
'Omdat het belangrijk is om ons te realiseren dat we, hoewel de oorlog gevaarlijk dichtbij komt en we zelfs van onze nieuwe NAVO-baas te horen hebben gekregen dat we ons geestelijk moeten voorbereiden op oorlog, nog steeds in vrijheid leven. Die vrijheid moeten we bewaken en koesteren', zei Bezuijen.
Autobranden en Gouwenaar ziekenhuis in geslagen
Bijna overal ging dus veel aandacht naar de polarisatie en de verdeling van de mensen in het land. Iets wat ook weer werd gemerkt tijdens de afgelopen jaarwisseling in Gouda.
'Zoveel mensen zijn te snel boos op mensen met een publieke taak. Vuurwerk richting boa's en politie, voor en tijdens de jaarwisseling. Het landelijke beeld van een intensere jaarwisseling voor de hulpdiensten - gisteren sprak een agent over een 'georganiseerde chaos' - gaat helaas ook op voor onze stad', vertelt burgemeester Pieter Verhoeve.
'Er waren vier autobranden; we nemen er kalm kennis van. Ander voorbeeld, een betrokken Goudse inwoner die een fatbiker aanspreekt op de Kleiweg en geholpen moet worden op de spoedafdeling vanwege een klap. Het is absurd.'
Verhoeve wil daarom een suggestie doen: 'Laten we niet gewend raken aan onrecht. Voorbij de verstomping; raakbaar blijven.'
'We hoeven geen surveillancesamenleving te worden, laat staan een aangiftestad. Goed dus dat we dankzij uw raad en dankzij het Rijk extra kunnen inzetten op preventie.'
Hopen op samenwerking
Hoewel er in Gouda blijdschap is over extra geld voor de veiligheid, zijn er ook kritische noten gekraakt over het huidige kabinet, met name in Leiden. Daar wordt het kabinetsbeleid gevoeld met de bezuinigingen op het onderwijs en de universiteit.
'Laten we hopen dat het kabinet zich meer gaat richten op samenwerking en vooruitgang. De blik richt op de toekomst: op investeringen in onderwijs, duurzaamheid en innovatie', betoogt burgemeester Peter Heijkoop.
'Op een wijze dat het ten goede komt van iedere Nederlander, waar die ook woont of welke achtergrond die ook heeft. Stilstand en polarisatie zijn schadelijk voor ons land. Daarom zou ik graag een kabinet zien dat samenwerkt: met elkaar, met gemeenten en met de samenleving.'
